– Ала күшігі боламыз, – деді ақын.
- We’ll be Alakushik,- the poet said.
- “Alakuchuk bo‘lamiz”, dedi shoir.
– Ala Kuşik– dedi şair.
– ئالا كۈچۈك بولىمىز، – دېدى شاىر.
– Ala Kuşik, – dedi şair.
– Ала күшігі боламыз, – деді ақын.
- We’ll be Alakushik,- the poet said.
- “Alakuchuk bo‘lamiz”, dedi shoir.
– Ala Kuşik– dedi şair.
– ئالا كۈچۈك بولىمىز، – دېدى شاىر.
– Ala Kuşik, – dedi şair.
– Ағатай-ау, алпысқа жетпей алжыған қазақтың бірі екенсіз ғой, – дедім мен таңдана.
- Oh brother, then you must be one of those kazakhs who’s lost his wits before reaching sixty!- I said in surprise.
- “Aka, oltmishga yetmay aqldan ozgan qozoqlardan biri ekansiz-ku,” dedim men hayratlanib.
– Aaah... Ağabeycim, demek ki altmışına varmadan bunamış oluyorsun, – dedim hayretle.
– ئاكامەي، ئالتمىشقا يەتمەيلا ئالجىپ قالغان قازاقنىڭ بىرى ئىكەنسىزدە، – دېدىم ھەيران بولۇپ
– Aaah... Qardaşım, deməli altmışına çatmadan artıq unutqan olursan, – dedim təəccüblə.
– Неге?
- Why?
-Nega?
– Nedenmiş o?
– نىمە ئۈچۈن؟
– Niyəmiş ki?
– Сіз қалай Шымыр боласыз?.. Қусирақ, Алакүшіктер Шымыр емес Сиқымға жатады... Дарынды Батырбек датқа, сауықшыл Жандарбек болыс осы кездегі халық артисі Құрманбектің әкесі Сиқымның Алакүшіктеріне жатады. Аққойлы, Қарақойлы дейтіндер Сиқым атамның ұрпақтары... Сиқым атам жарықтық балаларына айуандардың атын қоя беріпті. Ал, біздің Құрекең де ата-бабасына тартқан ер – қайраткер ғой. Ол кісінің дарыны даусыз. Құрекеңнің жұбайы Шолпан. Сол жеңгем бір күні үйге келіп отырды... Ақбота, Аққозы, Ақтоқты дейтін балаларын жеңгем қайта-қайта есіне алып отырды...
- How can you claim to be Shymyr?.. Qusyraq and Alakushik are not Shymyr, they belong to Syikym. The talented Batyrbek, fun-loving Zhandarbek bolys – the father of the present people’s artist Kurmanbek – were from the Alakushik branch of Syikym. The Akkoyly and Karakoyly are also descendants of our ancestor Syikym. My forefather Syikym, may his soul rest in peace, gave his children the names of animals. And our dear Kureke (Kurmanbek) truly inherited the strength and willpower of his ancestors. His talent is undeniable. Kurmanbek’s wife is Sholpan. One day, that sister-in-law of mine came over to our house… She kept recalling her children: Akbota, Akqozy, and Aktoqty…”
- Qanday qilib siz Shimir bo‘lasiz?.. Qusirak, Alakuchuklar Shymyrga emas, Siqimga kiradi... Iste’dodli Batirbek datqa, xushchaqchaq Jandarbek bolis, hozirgi xalq artisti Qurmanbekning otasi ham Siqimning Alakuchuklariga kiradi. Oqqo‘yli, Qaraqo‘yli deganlar ham Siqim bobomning avlodlari... Siqim bobom rahmatli bolalariga hayvonlarning nomini qo‘ya bergan ekan. Bizning Qurakeng ham ota-bobasiga tortgan, mard va irodali inson. Uning iste’dodi shubhasiz. Qurakengning rafiqasi Sholpan edi. O‘sha yangamiz bir kuni uyga kelib o‘tirdi... Oqbota, Oqqo‘zi, Oqto‘ti degan bolalarini yangamiz qayta-qayta eslab o‘tirdi...
– Sen nasıl Şımır oluyorsun ki? Kuşıraklar, Ala Kuşikler Şımır değil, Sıykım boyuna aittir... Yetenekli bahadır Batırbek Datka, eğlenceyi seven Jandarbek Bolıs ve günümüzün halk sanatçısı Kurmanbek’in babası Sıykım’ın Ala Kuşik koluna mensuptur. Akkoylı, Karakoylı denilenler de Sıykım atalarımızın soyundandır. Sıykım atam rahmetli, çocuklarına hep hayvan isimleri koyarmış. Bizim Kureke (Kurmanbek) de ata-babasına çekmiş bir yiğit, bir halk adamı. Yetenekli olduğu da şüphesiz. Kurmanbek’in eşi ise Şolpan. Bir gün Şolpan yengem bize misafirliğe geldi... Sürekli Akbota, Akkozi, Aktoktı adlı çocuklarını andı durdu...
– سىز قانداق قىلىپ شىمىر بولىسىز؟.. قۇسىراق، ئالا كۈچۈكلەر شىمىر ئەمەس، سىقىقم ۇرۇقىغا ياتىدۇ... قابىلىيەتلىك باتىربېك <MS/>خان، سەنئەتپەرۋەر ژانداربېك <MS/>بولۇس، ھازىرقى خەلق ئارتىستى قۇرمانبېكنىڭ دادىسى – سىقىمنىڭ الا كۈچۈكلىرىدۇر. ئاققويلۇق، قارا قويلۇق دىگەنلەرمۇ سىقىم بوۋامنىڭ ئەۋلادى... سىقىم بوۋام رەھمەتلىك بالىلىرىنىڭ ئىسمىنى ھايۋانلارنىڭ نامى بىلەن قويىۋەرگەن ئىكەن. قۇرېكېڭمۇ <MS/>ئاتا-بوۋىلىرىغا تارتقان – باتۇر ۋە مەشھۇر ئىنسان. ئۇ كىشىنىڭ قابىلىيىتىدە گەپ يوق. قۇرېكېڭنىڭ رەپىقىسى شوالپان. ئۇ بىر كۈنى ئۆيىمىزگە كەلدى... ئاقبوتا، ئاققوزى، ئاقتوقتى دىگەن بالىلىرىنى قايتا-قايتا ئەسلەپ ئولتاردى...
– Sən necə Şımır ola bilərsən axı? Kuşıraklar, Ala Kuşiklər Şımır deyil, Sıyqım boyuna aiddir... Bacarıqlı bahadır Batırbek Datka, əyləncəni sevən Jandarbek Bolıs və bu günümüzün xalq sənətçisi Kurmanbekin atası Sıykımın Ala Kuşik qolundandır. Akqoylı, Karaqoylı deyilənlər də Sıyqım babamızın soyundandır. Rəhmətlik Sıyqım babamız uşaqlarına həmişə heyvan adları qoyarmış. Bizim Kureke (Kurmanbek) də atası və babasına çəkib – igid, xalq adamıdır. Bacarığına da şübhə yoxdur. Kurmanbekin həyat yoldaşı isə Şolpandır. Bir gün Şolpan xalam bizə qonaq gəldi... Davamlı olaraq Akbota, Akqozi, Aktoktı adlı uşaqlarını dilinə gətirib dururdu... Mən də soruşdum:
– Жеңеше, сізді жерік болып жүр деп естіп едім рас па? – деп мен сұрадым ол кісіден.
- I asked her: Sister-in-law, I heard you have pregnancy cravings, is that true?
- Yanga, sizni yerik bo‘lyapti deb eshitgandim, shu rostmi? deb men u kishidan so‘radim.
Ben de sordum: – Yenge, senin aşerdiğini duymuştum, doğru mu?
– يەڭگەم، سىزنىڭ <MS/>سەزىك بولۇپ يۈرگەنلىكىڭىزنى ئاڭلاپتىمەن، راستمۇ؟ – دەپ سورىدىم ئۇ كىشىدىن.
Xala, sənin hamilə olduğunu eşitmişdim, doğru deyilmi?
– Қойшы! – деп жеңгем қысылды.
- Oh, stop it!- she said, embarrassed.
- Qo‘ysangiz-chi! - deb yangam uyalib ketdi.
– Aman canım! – deyip utandı yengem.
– ئەي، قويساڭ! – دەپ، يەڭگەم ئۇيالدى.
Aman, ay bala! – deyib utandı xalam.
– Егер рас болса, – дедім мен Сиқым атамның балаларының аттары ылғи айуандар атымен аталушы еді, ішіңіздегі нәресте жарыққа шыққанда, оның атын «Ақ торай» қойыңыздар, – дедім мен. Шолпан шамданып маған ала көзімен бір қарады.
- If it’s true,- I said, then since our ancestor Syikym always gave his children the names of animals, when your baby is born, name him ‘Ak Torai’ (White Piglet). Sholpan grew offended and gave me a sharp, angry look.
- Agar rost bo‘lsa, dedim men, Siqim bobomning bolalariga doim hayvonlarning nomi qo‘yilardi-ku, endi qorningizdagi chaqaloq dunyoga kelganda, uning otini ‘Oq toray qo‘yinglar, dedim men. Sholpan jahli chiqib, menga menga o‘qrayib qaradi.
– Eğer doğruysa, – dedim, – Sıykım atamın çocuklarının adları hep hayvan isimleriymiş. Karnındaki bebek dünyaya gelince adını “Aktoray ” koyarsınız artık, – dedim. Şolpan yengem bana kızgın bir bakış attı.
– ئەگەر راست بولسا، – دېدىم مەن، – سىقىم بوۋام بالىلىرىنىڭ ناملىرىنى دايىم ھايۋانلار نامى بىلەن ئاتاتتى، ئىچىڭىزدىكى بوۋاق دۇنياغا كەلگەنلە ئۇنىڭ نامىنى «ئاق توراي» قويساڭلار، – دېدىم. شوالپان نارازىلىنىپ، ماڭا <FR/>غەزەپ بىلەن بىر قارىدى.
Əgər doğrudursa, – dedim, – Sıyqım babamız uşaqlarına heyvan adları qoyarmış. Qarındakı körpə doğulandan sonra adını “Aktoray ” qoyarsınız artıq, – dedim.
Әйелдің аузында сөз тұра ма, Құрекеңе айтып барыпты.. Құрекең жарықтық маған өкпелеп, үш ай сәлемімді алған жоқ... Демек, сіз Алакүшіксіз.
But can a woman keep anything secret? She went and told it to Kureke (Kurmanbek). Poor Kureke took offense at me and didn’t greet me for three months… So, it means you’re from the Alakushik.
Ayolning og‘zida gap turadimi, borib Qurakengga aytibdi... Qurakeng rahmatli mendan xafa bo‘lib, uch oy salomimni olmadi... Demak, siz Alakuchuksiz.”
Kadın konuşmazdan hiç durar mı, gidip Kureke’ye anlatmış. Kureke rahmetli bana gücenmiş, üç ay boyunca selamımı almadı... Yani siz Ala Kuşiksiniz.
– ئايالنىڭ ئېغزىدا سۆز تۇرامدۇ، قۇرېكېڭگە ئېيتىپ بېرىپتۇ... رەھمەتلىك قۇرېكېڭ ماڭا رەنجىپ، ئۈچ ئاي <MS/>سالىمىمنىمۇ ئالماي يۈردى... دىمەك، سىز ئالا كۈچۈك ئىكەنسىز.
Şolpan xalam mənə qəzəbli bir baxış atdı. Qadın danışmazdan dura bilərmi? Gedib hər şeyi Kurekeyə danışıb. Rəhmətlik Kureke mənə incidi, üç ay boyunca salamımı belə almadı... Yəni, siz Ala Kuşiklərdənsiniz.
– Жеңілдім! Жеңілдім!.. Ай, шынында, мен безродный космополит екенмін. Ата-тегін сен жақсы біледі екенсің.. Қап! – деп санын бір ұрған ақын кінәсін мойындап өтірік қарқ-қарқ күлді.
The poet admitted defeat: I lost! I lost!.. Ah, truly, I am nothing but a rootless cosmopolitan. You really do know your ancestry better than me… Tsk!- he slapped his thigh and burst into a fake, hearty laugh.
- Yengildim! Yengildim!.. Voy, rostdan ham men nasl-nasabini bilmaydigan kosmopolit ekanman. Ajdodlarni sen yaxshi bilar ekansan... Attang! deb shoir soniga bir urib, aybini tan olib, ataylab qah-qah otib kuldi.
– Kaybettim! Kaybettim! Ah... Meğer ben köksüz bir kozmopolitmişim... Sen atayı soyu iyi biliyormuşsun... Vah bana! – deyip, şair günahını kabul edercesine sahte bir kahkaha attı.
– يېڭىلدىم! يېڭىلدىم!.. ھەي، راستىنى ئېيتسام، مەن безродный космополит (رۇس تىلىدا: بېشى بوش كوسموپولىت) ئىكەنمەن. ئاتا-تېگىنى سەن ياخشى بىلدىكەنسىن... خەپ! – دەپ، <FR/>سانىنى بىر ئۇرغان شايىر ئۆز خاتالىقىنى ئېتىراپ قىلىپ، يالغان-يالغان كۈلدى.
– Uduzdum! Uduzdum! Ah... Demə, mən kökü olmayan bir kosmopolitmişəm... Sən ata-soyu yaxşı bilirmişsən... Vay mənə! – deyib, şair günahını etiraf edirmiş kimi saxta bir qəhqəhə çəkdi.
Шымырдың ішінде біз Бекболат боламыз. Бекболаттың ішінде Құлый – Шілмәмбеттің көбі Түлкібасты мекен етеді.
Within the Shymyr branch, we belong to the Bekbolat clan. Inside Bekbolat, the majority of Qulyi–Shilmambet live in the Tulkibasy region.
Shimir urug‘i ichida biz Bekbolat bo‘lamiz. Bekbolat ichida Quliy - Shilmambet avlodining ko‘pchiligi Tulkibosda yashaydi.
Biz Şımır boyunun içinden Bekbolat koluna mensubuz. Bekbolat’ın içinden Kulıy ve Şilmambet kolunun çoğu Tülkübas civarında yaşar.
شىمىر ئەۋلادىنىڭ ئىچىدە بىز بەكبولات بولىمىز. بەكبولاتنىڭ ئىچىدە قۇلاي – شىلمەمبېتنىڭ كۆپ قىسمى تۈلكىباستىدا ياشايدۇ.
Biz "Şımır" boyunun içindən, "Bekbolat" qoluna mənsubuq. Bekbolatın içindən daha sonra "Kulıy" və "Şılmambet" qolları ayrılıb; onların çoxu Tülkübas ətrafında yaşayır. Bizim sülalə isə Kulıydan, sonra Baydaulet və Üsen olaraq da tanınır.
Бізді Құлыйдың ішіндегі Байдәулет – Үсен деп атайды. Менің бала кезімде біздің рудан Нар дейтін би шығыпты. Ол кісіні мен өз көзіммен көрдім де, сырықтай тіп-тік, шойындай қап-қара, қолағаш мұрын, салпақ ерін, шүңгір көз, қалың бурыл сақал омырауын қаптай басқан еңгезердей биік шал әлі есімде. Нар деп шынында атын тауып қойған екен дейтін ел. Нар екені рас еді. Нар әділ би болған деген лақап осы күнге дейін ел аузында.
Our lineage is known as Qulyi’s Baidaulet–Usen. When I was a child, a judge named Nar rose from our clan. I even saw him with my own eyes. I still remember him vividly: tall and straight like a pole, skin black as iron, with a hooked wooden-like nose, drooping lips, deep-set eyes, and a thick gray beard covering his chest. He was a towering old man. People used to say that his name, Nar (Camel), truly suited him. Indeed, he was a Nar. To this day, people say: “Nar was a just judge.”
Bizni Quliy ichidagi Baydaulet – Usen deb atashadi. Mening bolaligimda bizning urug‘dan Nar degan bi chiqqan ekan. O‘sha kishini men o‘z ko‘zim bilan ko‘rganman: xodadek tik, temirdek qop-qora, qirg‘iy burunli, salqib turgan labli, chuqur ko‘zli, qalin qo‘ng‘ir soqoli ko‘ksini to‘sib turgan bahaybat qariyani hanuz eslayman. “Nar” deb rostdan ham nomini to‘g‘ri qo‘yishgan ekan, deyishardi el. U kishi haqiqiy nar edi. Nar adolatli bi bo‘lgan degan rivoyat hanuzgacha xalq orasida yuradi.
Bizim sülale Kulıy’ın sonra Baydavlet ve Üsen olarak ta bilinir. Çocukken bizim boydan “Nar” adında bir bey (hakim, bilge kişi) çıkmış olduğunu duymuştum. Onu kendi gözümlerimle de gördüm: zayıf yapılı dimdik duruşlu, demir gibi kapkara tenli, uzun kemer burunlu, sarkık dudaklı, çukur gözlü, göğsünü kaplayan gür, kırlaşmış sakallı, heybetli, uzun boylu bir ihtiyardı. "Nar" ismi gerçekten tam oturmuş bir isimdi. Nar, Kazakça’da tek örgüçlü deveye denir. O kişi de aynen deve gibi ağır, sabırlı, sağlam karakterli adamdı. Nar adı, onun adaletliliği şimdiye dek halk arasında anlatılır.
بىزنى قۇلاينىڭ ئىچىدىكى بايدەۋلەت – ئۈسەن دەپ اتايدۇ. مېنىڭ بالا ۋاقتىمدا <MS/>ئەۋلادىمىزدىننار دىگەن <MS/>بىيچىققان ئىكەن. ئۇ كىشىنى <FR/>ئۆز كۆزۈم بىلەن كۆردۈمدە<FR/>، شىۋىقتەك بويى ئۇزۇن>، <FR/>چويۇندەك قاپقارا، قولياغاچتەك مۇرۇن، سالپاق لەۋلىك، چۆكۈك كۆز، <MS/>قېلىن بۇرۇل ساقال كۆكرىكىنى يېپىپ تۇرغان دېۋىدەك ئېگىز بويلۇق بوۋاي تېخى يادىمدا. «نار» دېگەن <FR/>ئىسىم ئۇ كىشىگە توغرا قويۇلغان ئىكەن دەتتى خەلق. چۈنكى ئۇ ھەقىقىي «نار» ئىكەن. ئۇ – ئادىل <MS/>بىي ئىكەن، دېگەن <MS/>گەپ ھازىرغىچە <FR/>خەلق ئېغزىدا.
Uşaqlıqda “Nar” adlı bir bey (hakim, bilge bir şəxs) da bizim boydan çıxmışdır deyə eşitmişdim. O adamı öz gözlərimlə də görmüşdüm: zərif bədənli, dimdik dayanan, dəmir kimi qaraltılmış dərili, uzun kemər burnlu, sallanan dodaqlı, çuxurlu gözdən, döşlərini örtən yığcam, ağarmış saqqalı olan, uzunboylu, möhtəşəm bir yetkin kişi idi. “Nar” adı ona çox uyğun gəlirdi. "Nar" sözü qazax dilində tek yedəkli dəvəyə aiddir. O adam da sanki dəvə kimi ağır, səbirli və möhkəm xarakterli bir insan idi. “Nar” adı onun ədalətliliyini bu günə qədər xalq arasında anılır.
Ол кезде біздің ел Әулиеата оязына қарайды екен. Қалаға жақын Бақтөбе дейтін жер бар. Ол он үш үй Сіргелі, он үш үй Қораластардың қонысы екен. Нардың жамағайын апасы Ұмсындықтың үйіне барып би жатады екен. Ұмсындық ерте жесір қалып, он үш үй Сіргеліні билеген әйел екен.
At that time, our people were under the Aulieata district. Near the city, there was a place called Baktobe, inhabited by thirteen households of Sirgeli and thirteen households of Qoralas. Nar often stayed at the home of Umsundyk, his distant relative, when he visited. Umsundyk had been widowed early in life, yet she ruled over the thirteen Sirgeli households.
O‘sha paytda bizning yurtimiz Auliyeata uyezdiga qarar ekan. Shaharga yaqin Baqtobe degan joy bor ekan. U yer o‘n uch uy Sirgeli va o‘n uch uy Qoralaslarning qo‘nalg‘asi ekan. Nar urug‘ining yaqin opasi Umsindiqning uyiga borib bi bo‘lib yotar ekan. Umsindiq erta beva qolib, o‘n uch uy Sirgelini boshqargan ayol ekan.
O dönemlerde bizim köy Avliyeata iline bağlıydı. Şehre yakın Baktöbe adında bir yer vardı. Orada 13 haneli Sirgeli ile 13 haneli Koralas adlı boylar otururdu. Nar’ın uzaktan akraba sayılan Umsındık adlı kadın, dul kalır ve o 13 haneli Sırgeli'yi yöneten sözü geçen şahıs olur.
ئۇ چاغدا ئېلىمىز<MS/>ئەۋلىيە ئاتا ئويازىغا قارىغان ئىكەن. شەھەرگە يېقىن باقتۆبە دېگەن جاي بار. ئۇ يەردە ئون ئۈچ ئۆي سىرگېلى، ئون ئۈچ ئۆي قورالاسلارنىڭ <MS/>ماكانى ئىكەن. نارنىڭ توغقان ئاپىسى ئۇمسۇندىقنىڭ ئۆيىگە بېرىپ تۇرىدىكەن. ئۇمسۇندىق <MS/>يولدىشىدىن ئەتىگەن ئايرىلىپ، ئون ئۈچ ئۆي سىرگېلىغا <MS/>باشچىلىق قىلغان ئايال ئىكەن.
O vaxtlar kəndimiz Aulyiata vilayətinə tabeydi. Şəhərə yaxın “Baktöbe” adlı bir yer vardı. Orada “Sirgəli” adlı 13 ailəlik bir boy, “Koralas” adlı 13 ailəlik başqa bir boy yaşayırdı. Narın uzaq qohumu sayılan “Umsındık” adlı bir qadın dul qaldı və həmin 13 ailəlik “Sirgəli” boyunu idarə edən şəxs oldu.
Бір жолы би Нар жол жүріп, Әулиеатаға барады. Жолай Ұмсындықтың үйіне тоқтайды. Қазақ ол заманда таң сәріде тұрып, малын өргізіп, қорасын сыпырып, атын ерттеп болып қана сәскеде ертеңгі шайға отырады екен. Ұмсындық жесір кемпір болғандықтан, Нар елден бұрын тұрып, малын өргізіп, қорасын сыпырып, биелерін сауып, су алып келіп самауырын қойып, үйдің шаруасын істеп жүреді екен. Көрші ауылдың бір еркегі, Нар қора сыпырып жүргенде, әйелін шыңғырта сабапты.
Once, on his way to Aulieata, Judge Nar stopped by Umsundyk’s house. In those days, kazakhs would wake at dawn, drive their cattle to pasture, clean out their pens, saddle their horses, and only after all the work was done, by mid-morning, would they sit down for tea. Since Umsundyk was a widowed woman, Nar would wake earlier than the rest, drive the cattle out, clean the yard, milk the mares, fetch water, set the samovar, and manage the household chores. One morning, while Nar was sweeping the yard, a man in a neighboring village began beating his wife so violently that her screams echoed through the air.
Bir kuni bi Nar yo‘l yurib, Auliyeatаga boradi. Yo‘lda Umsindiqning uyiga tushadi. Qozoqlar u zamonda tong saharda turib, molini yaylovga haydab, qo‘rasini supurib, otini egarlab bo‘lgachgina saharda nonushta choyiga o‘tirar ekan. Umsindiq beva kampir bo‘lgani uchun, Nar eldan oldin turib, molini haydab, qo‘rasini supurib, biyalarini sog‘ib, suv olib kelib, samovar qo‘yib, uy ishlarini qilib yurarkan. Qo‘shni qishloqning bir erkagi, Nar qo‘ra supurib yurganda, xotinini qattiq uribdi.
Bir seferinde Nar Bey da yolculuk sırasında onun evine uğrarmış. O dönemlerde Kazaklar tan ağarmadan kalkar, hayvanlarını salıp, ağıllarını süpürür, atlarını eyerler, sonra ancak kuşluk vakti kahvaltıya otururlarmış. Umsındık dul olduğu için, Nar evde erkenden kalkıp işleri yaparmış – hayvanı salar, ağılı süpürür, kısrakları sağar, su getirir, semaveri kurar, ev işlerini yaparmış. Bir gün, komşu avluda bir erkek, Nar ağılları süpürürken karısını dövmeye başlar, hem de öyle ki, kadın çığlık çığlığa bağırır.
بىر پەيتتە <MS/>بىينار يول يۈرۈپ ئەۋلىيە ئاتاغا بارىدۇ. يول ئۈستىدە ئۇمسۇندىقنىڭ ئۆيىگە توختايدۇ. قازاقلار بۇ زاماندا <MS/>تاڭ سەھەردە تۇرۇپ، مال چىقىرىپ، قورا تازىلاپ، ئات ئەزىرلەپ، ئاندىن ئەتىگەنلىك چايغا ئولتۇرىدىكەن. ئۇمسۇندىق <MS/>يالغۇز باش ئايال بولغانلىقتىن، نار ئەلدىن بۇرۇن تۇرۇپ، مالنى باقىدۇ، قورانى تازىلايدۇ، ئاتلارنى ئەزىرلەپ، سۇ ئېلىپ كېلىدۇ، <MS/>ساموۋارنىقويۇپ، ئۆي ئىشلىرىنى ئاتقۇرۇپ يۈرىدىكەن. خوشنا يېزىنىڭ بىر ئەركىشى نار قورا تازىلاپ يۈرگەندە، ئايالىنى سوۋاپتۇ.
Bir dəfə Nar bəy səyahətdə o evin yanından keçərkən, oraya baş çəkirmiş. O vaxtlar qazaxlar tan ağarmamışdan qalxar, heyvanları otarardan boşaldar, heyvanlarla dolu tövlələri süpürər, atlarını eyerlər, ancaq səhər yeməyi vaxtı qəbula oturarmışlar. Umsındık dul olduğu üçün, Nar evdə erkən durub işləri görərmiş: heyvanı yerlərindən buraxar, ağalı süpürər, kısraqları sağar, su gətirib semaveri hazırlayar, ev işlərinə baxarmış. Bir gün, qonşu həyətin içində bir kişi, Nar ağılı süpürərkən həyat yoldaşını döyməyə başladı. Qadın ətrafa çığır çığır bağırırdı.
– Ей, оразасын ашпастан әйелін сабап жүрген қандай ақымақ? – деп шошына сұрапты Нар.
- Hey, who is that fool beating his wife before even breaking his fast?- judge Nar asked in shock.
- Ey, ro‘zasini ochmasdan turib xotinini urayotgan qanday ahmoq? - deb hayrat bilan so‘rabdi Nar.
Nar ürkerek sorar: – Hey! Daha kahvaltısını bile yapmadan karısını döven ne biçim akılsız bu?
– ھەي، <MS/>روزىسىنى ئاچماي تۇرۇپ ئايالىنى ئۇرۇپ يۈرگەن قانداق ئاخماق؟ – دەپ چۆچۈپ سورىدى نار.
Nar qorxu ilə soruşdu: – Hey! Səhər yeməyi yemədən həyat yoldaşını döyən nə cür ağılsızdır bu?
Е, биеке, әлгі өздеріңіздің күйеулеріңіз ғой.
- Judge, it is your own kinsman.
- E, biaka, u o‘zlaringizning kuyovlaringiz ku.
Eh, Bey ağa, döven sizin akrabanız sayılır.
– ھەي، <MS/>بىي ئاكا، بايىقى ئۆزەڭلارنىڭ <MS/>كۈيوغۇللىرىڭلار ئىكەنغۇ.
Cavab gəldi: – Eh, Bəy ağa, döyən sizin qohumunuz sayılır.
– Ол ақымақтың әйелі кімнің қызы еді?
- And whose daughter is that fool’s wife?
- U ahmoqning xotini kimning qizi edi?
O delinin karısı kim oluyor?
– بۇ ئاخماقنىڭ ئايالى كىمنىڭ قىىزى ئىدى؟
Nar soruşdu: – Bu deyingin həyat yoldaşı kimdir?
– Өз ағаңыз Байменнің қызы ғой.
- She is the daughter of your brother, Baimen.
- O‘z akangiz Baymenning qizi-ku.
Sizin ağabeyiniz Baymen’in kızı.
– ئۆز ئاكىڭىز بايمېننىڭ قىزىغۇ.
Cavab verildi: – Sizin ağabəyiniz Baymenin qızı.
– Балалары бар ма?
- Do they have children?
-Bolalari bormi?
Çocukları var mı?
– بالىلىرى بارمۇ؟
Nar yenə soruşdu: – Uşaqları var?
– Көген көз жеті-сегіз баласы бар.
- They have seven or eight little ones.
- Ko‘p bolali yetti-sakkiz farzandi bor.
Körpecik yedi-sekiz çocukları var.
– <MS/>كىچىك يەتتە-سەككىز بالىسى بار.
– Körpəcik yeddi-səkkiz uşaqları var.
– Ол ит Сіргелі ме, Қоралас па?
- Is that scoundrel from the Sirgeli or the Koralas?
- U it Sirgeli emasmi, Qoralasmi?
O herif Sirgeli mi, Koralas mı?
– ئۇ ئىشت سىرگېلىمۇ ياكى قورالاسمۇ؟
– O kişi “Sirgəli”mi, yoxsa “Koralas”?