KAZ Қазақ
Патша осылардың ішінен Шіркей мен Масаға: – Жер жүзін аралап, өсімдіктердің дәмін татып, жанды-жансыздың қанын сорып қайтыңдар, тек бұлар ғана емес, қаттыдан тастың, жұмсақтан топырақтың да дәмін алыңдар. Дүниедегі ең тәтті зат бұдан былай менің тамағым болатындай етіңдер, – деп, уақыт кесіп, бүкіл әлемді шарлатып жібереді. Күн артынан күн өтіп, патшаның кесіп берген мезгілі де жетеді. Шіркей әлсіздігінен жел болса, шөптің түбіне қашып тығылып, тымықта ыңылдап ән салғансып жүріп, кешігіп қалады. Ал Маса өсімдік пен жандылардың ең тәттісін біліп алып, патшасына қарай әуелей ұшып, әндетіп келе жатқанда, Қарлығаш кез болады. – Иә, Маса досым, патшамызға ең тәтті тамақ іздеп кетті деп естіп едік, таптың ба? Маса Қарлығашты менсінбей, сұрағына жауап қатпай, зулай жөнеледі. – Ә, ә, түсіндім, түсіндім! Жолың болып, іздегеніңді тапқан екенсің, достым... Азаматсың өзің! Сенің ептілігіңді, еш нәрседен тайынбайтын бір беттілігіңді білгемін. Осы қасиетіңді енді барлық қанаттыларға айта жүретін боламыз, – деп, Қарлығаш Масадан сыр тарта, мадақтай сөйлейді. Бұл мақтауға Масаның есі шыға мастанып: – Патшамыздың тамағына кімді тапқанымды білесің бе? – Е, Маса досым, мен не білуші едім? Сізден денемнің үлкендігі болмаса, ақылымаз емес пе?! Сіз патшаның ақылшысысыз . Кәне, төрем, айтыңызшы, ардақты патшамыздың тамағына кімді таптыңыз? Маса еліре түсіп: – Дүниеде патшамызға лайықты ең тәтті тамақ адам қаны екен. «Һм... Адам сияқты ақылды да айлалы жан домаланған сілімтік жарымжанға жем болып қала ма?» – деп, қарлығаш бір амал ойлайды. – Менің ақылымның қысқалығы осы емес пе, Маса төрем! Адамның қаны тәтті дегеніңізге сенер-сенбесімді білмей келем. «Дүниеде тәтті қанды тауып, дәмін татқанның тіліне алтын мөр түсіп қалады» – деп, шешем көп айтушы еді. Кәне, тіліңізді шығарып, мөріңізді көрсетіңізші! Алтын мөрге көз салғанныңөзі біз үшін үлкен бір медеу ғой. Бұл мақтауға елірген ессіз Маса: – Көрсең, көре ғой, байғұс! – деп, тілін ұсынады. Қарлығаш шап беріп, Масаның тілін жұлып алғанда, ол сөйлей алмай, ыз-ыз етіп, патшасы Жыланға қарай ұша жөнеледі. «Қош, тілің жұлынды. Аузыңа құм құйылды. Адамның қанының тәттілігін енді қалай түсіндірер екенсің?» – деген оймен Қарлығаш артынан ұшады. Маса бірдемелерді айтқысы келіп, ыз-ыз етіп зар қағады. Бірақ еш нәрсені түсіндіре алмайды Жыланға. – Мұның тілі аузынан түсіп қалған ба немесе жынданған ба? Мынаның не деп тұрғанын түсінгендерің бар ма? – деп, Жылан тұрғандарға қарайды. – Өте түсінікті, патшам! – дейді Қарлығаш сонда. – Түн көрмей кетейін, бірдеңе ұқсам, кәне, түсінсең айтшы, не деп тұр? – «Ызыңдап ұшып жүріп, бүкіл әлемді араладым. Бірақ неше түрлі өсімдікті өзі өсіріп шығарған топырақтан басқа еш нәрсені таппадым», – дейді патшам! Тілі сөйлеуге жарамаса да құлағы сау Маса мұны естігенде, жаны шығып кете жаздайды. Ол ызыңдап кеп, Қарлығашқа екі-үш рет тиіседі де, Жыланның алдына барып жылап жібереді. – Ә, ә, мұның тіліне бір пәле қылған сен екенсің ғой, – деп, Жылан Қарлығашқа атылып кеп кетеді. Қарлығаш ұша жөнеледі. Жылан ұша жөнелген Қарлығаштың құйрығын ғана тістеп қалады. Жылан содан былай топырақ жалап, ал Маса ызылдап қалады. Адам жыланды көрсе өлтіріп, басын езетін болады. Қарлығаш жыланнан қорқып, адамды дос тұтып, үйдің төбесіне ұя салады, бірақ оның құйрығы кем, екі айырық болып қалады.
ENG Ағылшын
Among them, the Snake chose the Gnat and the Mosquito:
— Travel across the world. Taste the flavor of plants, of the blood of all living and lifeless things. Taste the hard stone, the soft earth. Find for me the sweetest substance in existence and let it be my food henceforth.
He set them a time and sent them off to explore the world.
Days passed, and the appointed time arrived.
The Gnat, being frail, hid beneath blades of grass whenever the wind blew and sang softly to itself when the air was still, so it was late.
The Mosquito, however, discovered the sweetest taste among all plants and creatures and flew back toward the king, humming triumphantly.
On its way, it met the Swallow.
— Well, my friend Mosquito, we heard you went searching for the sweetest food for our king. Did you find it?
The Mosquito, proud and disdainful, ignored the question and zipped past without a word.
— Ah, I see, I see! Your quest was successful, my friend. You’ve found what you sought! A true hero you are, brave and clever as ever. We’ll tell all the birds about your great skill and courage.
Flattered by such praise, the foolish Mosquito swelled with pride.
— Do you know whom I’ve found to be the most fitting food for our king?
— How could I know, my wise friend? I may be bigger, but I’m surely not as clever as you. You’re the king’s advisor! Please, noble one, tell me, who is it?
Boasting ever more, the Mosquito declared:
— The sweetest food in the world, worthy of our king, is human blood.
— Hmm… Would a clever, cunning being like a human really let such a creeping, limbless creature make a meal of him?
Then the Swallow conceived a plan.
— Ah, my short-sightedness! You say human blood is sweet, but I don’t know whether to believe it. My mother once told me: “Whoever finds and tastes the sweetest blood will have a golden seal imprinted on their tongue.” Please, show me your tongue, noble one. Let me see your golden mark, it would be such an honor for us all.
Overcome by vanity, the foolish Mosquito replied:
— Look, then, poor thing, see for yourself!
It stuck out its tongue.
In a flash, the Swallow darted forward and plucked the Mosquito’s tongue clean out!
Buzzing in agony, the Mosquito flew toward King Snake.
— Farewell, little fool, — thought the Swallow as it followed behind. — Your tongue is gone, your mouth sealed with dust, let’s see how you explain the sweetness of human blood now.
The Mosquito buzzed and wailed, trying to speak, but could not make itself understood.
The Snake glared at it.
— Has its tongue fallen out, or has it gone mad? Can any of you make sense of what it’s saying?
— Perfectly clear, my king! — said the Swallow at once.
— Oh? Then tell me, what does it say?
— It says: “I buzzed across the whole world, but found nothing sweeter than the soil that nourishes all things,” my lord!
Though the Mosquito’s tongue was gone, its ears still worked. Hearing this, it nearly died of fury.
It buzzed angrily at the Swallow several times, then flew before the Snake and burst into tears.
— Ah! So you’re the one who harmed its tongue! — hissed the Snake and lunged at the Swallow.
The Swallow took flight, but the Snake managed to bite off the tip of its tail.
From that day on, the Snake licked the dust of the earth, the Mosquito could only buzz, and humans began to kill snakes wherever they saw them.
The Swallow, frightened of the Snake, befriended humankind and built its nest beneath their roofs, but its tail has remained forked ever since.
OZB Өзбек
Podshoh ulardan Chivin va Pashshalarga: - Yer yuzini kezing, o‘simliklarning ta’mini tatib ko‘ring, jonli va jonsizlarning qonini so‘rib keling, nafaqat bular, balki qattiq toshning ta’mini, yumshoq tuproqning ta’mini ham tatib ko‘ring. Shunday qilingki, dunyodagi eng shirin narsa bundan buyon mening ovqatim bo‘lsin, - deb vaqtni kesib, butun dunyoni aylantirib yuboradi. Kunlar ketidan kunlar o‘tib, podshoh belgilagan vaqt ham yetib keldi. Agar shamol bo‘lsa, pashsha zaifligidan o‘tning tagiga qochib yashirinadi va jimgina xirgoyi qilib, kech qoladi. Pashsha esa o'simliklar va jonzotlar orasidagi eng shirin narsalarni bilib olib, o'z sohibi tomon parvoz qilib, qo'shiq kuylab kelayotganda, Qaldirg‘ochga duch keladi. - Ha, Masa do'stim, eshitdikki, u oliylarimizga eng shirin taomlarni izlab ketgan, topdingmi? Chivin Qaldirg‘ochni mensimay, savoliga javob bermay, uchib ketdi. - Ha, ha, tushundim, tushundim! Omading kelib, izlagan narsangni topibsan, do‘stim... Sen azamatsan! Men sening epchilligingni, hech narsadan qaytmaydigan qat’iyatingni bilardim. Endi sening bu fazilatingni barcha qanotlilarga aytadigan bo‘lamiz, - deb, Qaldirg‘och Pashshadan sir ochib, uni maqtab gapiradi. Bu maqtovdan Pashshaning boshi osmonga yetdi: - Podshohimizning ovqatiga kimni topganimni bilasanmi? - Masa do'stim, men nimani bilaman? Jismim sizdan kattaroq bo‘lsa ham, aqlim kamroq emasmi?! Siz qirolning maslahatchisisiz. Xo‘sh, janob, ayting-chi, muhtaram podshohimizning taomiga kimni topdingiz? Pashsha jazavaga tushib: - Podshohimizga munosib bo‘lgan eng shirin taom inson qoni ekan. "Hm... Nahotki, odam kabi aqlli va ayyor odam dumaloq yarimjonning o‘ljasi bo‘lib qolsa?" - deb, qaldirg‘och bir yo‘l o‘ylaydi. - Bu mening aqlimning qisqaligi emasmi, Masa janoblari!
Odamning qoni shirin deganingizga ishonishni ham, ishonmaslikni ham bilmayman. Onam ko‘p aytardi: "Dunyoda shirin qonni topib, tatib ko‘rganlarning tiliga oltin muhr tushadi." Qani, tilingizni chiqarib, muhringizni ko‘rsating! Oltin muhrga qarashning o‘zi biz uchun katta tasalli. Bu maqtovdan g‘azablangan tentak Chivin: - Ko‘rsang, ko‘r, bechora! - deb tilini ko‘rsatdi. Qaldirg‘och yugurib kelib, Chivin tilini yulib olgach, u gapira olmay, vizillab, podshosi Ilon tomon uchib ketadi. "Xayr, tiling sug‘urildi. Og‘zingizga qum quyildi. Inson qonining shirinligini endi qanday izohlash mumkin?" degan fikr bilan Qaldirg‘och uning orqasidan uchib ketadi. Chivin nimadir demoqchi bo‘lib, g‘ing‘illaydi. Ammo u Ilonga hech narsani tushuntira olmaydi. - Uning tili tushib qolganmi yoki jinni bo'lib qolganmi? Bu nimani anglatishini tushundingizmi? - deb ilon turganlarga qaradi. - Juda tushunarli, podshohim! - dedi Qaldirg‘och. - Tunni ko'rmayapman, bir narsani tushunsam bo'ladi, agar tushunsang, ayt-chi, u nima demoqda? - "Uchib yurib, butun dunyoni kezib chiqdim. Ammo men turli xil o‘simliklarni yetishtirgan tuproqdan boshqa hech narsa topmadim," deydi podshohim! Tili gapira olmasa-da, qulog‘i sog‘ bo‘lgan Chivin buni eshitib, jonidan to‘yib ketayozdi. U g‘ing‘illab kelib, Qaldirg‘ochga ikki-uch marta tegadi va Ilonning oldiga borib yig‘lab yuboradi. - Ha, ha, uning tiliga balo bo‘lgan sen ekansan, - dedi Ilon va Qaldirg‘ochga tashlandi. Qaldirg‘och uchib ketdi. Ilon faqat uchib ketgan Qaldirg‘ochning dumini tishlaydi. Shundan so‘ng ilon tuproqni yalaydi, chivin esa g‘ing‘illaydi. Agar odam ilonni ko‘rsa, uni o‘ldiradi va boshini ezadi. Qaldirg‘och ilondan qo‘rqib, odamni do‘st tutadi va uyning tepasiga uya quradi, lekin uning dumi kam bo‘lib, ikkiga ajralib qoladi.
TUR Түрік
Kral gelenler arasından tatarcık ile sivrisineği seçip demiş ki:
“Dünyayı dolaşın çocuklar! Bitkilerin tadına bakın, canlıların ve cansızların kanını emip gelin. Taşın da tadına bakın, toprağın da. Bundan sonra dünyanın en tatlı şeyi benim yemeğim olsun!” diyerek ikisine beli bir süre vermiş.
İkisini yollamış, günler geçmiş, kralın verdiği süre yaklaşmış.
Tatarcık zayıf düşmüş, rüzgar esse çimenin altına saklanmış, hava durulunca vızıldayarak dolaşmış, ama geç kalmış.
Sivrisinek ise bitkilerin ve canlıların en tatlısını bulmuş, şarkı söyleyerek, uçarak kralına dönüyormuş. Yolda Kırlangıç karşısına çıkmış:
“Hey Sivrisinek dostum, duydum ki kralımız için tatlı bir şey aramaya gitmişsin. Buldun mu?” Sivrisinek kibirlenmiş, cevap vermemiş, hızla uzaklaşmış.
Kırlangıç:
“Ha ha! Anladım! Yolun açıkmış, bulmuşsun ne arıyorsan. Aferin sana! Senin çalışkanlığını ve kararlılığını hep bilirdim. Şimdi bunu tüm kuşlara anlatacağım,” demiş. Kırlangıç sivrisineği takdir etmiş. Sivrisinek, Kırlangıç’ın bu tatlı sözleriyle iyice şımarır: “Peki, tahmin et bakalım kralımız için neyi buldum ben?”
“Eh, canım Sivrisinek, ben ne bileyim ki? Benden biraz büyüksün ama aklım eksik değil! Sen akıllıların akıllısısın. Anlat hele, kimmiş kralın yemeği olacak kadar özel?” Sivrisinek koca gövdesiyle bir tur döner ve böbürlenerek:
“Dünyadaki en tatlı şey insan kanıymış!”
Kırlangıç düşüncelere dalmış ve:
“İnsan gibi akıllı bir varlık, böyle bir sineğin yemeği olur mu hiç?”
Sonra yavaşça şöyle demiş:
“Insanın kanı böyle tatlı olduğuna inanıp inanmayacağımı bilemedim. Aklım işte burada duruyor Sivrisinek efendi! Annem derdi ki: “En tatlı kanı bulanın diline altın mühür düşer.” Haydi bakalım, sen de göster altın mühürlü dilini! Görmek bile ne güzel şeref olur bizim için!”
Sivrisinek bu güzel sözlere iyice inanır ve:
“Bakmak istiyorsan, bak işte!” diyerek dilini uzatmış.
Kırlangıç birden havalanıp Sivrisineğin dilini koparıvermiş. Artık Sivrisinek konuşamamış, yalnızca “vız vız” diye ağlayarak Yılan kralına doğru uçmuş.
“Tamam, dilin koptu! Artık ağzın sus pus. Bakalım, şimdi tatlı kan hakkında ne anlatacaksın?” diye düşünen Kırlangıç da onun peşine takılmış.
Sivrisinek vızıldayarak bir şeyler anlatmaya çalışmış ama Yılana hiçbir şey anlatamamış. Yılan kafasını sallayarak etrafındakilere dönmüş:
“Bu ne diyor böyle? Dili mi düşmüş, yoksa aklını mı yitirmiş? Anlayanınız var mı?”
Kırlangıç hemen öne atılmış:
“Çok net söylüyor efendimiz! Gece gözüm kör olsun, eğer bir kelime anlarsam!”
“Hadi söyle bakalım ne diyor?” demiş Yılan.
“Tüm dünyayı dolaştım, vızıldaya vızıldaya uçtum ama toprak gibi kendi kendine bitki yetiştiren bir şey bulamadım diyor, efendim” demiş Kırlangıç.
Sivrisinek bunları duyunca neredeyse ölüyordu. Vızıldayarak gelip Kırlangıç’a iki üç kez çarpmış, sonra Yılan’ın önüne gelip hüngür hüngür ağlamış.
Yılan:
“Ha demek onun diline kötülük eden sendin!” diyerek Kırlangıç’a saldırmış. Ama Kırlangıç hemen havalanıp uçmuş. Yılan sadece onun kuyruğunu ısırabilmiş.
O günden sonra yılan toprak yalayarak kalmış, sivrisinek hep vızıldar olmuş. İnsan yılanı görünce hemen öldürür, başını ezermiş. Kırlangıç ise yılandan korkar ama insanı dost bilir, evlerin çatısına yuva yaparmış. Ne var ki kuyruğu artık kısa ve iki çatallı kalmış.
UIG Ұйғыр
پادىشا مۇشۇلارنىڭ ئىچىدىن چىۋىن بىلەن پاشىغا: – <FR/>يەر-يۈزىنى ئارىلاپ، ئۆسۈملۈكلەرنىڭ دەمىنى تارتىپ، جانلىق – جانسىزلارنىڭ قېنىنى ئىچىپ قايتىڭلار، مۇشۇلارنىلا ئەمەس، بەلكى قاتتىقلاردىن تاشنىڭ يۇمشاقلاردىن توپىنىڭمۇ دەمىنى ئېلىڭلار. دۇنىيادىكى ئەڭ تاتلىق نەرسە مېنىڭ تائامىم بولىدىغاندەك قىلىڭلار، – دەپ ۋاقتىنى بەلگۈلەپ ئېيتىپ، پۈتكۈل ئالەمنى ئارىلايدىغانغا ئەۋىتىدۇ. كۈنلەردىن كېيىن كۈنلەر ئۆتۈپ، پادىشانىڭ بەلگۈلىگەن ۋاقتىمۇ كېلىدۇ. چىۋىن ھالسىزلىغىدىن شامال چىقسا، چۆپنىڭ تۈۋىگە قېچىپ، غىڭىلداپ ئاران ناخشا ئېيتىپ، كېچىكىپ قالىدۇ. ھە، پاشا بولسا ئۆسۈملۈكلەر بىلەن جانلىقلارنىڭ ئەڭ تاتلىغىنى بىلىۋېلىپ، پادىشاسى تەرەپكە قاراپ ئۇچۇپ، ناخشا ئېيتىپ كېلىۋاتقاندا، قالىغاچ ئۇچرىشىدۇ. – ھە، پاشا دوستۇم، پادىشاغا ئەڭ تاتلىق تائام ئىزدەپ كەتتى دەپ ئاڭلىغان ئىدۇق، تاپتىڭمۇ؟ پاشا قالىغاچنى كۆزىگە ئىلماي، سوئالىغا جاۋاپ بەرمەي چاپسان ئۇچۇپ ماڭدى. – ھە، ھە چۈشەندىم، چۈشەندىم! يولۇڭ بولۇپ، ئىزدىگىنىڭنى تاپقان ئىكەنسەندە، دوستۇم... باتۇر ئىكەنسەن! سېنىڭ ئەپلىكلىگىڭنى، ھېچ نەرسىدىن تايىنمايدىغانلىغىڭنى، ئادىللىغىڭنى بىلىمەن. مۇشۇ خۇسۇسىيىتىڭنى بارلىق قاناتلىقلارغا ئېيتىپ يۈرىدىغان بولىمىز، – دەپ، قالىغاچ پاشىدىن گەپ ئالماق بولۇپ ماختاپ سۆزلەيدۇ. بۇ ماختاشلاردىن كېيىن پاشا پەخىرلىنىپ: – پادىشامىزنىڭ تائامىنى كىم تاپقانلىغىنى بىلەمسەن؟ – ھە، پاشا دوستۇم، مېنى نېمە بىلىدۇ دەيسەن؟ پادىشامىزنىڭ ئەقىلچىسى سەن. قېنى، باتۇرۇم ئېيتىڭا، قەدىرلىق پادىشامىزنىڭ تائامىغا كىمنى تاپتىڭىز؟ پاشا بېشىنى كۆتىرىپ: – دۇنيادا پادىشامىزغا لايىق ئەڭ تاتلىق تائام ئۇ ئادەم قېنى ئىكەن. «ھم.. ئادەم دېگەن ئېقىللىق ۋە قەدىرلىق جان دومىلانغان ئەڭ ناچار يېرىم جانغا يەم بولۇپ قالامدۇ؟» – دەپ قالىغاچ بىر ئامال ئويلايدۇ. – مېنىڭ ئەقلىمنىڭ قىسقىلىغى مۇشۇ ئەمەسمۇ، پاشا دوستۇم! ئادەمنىڭ قېنى تاتلىق دېگىنىڭىزگە بىر ئىشىنىپ، بىر ئىشەنمەي كېلىمەن. «دۇنىيادىكى تاتلىق قاننى تېپىپ، تەمىنى تارتقاننىڭ تىلىغا <MS/>ئالتۇن مۆھۈر چۈشۈپ قالىدۇ» – دەپ ئانام ئېيتقان ئىدى. قېنى، تىلىڭىزنى چىقىرىپ مۆرىڭىزنى كۆرسىتىڭە! <MS/>ئالتۇن مۆھۈرگە <MS/>كۆز سالغاننىڭ ئۆزى بىز ئۈچۈن چوڭ بىر غېنىمەتقۇ. بۇ ماختاشقا تېخىمۇ پەخىرلەنگەن پاشا: – كۆرسەڭ، كۆرگىن، بېچارە! – دەپ تىلىنى كۆرسىتىدۇ. قالىغاچ چاپسانلىق بىلەن پاشىنىڭ تىلىنى يۇلۇپ ئالىدۇ، پاشا سۆز سۆزلەلمەي، زىڭ – زىڭ قىلىپ پادىشاسى يىلانغا قاراپ ئۇچىدۇ. «قوش تىلىڭ يۇلۇندى، ئېغىزىڭغا قۇم قۇيۇلدى، ئەمدى ئادەمنىڭ قېنىنىڭ تاتلىقلىغىنى قانداقمۇ چۈشەندۈرەرسەن؟» – دېگەن ئوي بىلەن قالىغاچمۇ پاشىنىڭ كەينىدىن ئۇچتى. پاشا بىر نەرسىلەرنى ئېيتقۇسى كېلىپ زىڭ – زىڭ قىلىپ بىر ئاماللارنى قىلىشقا تىرىشىپ قاخشايدۇ. بىراق ھېچ نەرسىنى يىلانغا چۈشەندۈرەلمەيدۇ. – بۇنىڭ تىلى ئېغىزىدىن چۈشۈپ قالغانمۇ، ياكى ئۆزى دۇرۇس ئەمەسمۇ؟ بۇنىڭ نېمە دېمەكچى بولۇۋاتقىنىنى چۈشەنگەنلەر بارمۇ؟ – دەپ، يىلان باشقىلارغا قارايدۇ. – شۇنداق چۈشىنىشلىك پادىشام! – دەيدۇ قالىغاچ. – تۈن كۆرمەي كېتەي، بىر نەرسە ئۇقسام، ئەگەر چۈشەنگەن بولساڭ، ئېيتقىنا نېمە دەيدۇ؟ – «زىڭىلداپ ئۇچۇپ يۈرۈپ پۈتكۈل ئالەمنى ئارىلىدىم. بىراق نەچچە تۈرلۈك ئۆسۈملۈكنى ئۆزى ئۆستۈرۈپ چىقارغان توپىدىن باشقا ھېچ نەرسە تاپمىدىم». – دەيدۇ پادىشام. تىلى سۆزلەشكە يارىمىغان، بىراق قۇلىغى ساق پاشا بۇنى ئاڭلاپ، تېرىكىپ، كېتىپ قالىدۇ. – ھە، ھە بۇنىڭ تىلىغا بىر نەرسە قىلغان سەن ئىكەنسەندە، – دەپ يىلان قالىغاچقا ئېتىلىدۇ. قالىغاچ ئۇچۇپ قاچىدۇ. يىلان ئۇچۇپ قاچقان قالىغاچنىڭ قۇيرۇقىنى چىشلەپ قالىدۇ. يىلان شۇنىڭدىن بېرى توپا يالاپ، پاشا زىڭىلداپ قالىدۇ. ئادەم يىلاننى كۆرسە ئۆلتىرىپ، بېشىنى ئېزىدىغان بولىدۇ. قالىغاچ يىلاندىن قورقۇپ، ئادەمنى دوس تۇتۇپ، ئۆيىنىڭ ئۆگزىگە ئۆي سالىدۇ. بىراق ئۇنىڭ قۇيرۇقى كام، ئايىرىق بولۇپ قالىدۇ.
AZE Әзербайжан
Kral gelenler arasından tatarcık ile sivrisineği seçip demiş ki:
“Dünyayı dolaşın çocuklar! Bitkilerin tadına bakın, canlıların ve cansızların kanını emip gelin. Taşın da tadına bakın, toprağın da. Bundan sonra dünyanın en tatlı şeyi benim yemeğim olsun!” diyerek ikisine beli bir süre vermiş.
İkisini yollamış, günler geçmiş, kralın verdiği süre yaklaşmış.
Tatarcık zayıf düşmüş, rüzgar esse çimenin altına saklanmış, hava durulunca vızıldayarak dolaşmış, ama geç kalmış.
Sivrisinek ise bitkilerin ve canlıların en tatlısını bulmuş, şarkı söyleyerek, uçarak kralına dönüyormuş. Yolda Kırlangıç karşısına çıkmış:
“Hey Sivrisinek dostum, duydum ki kralımız için tatlı bir şey aramaya gitmişsin. Buldun mu?” Sivrisinek kibirlenmiş, cevap vermemiş, hızla uzaklaşmış.
Kırlangıç:
“Ha ha! Anladım! Yolun açıkmış, bulmuşsun ne arıyorsan. Aferin sana! Senin çalışkanlığını ve kararlılığını hep bilirdim. Şimdi bunu tüm kuşlara anlatacağım,” demiş. Kırlangıç sivrisineği takdir etmiş. Sivrisinek, Kırlangıç’ın bu tatlı sözleriyle iyice şımarır: “Peki, tahmin et bakalım kralımız için neyi buldum ben?”
“Eh, canım Sivrisinek, ben ne bileyim ki? Benden biraz büyüksün ama aklım eksik değil! Sen akıllıların akıllısısın. Anlat hele, kimmiş kralın yemeği olacak kadar özel?” Sivrisinek koca gövdesiyle bir tur döner ve böbürlenerek:
“Dünyadaki en tatlı şey insan kanıymış!”
Kırlangıç düşüncelere dalmış ve:
“İnsan gibi akıllı bir varlık, böyle bir sineğin yemeği olur mu hiç?”
Sonra yavaşça şöyle demiş:
“Insanın kanı böyle tatlı olduğuna inanıp inanmayacağımı bilemedim. Aklım işte burada duruyor Sivrisinek efendi! Annem derdi ki: “En tatlı kanı bulanın diline altın mühür düşer.” Haydi bakalım, sen de göster altın mühürlü dilini! Görmek bile ne güzel şeref olur bizim için!”
Sivrisinek bu güzel sözlere iyice inanır ve:
“Bakmak istiyorsan, bak işte!” diyerek dilini uzatmış.
Kırlangıç birden havalanıp Sivrisineğin dilini koparıvermiş. Artık Sivrisinek konuşamamış, yalnızca “vız vız” diye ağlayarak Yılan kralına doğru uçmuş.
“Tamam, dilin koptu! Artık ağzın sus pus. Bakalım, şimdi tatlı kan hakkında ne anlatacaksın?” diye düşünen Kırlangıç da onun peşine takılmış.
Sivrisinek vızıldayarak bir şeyler anlatmaya çalışmış ama Yılana hiçbir şey anlatamamış. Yılan kafasını sallayarak etrafındakilere dönmüş:
“Bu ne diyor böyle? Dili mi düşmüş, yoksa aklını mı yitirmiş? Anlayanınız var mı?”
Kırlangıç hemen öne atılmış:
“Çok net söylüyor efendimiz! Gece gözüm kör olsun, eğer bir kelime anlarsam!”
“Hadi söyle bakalım ne diyor?” demiş Yılan.
“Tüm dünyayı dolaştım, vızıldaya vızıldaya uçtum ama toprak gibi kendi kendine bitki yetiştiren bir şey bulamadım diyor, efendim” demiş Kırlangıç.
Sivrisinek bunları duyunca neredeyse ölüyordu. Vızıldayarak gelip Kırlangıç’a iki üç kez çarpmış, sonra Yılan’ın önüne gelip hüngür hüngür ağlamış.
Yılan:
“Ha demek onun diline kötülük eden sendin!” diyerek Kırlangıç’a saldırmış. Ama Kırlangıç hemen havalanıp uçmuş. Yılan sadece onun kuyruğunu ısırabilmiş.
O günden sonra yılan toprak yalayarak kalmış, sivrisinek hep vızıldar olmuş. İnsan yılanı görünce hemen öldürür, başını ezermiş. Kırlangıç ise yılandan korkar ama insanı dost bilir, evlerin çatısına yuva yaparmış. Ne var ki kuyruğu artık kısa ve iki çatallı kalmış.
