Корпустан іздеу

– Немене, мені «Қызғалдағыңмен» апарып тастайсың ба?

— Oh really? You planning to take me in your “Tulip”?

- Nima, meni «Tulkar»ing bilan olib ketasanmi?

Ne yani, beni “Lalenle” mi götüreceksin?

– نېمىشقا، مېنى «قىزىل لالەڭ» بىلەن ئاپىرامسەن؟

Yəni, məni “Lalənlə” aparacaqsan?

– Әрине, енді ауылыңа дейін жаяу бар демейтін шығарсың.

— Well, I’m not about to say: “Go walk to your village alone,” am I?

- Albatta, endi qishlog‘ingga piyoda bor demasang kerak.

Tabii ki, köyüne kadar yaya git demeyeceğim herhalde.

– ئەلۋەتتە، ئەمدى <MS/>يېزىڭغىچە پىيادە بار دېمەيدىغانسەن؟

Əlbəttə ki, səni kəndə qədər piyada get deməyəcəm.

Мейіржан екеуміз көңілді әңгіме-дүкен құрдық. Дәл қасымда тұрса да, мен оны сағына бастадым. Бәлкім, бүгінгі күн соңғы көрісуіміз бе екен? Бұдан кейін бір-бірімізді көрер ме екенбіз? Не де болса, қатты қиналып тұрған едім. Мейіржан осыны сезіп қойған-ау:

Meirzhan and I talked casually, exchanging light jokes. He was right beside me and I already missed him. Could this be the last time we see each other? Will we ever cross paths again? It was hard to describe what I was feeling. Maybe he sensed it too:

Biz Meyrjan bilan quvnoq suhbat qurdik. U yonimda bo‘lsa ham, men uni sog‘inishni boshladim. Balki bugun bizning oxirgi uchrashuvimizdir? Bundan keyin bir-birimizni ko‘ramizmi? Nima bo‘lganda ham, men juda qiynaldim. Meyirjon buni sezgan bo‘lsa kerak:

Meyirjan ikimiz keyifli bir sohbet ettik. Yanı başımda durmasına rağmen onu özlemeye başlamıştım bile. Belki de bugünkü buluşmamız son görüşümüz müydü?. Bundan sonra tekrar görüşür müyüz? İçim buruktu. Meyirjan bunu fark etmiş gibiydi:

مېيىرجان ئىككىمىز كۆڭۈللۈك <MS/>سۆھبەت قۇردۇق. دەل يېنىمدا تۇرسىمۇ، مەن ئۇنى سېغىنىشقا باشلىدىم. بەلكىم، بۈگۈنكى ئاخىرقى كۆرۈشۈمىزدۇر؟ بۇنىڭدىن كېيىن بىر-بىرىمىزنى كۆرەرمىزمۇ؟ نېمىلى بولسا، قاتتىق قىينىلىۋاتاتتىم. مېيىرجان مۇشۇنى سېزۈپ قالدەي:

Meyircanla aramızda xoş bir söhbət oldu. Yanımda olsa da, artıq onu darıxmağa başlamışdım. Bəlkə də bu axşamkı görüşümüz son görüşümüz idi?.. Bundan sonra bir daha görüşəcəyikmi? İçimdə bir boşluq vardı. Elə bil Meyircan bunu hiss etmişdi:

– Жүр, тезірек жолға шығайық, – деді.

— Come on, let’s get going — he said.

- Yuring, tezroq yo‘lga chiqamiz, - dedi u.

Hadi, hemen yola koyulalım, – dedi.

– يۈر، ئىلدامىراق يولغا چىقايلى، – دېدى.

Hadi, tez yola çıxaq, – dedi.

– Жоқ, Мирош. (қысқартып осылай атайтынбыз оны). Керек емес, күнде барып жүрген жолым ғой, өзім-ақ жетемін.

— No, Mirosh. (That’s what we called him, short and sweet.) It’s the same road I take every day. I’ll manage on my own.

- Yo‘q, Mirosh. (Biz uni qisqacha shunday chaqirardik). Kerak emas, har kuni boradigan yo‘lim, o‘zim yetib olaman.

Hayır, Miroş. (Ona kısaca böyle derdik.) Gerek yok, her gün yürüdüğüm yol işte, kendim giderim.

– ياق، مېروش. (ئۇنى قىسقارتىپ شۇنداق دەتتۇق). كېرەك ئەمەس، كۈندە بېرىپ يۈرگەن يولۇمغۇ، ئۆزەم يېتىپ بارىمەن.

Yox, Miroş. (Biz ona qısaca belə deyərdik.) Lazım deyil, bu yol mənim hər gün getdiyim yoldur, özüm gedərəm.

Ол бұрылып, «Қызғалдағына» қарай жүре бастады. (Әкесінің «Лада» маркалы қызыл машинасын жүргізетін, соны ауылдың ат қойғыштары «Қызғалдақ» деп атап кеткен).

He turned and headed toward his “Tulip.” (That’s what the village nicknamed his father’s red Lada car.)

U o‘girilib, «Qizg'aldoq» tomon yura boshladi. (U otasining «Lada» rusumli qizil mashinasini boshqarardi, uni qishloq aholisi «Qizg‘aldoq» deb atashgan).

O “Lale”sine doğru yürümeye başladı. (Babasının kırmızı Lada arabasını köyde herkes “Lale” diye anardı.)

ئۇ بۇرۇلۇپ، «قىزىل لالىسى» تەرىپىگە قاراپ ماڭدى. (<MS/>دادىسىنىڭ «لادا» ماركىلىق قىزىل ماشىنىسىنى ھايداتتى، شۇنى <MS/>يېزىنىڭ ئات قويغۇچىلىرى ئۇنىڭغا «قىزىل لالە» دەپ ئاتاپ كەتكەن).

O isə "Lalə"sinin yanına getdi. (Atası Qayırcan əminin qırmızı Lada maşını kənddə "Lalə" adı ilə tanınırdı.)

– Тез бол, – деді. Ол өз айтқаны болмаса, қоймайды деп едім ғой, міне сол мінезінен танбай тұр. Мен кілт тоқтап, сәл ойландым да, Қызғалдаққа қарай жүрдім.

— Hurry up, — he called. Of course. If he says something, he never backs down. I paused for a moment, thought it over and walked toward the car.

- Tezroq, - dedi u. Aytganini qilmasa, qo‘ymaydideb aytgandim, mana shu fe’l-atvoridan qaytmayapti. Men to‘satdan to‘xtab, biroz o‘yladim va Lolazor tomon yurdim.

Hadi çabuk ol, – dedi. Onun dediği olmadıkça rahat etmediğinden bahsetmiştim ya yukarıda işte yine o inatçı haliyle karşımdaydı. Ben duraksayıp biraz düşündüm, sonra “Lale”ye doğru yürüdüm.

– ئىلدام بول، – دېدى. ئۇ <MS/>ئۆز ئېيتقىنىدەك بولمىسا، قويمايدۇ دەپ دېۋىدىمغۇ، مانا شۇ <FR/>مۈجەزىدىن قايتماي تۇرىدۇ. مەن بىردىنلا توختاپ، بىر ئاز ئويلىنىپ تۇرۇپ، «قىزىل لالە» تەرەپكە ماڭدىم.

Hadi, tez ol, – dedi. Onun istədiyi olmayanda rahat ola bilmədiyini yuxarıda da demişdim axı, bax indi yenə o inadkar halı ilə qarşıdaydı. Mən bir az dayandım, düşündüm və sonra "Lalə"yə tərəf getdim.

Бәлкім, Мейіржан менімен көбірек әңгімелескісі келді ме екен, машинаны ақырын жүргізіп отырды, уақыт созғысы келген болу керек. Мен мұны түсініп отырсам да:

Maybe he just wanted to spend more time with me. He drove slowly, almost dragging out the ride. Even though I knew exactly what he was doing, I still said:

Ehtimol, Meyrjan men bilan ko‘proq gaplashmoqchi bo‘lgandir, u mashinani sekin haydab, vaqtni cho‘zmoqchi bo‘lgandir. Garchi men buni tushunsam ham:

Belki de Meyirjan benimle daha çok konuşmak istiyordu ki, arabayı yavaş sürdü. Yolu uzatmak istemiş olabilir. Bunu fark etsem de,

بەلكىم، مېيىرجان مېنىڭ بىلەن ئۇزاغىراق گەپلەشكۈسى كېلەمدىكى، ماشىنىنى ئاستا ھايدىدى، ۋاقىتنى سوزماقچى بولۇشى كېرەك. مەن بۇنى چۈشىنىۋاتساممۇ:

Bəlkə də Meyircan mənimlə daha çox danışmaq istəyirdi deyə maşını yavaş sürdü. Yolu uzatmaq istəmiş ola bilər. Bunu hiss etsəm də:

– Тезірек айдасаңшы, – дедім.

— Drive faster, will you?

- Tezroq hayda, - dedim men.

Hadi biraz hızlı sürsene, – dedim.

– تېزىرەك ھايدىساڭچۇ، – دېدىم.

Hadi, bir az sürətli sür də, – dedim.

Оның да сылтауы дайын екен:

He had a ready excuse:

Uning bahonasi ham tayyor edi:

Onun da bahanesi hazırdı:

ئۇنىڭمۇ <FR/>بانىسى تەييار ئىكەن:

Onun isə cavabı hazır idi:

– Түнде тез жүргізбеймін, әкем ескерткен, – деді.

— I don’t speed at night. My dad warned me not to.

- Kechasi tez yurmayman, otam ogohlantirgan, - dedi u.

Gece hızlı sürmem, babam tembih etmişti, – dedi.

– كەچتە تېز ھايدىمايمەن، دادام ئەسكەرتكەن، – دېدى.

– Gecə sürətli sürmərəm, atam tapşırmışdı, – dedi.

Иә, әншейінде әкесінің айтқандарын орындай қоймайтын Мейіржаныңыз бүгінде әкесінің ақылды баласы бола қалыпты. Мен жымиып бір күлдім де, терезе жаққа қарап кеттім. Содан он минуттай үнсіз отырдық.

Really? The same Meirzhan who never followed his father’s advice — suddenly the “obedient son.” I smiled to myself and looked out the window. We drove in silence for about ten minutes.

Ha, odatda otasining aytganlarini bajarmaydigan Meyirjaningiz bugun otasining aqlli o‘g‘li bo‘lib qolgan. Men jilmaydim-da, deraza tomonga qaradim. Biz o‘n daqiqacha jim o‘tirdik.

Evet, normalde babasının sözünü pek dinlemeyen Meyirjan, bugün babasının “akıllı oğlu” oluvermişti. Gülümsedim, sonra pencereye dönüp dışarı bakmaya başladım. Yaklaşık on dakika sessizce gittik.

ھە، ئادەتتە <MS/>دادىسىنىڭ سۆزىنى ئانچە تىڭشىمايدىغان مېيىرجان بۈگۈن <MS/>دادىسىنىڭ ئېقىللىق بالىسى بولۇپ قاپتۇ. مەن كۈلۈمسىرەپ بىر كۈلدۈمدە، دېرىزە تەرەپكە قاراۋالدىم. شۇندىن كېيىن، ئون مىنۇتتەك ئۈنسىز ئولتۇردۇق.

Bəli, adətən atasının sözünə çox da əməl etməyən Meyircan bu gün sanki atasının “ağıllı oğlu”na çevrilmişdi. Gülümsədim, sonra pəncərəyə dönüb çölə baxmağa başladım. Təxminən on dəqiqəlik bir sükut içində yol getdik. Bir az keçmişdi ki, soruşdu:

– Оқуға Алматыға кетесің бе? – деді ол біраздан соң.

— Are you going to study in Almaty? — he asked at last.

- Olmaotaga o‘qishga ketasanmi? - dedi u birozdan so‘ng.

Üniversite için Almatı’ya mı gideceksin? – dedi bir süre sonra.

– ئوقۇشقا ئالمۇتىغا كېتەمسەن؟ – دېدى ئۇ بىر ئازدىن كېيىن.

Universitet üçün Almatıya gedəcəksən?

– Иә, тесттен жақсы өтсем, Алматыға барамын.

— Yeah. If I pass the test well, that’s the plan.

- Ha, testdan yaxshi o‘tsam, Olmaotaga boraman.

Evet, testten iyi puan alırsam, Almatı’ya gideceğim.

– ھە، تېستتىن ياخشى ئۆتسەم، ئالمۇتىغا بارىمەن.

Bəli, testdən yaxşı bal alsam, Almatıya gedəcəyəm.

– Ол жақта ағаңның үйінде тұрасың ба?

— Will you stay with your brother?

- U yerda akangizning uyida yashaysizmi?

Orada abinle mi kalacaksın?

– ئۇ يەردە <MS/>ئاكاڭنىڭ ئۆيىدە تۇرامسەن؟

Orada abinlə qalacaqsan?

– Жоқ, ол жақын туысымыз емес қой. Жатақханаға орналасатын шығармын. Өзің қайда баратын болдың?

— No, he’s not a close relative. I’ll probably live in the dorm. What about you?

- Yo‘q, u bizning yaqin qarindoshimiz emas. Men, ehtimol, yotoqxonaga joylashaman. O‘zing qayerga bormoqchisan?

Hayır, o yakın akrabamız sayılmaz. Yurt çıkarsa yurtta kalırım. Sen nereye gitmeyi düşünüyorsun?

– ياق، ئۇ يېقىن <MS/>تۇغقىنىمىز ئەمەسقۇ. ياتاقخانىغا ئورۇنلىشىمەن، بەلكىم. ئۆزەڭ قەيەرگە بارماقچى بولدۇڭ؟

Xeyr, o bizə yaxın qohum sayılmaz. Əgər yataqxana çıxsa, orada qalacağam. Bəs sən hara getməyi düşünürsən?

– Мен оқуға бармауым да мүмкін.

— I might not go anywhere at all.

- Men o‘qishga bormasligim ham mumkin.

Belki üniversiteye gitmem.

– مەن ئوقۇشقا بارماسلىقىممۇ مۇمكىن.

Bəlkə də universitetə getmərəm.

– Қалай ?

— What?

- Qanday?

Nasıl?

– قانداق؟

Necə yəni?

– Әкем мен апамның қасында қаламын.

— I’ll stay here. With my dad and grandmother.

- Otam bilan oyimning yonida qolaman.

Babamla annemin yanında kalacağım.

– دادام بىلەن ئاپامنىڭ يېنىدا قالىمەن.

Atamla anamın yanında qalacağam.

Мен оны қатты аяп тұрғандай қарап қалыппын.

I looked at him, maybe with a little pity.

Men unga juda achinayotgandek qaradim.

Ona üzülerek bakmışım.

مەن ئۇنى قاتتىق ئەپسۇسلانغاندەك، قاراپ قاپتىمەن.

Ona kədərli gözlə baxmışam.