Корпустан іздеу

Алып Ата дегенім – дәу шырша. Оның үлкендігі сонша, бұтақтары мен қылқандарынан аспан көрінбейді. Мен соның іргесінде өстім ғой.

Alyp Ata that means the Great Fir. He is so enormous that his branches and needles block out the sky. I grew at his very roots.

Alip Ota deganim katta archa. Uning kattaligi shunchalikki, shoxlari va ignalaridan osmon ko‘rinmaydi. Men uning yonida o‘sganman.

Alp Dede dediğim, koca bir çam ağacı. Öylesine görkemli ki, dalları ve iğne yaprakları gökyüzünü örtüyor. Ben işte onun gölgesinde büyüdüm.

ئالىپ ئاتا دېگىنىم – <MS/>چوڭ ئارچا. ئۇ شۇنچىلىكمۇ يوغان، شاخلىرى ۋە تىكەنلىرىدىن ئاسمان كۆرۈنمەيدۇ. مەن ئۇنىڭ ئەتراپىدا ئۆستۈم.

Alp Dədə dediyim, böyük bir şam ağacıdır.O qədər möhtəşəmdir ki, budaqları və iynəyarpaqları göy üzünü örtür. Mən məhz onun kölgəsində böyümüşəm.

Алып Атаның түр-түсі көгілдір, тіпті ұшар басы бурыл тартып кетеді. Көп жасағанынан болар.

The color of Alyp Ata is bluish, though the very top of his crown has already turned gray. Perhaps it is from living so long.

Alip Otaning rangi ko‘kimtir, hatto uchlari kulrang tus olgan. Ko‘p yashaganidan bo‘lsa kerak.

Alp Dede’nin rengi hafifçe maviye çalıyor. Tepesi ise yılların yükünden beyaza dönmüş.

ئالىپ ئاتىنىڭ رەڭگى كۆكۈش، ھەتىتا ئۇچار بېشى ئاقىرىپ كېتىدۇ. بەلكىم، كۆپ ياشىغانلىقىدىن بولار.

Alp Dədənin rəngi bir az maviyə çalır. Ucu isə illərin yükündən ağarmışdır.

Оның айналасында өскен жалғыз мен емес. Мен сияқты балапан шыршақайлар көп болатын. Есімде қалғаны: біз өскен алаңқайлардың астында өзен гүрілдеп жатады. Оның өзен екенін мен қайдан білейін.

I was not the only one who grew around him. Many little firlings like me were there. I remember: beneath the clearings where we grew, a river roared. How was I to know it was a river? I asked Alyp Ata:

Uning atrofida faqat men emas, men kabi kichkina archa bolalari ham ko‘p edi. Yodimda: biz o‘sgan maydon ostidan daryo g‘uvillab oqardi. Men o‘sha paytda bu narsa daryo ekanini qayerdan ham bilardim.

Onun çevresinde yalnızca ben büyümedim. Benim gibi küçük çam fidanları çoktu. Hatırladığım kadarıyla, büyüdüğümüz o açıklığın altında bir ırmak gürleyip akardı. Elbette onun bir nehir olduğunu ben nereden bileyim ki.

ئۇنىڭ ئەتراپىدا ئۆسكەن يالغۇز مەن ئەمەس. مېنىڭدەك كىچىك ئارچىلار كۆپ ئىدى. ئېسىمدا قالغىنى: بىز ئۆسكەن تار مەيداننىڭ ئاستىدا دەريا گۈرۈلدەپ ياتار ئىدى. ئۇنىڭ دەريا ئىكەنلىكىنى مەن <FR/>قەيەردىن بىلەي؟

Onun ətrafında yalnız mən böyüməmişəm. Mənim kimi kiçik şam fidanları çox idi. Yadıma gəlir, böyüdüyümüz o açıq yerin altında bir çay gur-gur axırdı. Əlbəttə, onun çay olduğunu mən hardan bilim?

Алып Атадан сұрадым: – Алып Ата, анау бір тынбай сарқырап жатқан не? – деп.

— Alyp Ata, what is that, rushing and murmuring without pause?

Alip Otadan so‘radim: -Alip Ota, u tinmay shovullab oqayotgan nima? - deb.

Gidip Alp Dede’ye sordum: “Alp Dede, şu durmaksızın çağlayıp duran şey nedir?” dedim.

ئالىپ ئاتىدىن سوراپ كۆردۈم: – ئالىپ ئاتا، ئۇ تىنماي شاقىراپ ئېقىۋاتقان نېمە؟ – دەپ.

Gedib Alp Dədədan soruşdum: “Alp Dədə, bu dayanmadan çağlayan şey nədir?” – dedim.

Өйткені Алып Ата бәрін көріп тұрады ғой. Өйткені ол Аспанның өзін тіреп тұрады ғой.

For Alyp Ata sees everything. He even holds up the Sky itself .

Chunki Alip Ota hamma narsani ko‘rib turadi-ku. Chunki u hatto osmonning o‘zini ham ushlab turadi ku.

Çünkü Alp Dede her şeyi görürdü. Çünkü Göğü bile ayakta tutan oydu.

چۈنكى ئالىپ ئاتا ھەممىنى كۆرۈپ تۇرىدىغۇ. ئاسماننىڭ ئۆزىنى <FR/>تىرەپ تۇرىدۇغۇ.

Çünki Alp Dədə hər şeyi görürdü. Çünki o göyü belə ayaqda saxlayan oydu.

Алып Ата: – Ол өзен деген болады, Шыршақай, – деді.

Alyp Ata said: — That is what they call a river, Shyrshaqai.

Alip Ota dedi: -Bu daryo bo‘ladi, kichkina archa.

Alp Dede: “O bir nehir, Şırşaqay,”dedi.

ئالپ ئاتا: – ئۇ دەريا دېگەن بولىدۇ، كىچىك ئارچا، – دېدى.

Alp Dədə: “Bu bir çaydır, Şırşakay,” dedi.

– Алып Ата, өзен деген не? Ол бізді жұтып жіберетін сияқты. Қорқамын. Гүрілдейді.

— Alyp Ata, what is a river? It seems as if it could swallow us whole. I am afraid. It growls.

- Alip Ota, daryo degani nima? U bizni yutib yuboradigandek. Qo‘rqaman. G‘uvillaydi.

“Alp Dede, nehir ne demek? Sanki bizi yutacakmış gibi. Korkuyorum. Gürlüyor.”

– ئالىپ ئاتا، دەريا دېگەن نېمە؟ ئۇ بىزنى يۈتۈۋېتىدىغاندەك تۇرىدۇ. قورقىۋاتىمەن. گۈرۈلدەۋاتىدۇغۇ.

“Alp Dədə, çay nə deməkdir? Sanki bizi udacaqmış kimi. Qorxuram. Guruldayır.”

– Қорықпа, Шыршақай. Өзен деген су болады. Аспаннан жаңбыр жауғанда сенің инедей қылқандарыңа моншақтай жылтыраған тамшылар ілініп қалады. Әне, анау төменде жатқан қаланы көрдің бе? Рас, түтіннен анық көрінбейді. Сол қалада адамдар тұрады. Олар су болмаса өліп қалады. Мына өзен соларды асырайды.

— Do not be afraid, Shyrshaqai. A river is water. When the rain falls from the sky, little drops like beads cling and glisten on your needle-like branches . Look there, can you see the city lying below? True, it is hard to see through the smoke. That is where people live. Without water, they would perish. This river sustains them.

- Qo‘rqma, kichkina archa. Daryo degani suv bo‘ladi. Osmondan yomg‘ir yog‘ganda sening ignadek ignasimon barglaringa marjondek yaltiragan tomchilar ilinadi. Ana, pastda joylashgan shaharni ko‘ryapsanmi? To‘g‘ri, tutundan aniq ko‘rinmaydi. O‘sha shaharda odamlar yashaydi. Ular suvsiz yashay olmaydi. Mana shu daryo ularni boqadi.

“Korkma, Şırşaqay. Nehir dediğin sudur. Gökyüzünden yağmur yağdığında, senin iğne gibi incecik yapraklarına boncuk gibi parlayan damlalar tutunur. Aşağıda, şu puslu şehir var ya, tam göremiyorsun çünkü üstü dumanlı... İşte orada insanlar yaşıyor. Su olmazsa yaşayamazlar. Bu nehir işte o insanlara hayat verir.”

– قورقما، كىچىك ئارچا. دەريا دېگەن سۇ. ئاسماندىن يامغۇر ياۋغقاندا سېنىڭ يىڭنىدەك <MS/>تىكەنلىرىڭگە مونچاقتەك يالتۇرىغان تامچىلار ئىلىنىپ قالىدۇ. ئەينە، تۆۋەندە تۇرغدن شەھەرنى كۆرۈڭمۇ؟ راست، تۈتۈندىن ئېنىق كۆرۈنمەيدۇ. شۇ شەھەردە ئادەملەر ياشايدۇ. ئۇلار سۇ بولمىسا ئۆلۈپ قالىدۇ. مۇناۇ دەريا ئۇلارنى باقىدۇ.

“Qorxma, Şırşakay. Çay dediyin sudur. Göydən yağış yağanda, sənin iynə kimi incə yarpaqlarına muncuq kimi parlayan damcılar tutunur, elə o damcılar sonunda birləşib çay olur. Aşağıda, bax o dumanlı şəhər var ha, düz görə bilmirsən çünki üstü tüstülüdür… Orada insanlar yaşayır. Su olmazsa, yaşaya bilməzlər. Bu çay elə həmin insanlara həyat verir.”

– А–а, – дедім ойланып.

— Ah… — I said, thinking.

- A-a, - dedim o‘ylanib.

“Öyle mi” dedim düşünerek.

– ھەئە، – دېدىم ئويلىنىپ.

“Belədir?” – dedim, düşünərək.

Жаңбыр жауғанда қылқандарыма ілініп қалатын інжу–маржан тамшылар есіме түсті. Менен басқа шыршақайлардың үстіне де інжу-маржан ілініп қалады.

I remembered the pearl-like drops that clung to my needles when the rain fell. They clung not only to me, but to all the other little firlings as well.

Yomg‘ir yog‘ganda ignalarimizga ilinadigan marjon tomchilar yodimga tushdi. Biz kabi archa bolalarining ustiga ham marjonlar tushadi.

Yağmur sonrası iğne gibi yapraklarıma asılı kalan inci damlaları geldi aklıma. Benimkiler gibi, diğer minik çamların dallarında da o damlalar titreyerek dururdu.

يامغۇر ياغقاندا تىكەنلىرىمگە ئىلىنىپ قالىدىغان ئۈنجە-ماجان تامچىلار ئېسىمغا چۈشتى. مېنىڭدىن باشقا كىچىك ئارچىلارنىڭمۇ ئۈستىگە <MS/>ئۈنچە-مارجانلار ئىلىنىپ قالىدۇ.

Yağışdan sonra iynə kimi yarpaqlarıma asılmış inci damcıları yadıma düşdü. Mənimkilər kimi, digər kiçik şamların budaqlarında da o damcılar titrəyərək dururdu.

Күн шыңдардан асып шыға келгенде, сол тамшылар жақұттайжарқырайды.

When the sun rose above the peaks, those drops sparkled like jewels

Quyosh cho‘qqilardan oshib chiqib kelganda, o‘sha tomchilar yoqutdek yaltiraydi.

Güneş dağın doruklarından uzanıp geldiğinde, o küçük damlalar yakut gibi ışıldardı.

كۈن چوققىلاردىن ئېشىپ چىققاندا، شۇ تامچىلار <MS/>ياقۇتتەك يارقىرايدۇ.

Günəş dağın zirvələrindən uzanıb gəldikdə, o kiçik damcılar yaxut kimi parlayırdı.

Шіркін, сонда Тәңіртау тұтас ән салады. Ол ән інжу-маржан тамшылардың қоңыраулатқан жыры сияқты. Жаңбыр тез басылады. Күн тез ашылады. Әлгінде жаңбыр нөсерлетіп, төгіп-төгіп өткенде тына қалған кішкентай әнші құстар қайтадан құйқылжытып, мың құбылтып Тәңіртау ішін әуенге бөлейді.

Ah, in such moments, the whole Tañirtau sang. Its song was like the chiming hymn of the pearl-drops. The rain would soon cease. The sun would soon break through. And the tiny songbirds, silenced by the downpour, would once again fill Tañirtau with music their voices quivering, shifting through a thousand tones.

Eh, qaniydi, o‘sha paytda Tanirtau butunlay qo‘shiq aytgandek bo‘ladi. U qo‘shiq marjon tomchilarning jarangdor kuyiga o‘xshaydi. Yomg‘ir tez to‘xtaydi. Quyosh tez ochiladi. Hozirgina shiddat bilan yog‘ib o‘tgan yomg‘irdan so‘ng tinchib qolgan kichik qo‘shiqchi qushlar yana sayrab, ming xil ohangga kirib, Tanirtau ichini musiqaga to‘ldiradi.

O an Tanrı Dağları hep birlikte bir şarkıya başlardı. Sanki o inci damlaları küçük bir çan gibi çınlayarak şarkı söylüyordu. Yağmur çabuk dinerdi. Güneş hemen açılırdı. Az önce sağanağın sesine karışan kuşlar kuşlar yine ötmeye başlar, binbir ezgiyle tüm dağları bir müziğe boğarlardı.

ئەپسۇس، شۇ چاغدا تەڭرىتاغ بىرلىكتە ناخشا ئېيتىدۇ. ئۇ ناخشا <MS/>ئۈنچە-مارجان تامچىلىرنىڭ قۇڭغۇراقتەك جاراڭلىغان ساداسى ئوخشاش. يامغۇر تېز بېسىلىدۇ. كۈن تېز ئېچىلىدۇ. ھېلىلا يامغۇر شاقىراپ، تۆكۈلۈپ-تۆكۈلۈپ ئۆتكەندە، <MS/>تىنچ قالغان كىچىك ناخشىچى قۇشلار قايتىدىن سايرىشىپ، مىڭ خىل ئۆزگەرتىپ، تەڭرىتاغ ئىچىنى <MS/>سۇزغا بۆلەيدۇ.

O an Tanrı Dağları hamısı birlikdə bir mahnıya başlayırdı. Sanki o inci damcıları kiçik bir zəng kimi çınlayaraq mahnı oxuyurdu. Yağış tez dayanar, günəş dərhal çıxardı. Az əvvəl leysan səsinin içində olan quşlar yenidən ötər, minbir nəğmə ilə bütün dağları musiqiyə bürüyərdilər.

Қызыл-сары, жасыл-көк көбелектер бірін-бірі қуалап асыр салады. Бал араларының бағы жанады. Еңлік гүліне қонып алып, шырынын сорып, құнжындағанын көрсең...

Butterflies of red and gold, green and blue, chased one another in playful flights. The bees’ fortune shone, perching on the enlik flower, drinking its nectar, humming in delight.

Englik gulining shirasidan olingan asal o‘likni tiriltiradi, kasalni tuzatadi, qariyani yoshartiradi, - deydi Alip Ota. Alip Ota aytsa, rost bo‘ladi. Chunki Tanirtauda undan ham ko‘p yashagan archa yo‘q.

Kırmızıyla sarı, yeşille mavi kelebekler birbirini kovalar gibi uçuşur, eğlenir. Bal arılarının keyfi yerindeydi. Alp yıldızı çiçeğine konduklarında öyle huzurlu görünürlerdi ki!

قىزىل-سېرىق، يېشىل-كۆك كېپىنەكلەر بىر-بىرىنى قوغلاپ شادلىنىدۇ. بال ھەرىلىرىنىڭ بەختى ئېچىلىدۇ. ئالپ گۈلىگە قونىۋېلىپ، شىرنىسىنى شوراپ، مەز بولغىنىنى كۆرسەڭ...

Qırmızı ilə sarı, yaşıl ilə mavi kəpənəklər bir-birini qovalayırmış kimi uçur, əylənirdilər. Bal arıları çox xoşbəxt idilər. Alp ulduzu çiçəyinə qonduqda o qədər rahat görünürdülər ki! O çiçəyin özünü udarkən demək olar ki, rəqs edirdilər.

Ал, еңлік гүлінің шырынынан шыққан бал өлгенді тірілтеді, ауруды жазады, кәріні жасартады, – дейді Алып Ата. Алып Ата айтса, рас болғаны. Өйткені бұл Тәңіртауда одан көп жасаған шырша жоқ.

— The honey from enlik flowers can bring the dead back to life, cure the sick, and make the old young again, — said Alyp Ata. And when Alyp Ata speaks, it is the truth. For in all of Tañirtau, no fir has lived longer than he.

Englik gulining nektaridan olingan asal esa o‘liklarni tiriltiradi, kasallarni davolaydi, keksalarni yoshartiradi”, deydi Alip ota.

“Aa, o bal var ya,” der Alp Dede, “ölüyü bile hayata döndürür! Hastayı iyileştirir, yaşlıyı bile genç yapar.” Alp Dede’nin dediği doğrudur. Çünkü Tanrı Dağları’nda ondan daha yaşlı, ondan daha bilge bir ağaç yok.

ئەمدى، ئالپ گۈلىنىڭ شىرنىسىدىن چىققان بال ئۆلگەننىمۇ تىرىلدىتىدۇ، ئاغرىقنى ساقايتىدۇ، قېرىنى ياشارتىدۇ، – دەيدۇ ئالىپ ئاتا. ئالىپ ئاتا ئېيتسا، راست بولغىنى. چۈنكى بۇ تەڭرىتاغدا ئۇنىڭدىن كۆپ ياشىغان ئارچا يوق.

“Ah, o bal var ya,” dedi Alp Dədə, “ölünü belə həyata qaytarır! Xəstəni sağaldır, yaşlıyı belə gənc edir.” Alp Dədənin dediyi doğrudur. Çünki Tanrı Dağlarında ondan daha yaşlı, ondan daha müdrik bir ağac yoxdur.

Тауда не жиі – жаңбыр жиі. Күн жадырап тұрып, кенет қара бұлт үйіріле қалады. Лезде найзағай жарқ–жұрқ етіп, күн күркірегенде Тәңіртаудың өзі дір-дір етіп, теңселіп кеткендей болады. Біз, кішкентай шыршақайлар тау құлап, бізді басып қалады екен деп қорқамыз.

On the mountain, one thing is plentiful and it is rain. The sun may shine joyfully, when suddenly dark clouds gather. In an instant, lightning flashes, thunder rumbles, and it seems as if even mighty Tañirtau itself trembles and sways. We, the little firlings, fear that the mountain might collapse and bury us beneath it.

Tog‘da eng ko‘p uchraydigani - yomg‘ir. Quyosh charaqlab turgan paytda birdan qora bulutlar to‘planib qoladi. Bir zumda chaqmoq chaqnaydi, momaqaldiroq gumburlaganda Tanirtauning o‘zi ham qaltirab, tebranib ketgandek bo‘ladi. Biz, kichkina archa bolalari, tog‘ qulab, ustimizga tushib qoladigandek qo‘rqamiz.

Dağda en sık karşılaşılan şey yağmurdur. Güneş pırıl pırıl parlar, ama ansızın kara bulutlar beliriverir. Şimşekler çakar, gök gürlerken Tanrı Dağı bile titrer gibi olur. Biz minicik çamlar çok korkarız, sanki dağ üstümüze düşecek gibi olur.

تاغدا نېمە كۆپ – يامغۇر كۆپ. كۈن يارقىراپ تۇرۇپ، تۇيۇقسىز قارا بۇلۇت قاپلايدۇ. شۇ پەيتتە چاقماق چارق–چۇرۇق ئېتىپ، كۈن گۈرۈلدىگەندە، تەڭرىتاغنىڭ ئۆزى تىترەپ، تەۋرىتىلىپ كەتكەندەك بولىدۇ. بىز كىچىك ئارچىلار تاغ ئۆرۈلۈپ، بىزنى بېسىپ كېتىدۇ دەپ قورقىمىز.

Dağda ən çox rast gəlinən şey yağışdır. Günəş parıldayır, amma birdən qaraduman buludlar peyda olur. Şimşəklər çaxır, göy guruldayır; Tanrı Dağı belə titrəyir kimi görünür. Biz kiçik şamlar çox qorxuruq, elə bil dağ üstünə düşəcək.

Алып Ата: – Қорықпаңдар, шыршақайлар. Кәзір бәрі басылады, – деп қояды.

Alyp Ata: — Do not be afraid, little firlings. Everything will quiet down soon, — he says.

Alip Ota: - Qo‘rqmanglar, kichkina archalar. Hozir hammasi tinadi, - deb qo‘yar edi.

Ama Alp Dede her zaman bizi yatıştırır: “Korkmayın, Şırşaqaylar . Az sonra her şey geçer.”

ئالىپ ئاتا: – قورقماڭلار، كىچىك ئارچىلار. ھازىر بېسىلىدۇ، – دەپ قويىدۇ.

Amma Alp Dədə həmişə bizi sakitləşdirir: “Qorxmayın, Şırşakaylar. Az sonra hər şey keçəcək.”

Нөсер кезінде лағын ерткен Елік бике елең-елең етіп, Алып Атаның түбіне келіп тығылады. Өйткені Алып Атаның түбі жып-жылы ғой. Киіздей қалың қылқандарынан тамшы өтпейді. Айналасы текемет төсеп тастағандай жұп-жұмсақ. Жүз жыл бойы түлеген қылқандардан жаралған мұндай төсек патшаларда да жоқ қой!

During the downpour, the Doe Queen , leading her fawn, anxiously seeks refuge at the foot of Alyp Ata. After all, the base of Alyp Ata is warm and snug. Not a single drop seeps through his felt-like thick needles. The ground beneath him is as soft as if a carpet had been spread out. A bed woven from <FR a hundred years</FR of fallen needles, not even kings possess such luxury!

Yomg‘ir sel bo‘lib yog‘ayotganda,bolali kiyik urg‘ochisi, xavotirlanib Alip Otaning tagiga yashirinadi. Chunki Alip Otaning osti juda issiq. Uning kigizdek qalin archa ignalaridan tomchi o‘tmaydi. Atrofi esa gilam to‘shalgandek yumshoq. Yuz yillar davomida to‘kilgan ignalardan hosil bo‘lgan bunday yotoq hatto podshohlarda ham yo‘q.

Yağmur hızla yağarken, yavrusunu peşinden sürükleyen Doğu karacası koşa koşa Alıp Dede’nin yanına gelir. Çünkü orası sıcacık bir yuva gibidir. Kalın, keçe gibi iğneleri sayesinde damla bile geçirmez. Etrafı ise sanki üzerine halı serilmiş gibi yumuşacıktır. Yüz yıl boyunca dökülen iğnelerle oluşmuş bu yatak, herhâlde krallarda bile yoktur!

ئۈزلۈكسىز يامغۇر ۋاقتىدا بوينى سۇغا چېلەك قىلغان جەرەڭ <MS/>ئانا ئېلەڭ–سېلەڭ ئېتىپ، ئالىپ ئاتىنىڭ تۈۋىگە كېلىپ تىقىلىدۇ. سەۋەبى ئالىپ ئاتىنىڭ تۈۋى ئىسسىققۇ. كىگىزدەك قېلىن تۈكلىرىدىن تامچا ئۆتمەيدۇ. ئەتراپى تېكىمەت سېلىپ تاشلىغاندەك يۇپ-يۇمۇشاق. يۈز <FR/>يىل بويى تۈلىگەن تۈكلىرىدىن يارالغان مۇنداق <MS/>ئورۇن پادىشاھلاردىمۇ يوق!

Yağış sürətlə yağarkən, balasını arxasınca çəkən Şərq ceyranı tələsik Alp Dədənin yanına gəlir. Çünki orası isti bir yuva kimidir. Qalın, yun kimi iynələri sayəsində bir damcı belə keçmir. Ətrafı isə sanki üzərinə xalça sərilmiş kimi yumşaqdır. Yüz il boyunca tökülmüş iynələrdən əmələ gəlmiş bu yataq, bəlkə də krallarda belə yoxdur!

Аққу мамықты төсекте жатқан патшалардан мына балалы Елік бике мың есе бақыттырақ. Жаңбыр толастағанда Елік бикенің лағы маған жақындап келіп, қылқандарымды иіскелейді.

Yet the Doe Queen , resting on this downy mattress with her child, is a thousand times happier than those kings in their swan-feather beds. When the rain ceases, the fawn approaches me and sniffs at my needles. The sharp tips must be tickling his nose, for he jerks his head back, his clear, tender eyes turned up toward me:

Oqqu qushining momiq to‘shagida yotgan podshohlardan bu bolali kiyik urg‘ochisi ming marta baxtliroq. Yomg‘ir to‘xtaganda, urg‘ochi kiyikning bolasi menga yaqin kelib, archa ignalarini hidlaydi.

Yumuşacık kuğu tüyü yataklarda yatan krallardan bile daha mutluydu yavrusuyla birlikte gelen karaca. Yağmur dindikten sonra, minik yavrusu bana yaklaşır. Dallarımın iğne gibi sivri uçları burnunu gıdıklamış olmalı, başını birden geri çeker. Gözleri cam gibi, tertemiz…

ئاققۇش مامۇك ئورۇندا ياتقان پادىشاھلاردىن مونۇ بالىلىق جەرەڭ <MS/>ئانا مىڭ قېتىم بەختلىكىرەك. يامغۇر توختىغاندا، جەرەڭ <MS/>ئانانىڭ بالىسى ماڭا يېقىنلاپ كېلىپ، تىكەنلىرىمنى پۇرايدۇ. تىكەنلىرىمنىڭ يىغنىدەك ئۇچى تۇمشۇقىنى غىدىغلايدىغان بولۇشى كېرەك، بېشىنى تارتىپ ئېلىپ، مۆپ–مۆلدۈر كۆزلىرىنى ماڭا تىكلىنىپ:

Yupyumşaq qu quşu tükü kimi yataqlarda yatan krallardan belə daha xoşbəxt idi balası ilə gələn ceyran. Yağış dayandıqdan sonra, kiçik bala ipək kimi addımlarla mənə yaxınlaşır. Budaqlarımın iynə kimi iti ucları burnunu qaşımış olmalı, başını birdən geri çəkir. Gözləri şüşə kimi, saf və təmiz…

Қылқандарымның инедей ұшы тұмсығын қытықтайтын болуы керек, кегжең етіп басын тартып алып, мөп–мөлдір жәудір көздерін маған төңкеріп:– Неге қытықтайсың, мен сенімен ойнағым келеді, – дейді. Сөйтіп, алдыңғы аяқтарын аспанға көтеріп, би билей бастайды.

— Why do you tickle me? I want to play with you, — he says. Then, lifting his front legs high toward the sky, he begins to dance. And to me he whispers sweetly:

Ignalarimning ignadek uchi uning tumshug‘ini qitiqlaydigan bo‘lsa kerak, u jerkib boshini tortib oladi-da, oppoq tiniq, ma’yus ko‘zlarini menga tikib: - Nega qitiqlaysan? Men sen bilan o‘ynagim keladi, - deydi. Shunday qilib, oldingi oyoqlarini osmonga ko‘tarib, raqs tusha boshlaydi.

Bana bakar ve: “Niye gıdıklıyorsun beni? Oynamak istiyorum seninle”der gibi sanki. Sonra zarifçe sıçrayarak, ön ayaklarını havaya kaldırıp dans eder.

– نېمىگە غىدىغلايسەن، مەن سېنىڭ بىلەن ئوينىغۇم كېلىدۇ، – دەيدۇ. شۇنداق قىلىپ، ئالدىنقى ئاياقلىرىنى ئاسمانغا كۆتۈرۈپ، ئۇسسۇل ئويناشقا باشلايدۇ. ماڭا:

Mənə baxır və: “Niyə məni qaşıyırsan? Səninlə oynamaq istəyirəm” – deyirmiş kimi olur. Sonra zərifcə tullanaraq, ön ayaqlarını havaya qaldırıb rəqs edir.

Маған:– Кел, бірге билейік, – деп қиыла сыбырлайды. Мен билегім–ақ келеді, бірақ орнымнан қозғала алмаймын.

— Come, let us dance together. I long to join him, but I cannot move from my place.

U menga: - Kel, birga raqs tushamiz, - deb iltijo bilan pichirlaydi. Men esa raqs tushgim keladi, lekin joyimdan qimirlay olmayman.

“Hadi gel, birlikte dans edelim,” diye fısıldar gibi oluyor. “Ah, ne çok isterim onunla dans etmeyi! Ama ne mümkün… Yerimden kıpırdayamam ki…”

– كەل، بىللە ئوينايلى، – دەپ نازلىنىپ پىچىرلايدۇ. مېنىڭ ئۇسسۇل ئوينىغۇم كېلىدۇ، بىراق ئورنىمدىن قوزغىلالمايمەن.

“Gəl, birlikdə rəqs edək” – deyirmiş kimi fısıldayır. “Ah, nə qədər istərdim onunla rəqs etməyi! Amma mümkün deyil… Yerimdən tərpənə bilmirəm ki…”