Корпустан іздеу

– Ой, ерлерім-ай! Сендердің жәй таластарыңның өзі төбелеске бергісіз-ау! Бітістіңдер ме, әйтеуір? – деді екеуінің бетіне күле қарап.

– Oh, my brave men! - she said with a laugh, glancing at their faces. “Even your silly quarrels sound like a real fight! Have you finally made peace, at least?”

- Oy, erlarim-ey! Sizlarning oddiy tortishuvingizning o‘zi ham mushtlashishga arziydigan-ku! Xo‘sh, baribir yarashdinglarmi? - dedi u ikkala erkakka kulib qarab.

Ah benim yiğitlerim! Sizin basit tartışmalarınız bile kavga kadar gürültülü yapıyor ha! Barıştınız mı bari? – dedi gülümseyerek ikisinin yüzüne baktı.

— ۋاي ئەرلىرىم-ئەي! سىلەرنىڭ ئاددىي تالىشىڭلارنىڭ ئۆزى ئۇرۇشقا بەرگىسىز-ئاي! ئاياقلاشتۇردىڭلارمۇ، ئەيتەۋۇر؟ – دېدى ئىككىسىنىڭ يۈزىگە كۈلۈمسىرەپ قاراپ.

Ah mənim igidlərim! Sizin sadə sözləriniz belə dava qədər səs-küylüdür ha! Barışıbsınız mı heç? — dedi gülümsəyərək ikisinin üzünə baxdı.

– Бітпей келе жатқан – сол баяғы сенің дауың ғой, – деді Нұрғанат отыздарға жаңа келген бәденді келіншекке сұқтана қарап. – Баяғыда мен Алматыға оқуға кеткенде, мына қу сені алдап-арбап қолына қондырып алған жоқ па. Соның кегі ғой – әлі қайтпай жүрген.

– The one quarrel that never ends is always about you, - Nurǵanat replied, casting an admiring look at the graceful woman in her early thirties. “Back then, when I left for my studies in Almaty, this rascal tricked you into his hands. That’s the grudge I’ve never managed to let go.”

- Tugamay kelayotgan - o‘sha eski janjaling-ku, - dedi Nurg‘anat o‘ttizlarga endi kirgan chiroyli kelinchakka havas bilan qarab. - Men o‘sha payt o‘qishga Almatiga ketganimda, mana shu ayyor seni aldab-aldab qo‘lga kiritib olgan edi-ku. O‘sha eski gina ekan-da - hali ham bitmay yuribdi.

Çözülmeyen tek mesele, senin yüzünden çıkan tartışma, – dedi Nurğanat otuzlarına yeni gelmiş, güzelce giyinmiş kadına hayran hayran bakarak. Zamanında ben Almatı’ya okumaya gittiğimde, şu kurnaz seni kandırıp kapmıştı ya. İşte onun kini – hâlâ geçmedi...

— توقتىماي كېلىۋاتقان – باياغۇ سېنىڭ داۋاڭغۇ، – دېدى نۇرغانات ئوتتۇزلارغا ئەمدى كىرگەن <MS/>بەدەنلىك <MS/>كېلىنچەككە سوئالنامە بىلەن قاراپ. – باياتىن مەن <MS/>ئالمۇتىغا<MS/> ئوقۇشقا كەتكەندە، مونۇ قۇۋ سېنى <FR/>ئالداپ-سالداپ قولىغا چۈشۈرۈپ ئالغان يوقمۇ. شۇنىڭ ئۆچىغۇ — ھازىرغىچە قايتماي يۈرگەن.

Həll olmayan tək məsələ, sənin üzündən çıxan tartışmadır, — dedi Nurğanat otuzlarına yeni gəlmiş, gözəl geyinmiş qadına heyran-heyran baxaraq. — Vaxtı gələndə mən Almatıya oxumağa gedəndə, bu hiyləgər səni aldatıb ələ almışdı ya. Elə indi onun qisası — hələ də keçməyib...

– Өз әйелің сияқты оқымысты, өн бойына әтір шашып жүретін қаланың қызы тұрғанда, қи сасыған қойшыны қайтесіңдер? - деді Күлғайша да есесін жібермей.

– Why would you chase after a shepherd who smells of sheep when you’ve got an educated city girl, all perfumed and polished, as your own wife?” Külghaysha shot back, refusing to lose ground.

- O‘zingning xotiningga o‘xshagan o‘qimishli, butun tanasidan atir hid taratib yuradigan shahar qizi turganda, go‘ng hidli cho‘ponni nima qilasizlar? - dedi Kulg‘aysha ham gapni boy bermay.

Kendi hanımın gibi eğitimli, üstüne parfüm sıkan şehirli bir kız dururken, tezek kokan bir çobanla ne işiniz var sizin? – dedi Külğayşa da lafını esirgemeyerek.

— ئۆز ئايالىڭ ئوخشاش ئوقۇمۇشلۇق، بويىغا ئەتىر چېچىپ يۈرىدىغان شەھەرنىڭ قىزى تۇرغاندا، قىغ پۇرىغان <MS/>قويچىنى نېمە قىلىسىلەر؟ – دېدى كۈلغايشامۇ <FR/>سۆزدىن قالماى.

Öz mərtəbəli, üstündə ətir sürtən şəhərli bir qadınlıq varmış səndə, bişmiş isə, turş çobanla nə işin var sənin? — dedi Külqayşa da sözünü çəkinmədən.

– Егер ондай өкінішің болса, дабай башна-баш! – деді Қалқаман жүк-аяқтың астынан бір шөлмекті алып жатып. – Құтыла алмай жүрген «оқымыстыңды» осында әкеліп таста да, мынаны осы қазір алып кет!

– If you regret it that much, let’s trade, one for one! - said Qalqaman, pulling a bottle from under the luggage. “Drop off your ‘scholar’ here, and take this one with you right now!”

-Agar shunday pushaymoning bo‘lsa, mayli, bosh-boshga hisob qilamiz! - dedi Qalqamon yuk-anjomlar orasidan bir shishani olib chiqib. - Qutula olmay yurgan “olimchangni” shu yerga olib kel-da, bunisini hoziroq olib ket!

Eğer böyle bir pişmanlığın varsa, hadi bakalım bire bir takas yapalım! – dedi Qalqaman, divanın altından bir şişe çıkartırken. Kurtulamadığın “okumuş hanımını” getir buraya bırak, bunu da hemen şimdi al götür!

— ئەگەر ئۇنداق ئۆكۈنۈشۈڭ بولسا، داباي، باشنا-باش! – دېدى قالقامان يۈك-ئاياقنىڭ ئاستىدىن بىر چۆلمەكنى ئېلىۋېتتىپ. – قۇتۇلالماي يۈرگەن "ئوقۇمۇشلۇغۇڭنى" مۇشۇ يەرگە ئېلىپ تاشلادە، مونۇنى ھازىر ئېلىپ كەت!

Əgər belə peşmanlığın varsa, görək dəyişək diyə bilərsənmi! — dedi Qalqaman, divanın altından bir şüşə çıxararkən. “Okumuş xanımını” buraya gətirsən qoy, bunu da indi götür!

– Балаларды қайтеміз?

– And what about the children?

- Bolalarni nima qilamiz?

Peki ya çocuklar?

— بالىلارنى نېمە قىلىمىز؟

Bəs uşaqlar?

– Балалар қалады. Барғанмен, олар сіңбейді ғой басқа үйге...

– The children stay. They’d never settle into another household anyway…

- Bolalar qoladi. Borsak ham, ular boshqa uyga singib ketmaydi-ku...

Çocuklar kalır. Zaten gitseler bile, başka eve alışamazlar...

— بالىلار قالىدۇ. بارسىمۇ، ئۇلار سىڭىمەيدىغۇ باشقا ئۆيگە...

Uşaqlar qalır. Onsuz da getsələr belə, başqa evə alışa bilməzlər...

– Ал, келіншектердің өзі қалай қарайды екен бұл іске? – деді Нұрғанат ыстық қуырдақтан көмейлете асап жатып.

– And how would the wives themselves feel about such an arrangement? - Nurǵanat asked, his mouth still full of hot quyrdaq.

- Xo‘sh, kelinchaklar o‘zi bu ishga qanday qarar ekan? - dedi Nurg‘anat issiq qovurdoqdan tomog‘iga tiqib yutarkan.

Peki hanımlar ne der bu işe? – dedi Nurğanat, sıcacık kavurmayı ağzına atarken.

— ئەمدى كېلىنچەكلەرنىڭ ئۆزى قانداق قارايدىكىن بۇ ئىشقا؟ – دېدى نۇرغانات ئىسسىق قورداقتىن ئىشتىھا بىلەن يەپ ئولتىرىپ.

Bəs xanımlar bu işe nə deyəcək? — dedi Nurğanat, sıcacıq ət parçasını ağzına qoyarkən.

– Бір айлық сынақ мерзімімен байқап көруге болады. Сыннан өтпей қалған жігіт үйіне қайтады, – деді Күлғайша жігіттерді ду күлдіріп.

– Then let’s try it for one month, like a probation period. If the man doesn’t pass the test, he returns to his own home, – said Külǵaisha, making the men burst into laughter.

- Bir oylik sinov muddati bilan sinab ko‘rish mumkin. Sinovdan o‘tolmagan yigit uyiga qaytadi, - dedi Kulg‘aysha yigitlarni qattiq kuldirib.

Bir aylık deneme süresiyle deneyebiliriz. Sınıfı geçemeyen damat evine geri döner, – dedi Külğayşa, erkekleri kahkahaya boğarak.

— بىر ئايلىق سىناق مۇددىتى بىلەن بايقاپ كۆرۈشكە بولىدۇ. سىناقتىن ئۆتەلمەي قالغان يىگىت ئۆيىگە قايتىدۇ، — دېدى كۈلغايشا يىگىتلەرنى <FR/>كۈلدۈرۈپ.

Bir aylıq sınaq müddəti ilə sınaya bilərik. Sinifi keçməyən gəlin evinə qayıdar, — dedi Külqayşa, kişiləri gülüşə boğaraq.

– Қатырды. Естідің бе, бізді испытательный срокпен қызметке алмақ, – деді Нұрғанат мәз-мәйрам болып.

– Brilliant! Did you hear that? She wants to hire us on a trial basis! - Nurǵanat exclaimed, clapping his hands in delight.

- Zo‘r bo‘ldi. Eshitdingmi, bizni sinov muddati bilan ishga olmoqchi, - dedi Nurg‘anat xursand bo‘lib.

Süpermiş. Duydun mu, bizi deneme süresiyle işe alacakmış, – dedi Nurğanat, kahkahalara boğularak.

— قاتۇردى، ئاڭدىڭلارمۇ، بىزنى «испытательный срок» بىلەن خىزمەتكە ئالىدىكەن، – دېدى رۇسچە: سىناق مۈددىتى. نۇرغانات <FR/>خۇشال بولۇپ.

Möhtəşəmmiş. Eşitdinmi, bizi sınaq müddəti ilə işə götürəcəklər, — dedi Nurğanat, gülüşlərlə.

Жастар араларында ешқандай өкпе-реніш болмағандай, қуырдақ жеп, шай ішіп, көңілді отырған.

The young people sat cheerfully, eating quyrdaq and drinking tea, as if there had never been any quarrels or resentments among them.

Yoshlar orasida hech qanday ranjish yo‘qdek, qovurdoq yeb, choy ichib, kayfiyati ko‘tarinki holda o‘tirishardi.

Gençler, aralarında hiç kırgınlık olmamış gibi, kavurma yiyip çay yudumlayarak neşeyle oturuyorlardı

ياشلار ئارىسىدا ھېچقانداق ئۈپقە-رەنجىش بولمىغاندەك، <MS/>قورداق يەپ، چاي ئىچىپ، كۆڭۈللۈك ئولتۇردى.

Gənclər sanki heç bir inciklik olmamış kimi, kavurma yeyib çay içərək nəşə ilə otururdular.

– Білесіңдер ме, менің басыма бір ғажап идея келіп тұр, – деді Нұрғанат кенет байсалды түрге еніп.

– You know, a wonderful idea just came to me, – said Nurǵanat, suddenly taking on a serious tone.

– Bilasanmi, menga g‘alati bir fikr keldi, – dedi Nurg‘anat birdan jiddiylashib.

Biliyor musunuz, aklıma harika bir fikir geldi, – dedi Nurğanat, birden ciddi bir tavra bürünerek.

— بىلەمسىلەرمۇ، مېنىڭ بېشىمغا بىر ئەژايىپ ئىدىيە كېلىپ تۇر، – دېدى نۇرغانات بىردىنلا جىددىي كەيپىياتقا كىرىپ.

Bilirsinizmi, ağlıma möhtəşəm fikir gəldi, — dedi Nurğanat birdən ciddi tonla.

– Ол не, қатын айырбастау жөнінде ме?

– What is it, about wife-swapping?

- Bu nima, xotin almashtirish haqida gapmi?

Yoksa yine kadın değiş tokuşu fikri mi?

— ئۇ نېمە، خوتۇن ئالماشتۇرۇش توغرىسىدىما؟

Yoxsa yenə qadın dəyiş düsturu fikrindəsən?

– Жоға, жұмыстың қамы да, баяғы. Сен ертеңнен бастап қой бағуды қоясың! – деді ол Қалқаманға барлай көз жіберіп.

– No, of course not, it’s about work. Starting tomorrow, you’re done with just herding sheep! – he said, casting a probing glance at Qalqaman.

- Yo‘g‘-e, ishning tashvishi ham avvalgidek. Sen ertadan boshlab qo‘y boqishni to‘xtatasan! - dedi u Qalqamonga sinchkov qarab.

Yok canım, iş meselesiyle ilgili, her zamanki gibi. Sen yarından itibaren koyun gütmeyi bırakıyorsun! – dedi Qalqaman’a dikkatlice bakarak.

— ياقوي، ئىشنىڭ غېمىدا، باياقى. سەن ئەتىدىن باشلاپ <MS/>قوي بېقىشنى قويىسەن! – دېدى ئۇ قالقامانغا <FR/>سىناپ كۆز يۈگەرتىپ.

Yox canım, məsələ qadın-filan deyil, iş barədədi, həmişəki kimi. Sən sabahdan etibarən qoyun otarmağı dayandırırsan! – dedi Nurğanat, Qalqamana diqqətlə baxaraq.

– Не боп қалды? Сонда, бар ойлап тапқаның – мені жұмыстан шығару ма?

– What happened? So the best idea you could come up with is to fire me?

- Nima bo'ldi? Xo'sh, siz meni ishdan bo'shatishni o'ylab topdingizmi?

Ne oldu ki? Bütün düşüncen beni işten kovmak mı yani?

— نېمە بولۇپ قالدى؟ شۇندا بىر ئويلاپ تاپقىنىڭ – مېنى ئىشتىن چىقىرىشمۇ؟

Nə oldu ki? Bütün fikrin məni işdən çıxarmaqdır, yəni?

– Жоқ, сен енді жәй қойшы емес, қойшылардың бастығысың. Яғни, бұрынғы тәртіп бойынша, ферма бастығы. Он бес қора қой да, екі қос жылқы мен үш табын сиыр да саған қарайды. Соған орай, жалақың екі есе көбейтіледі...

– Not at all. You’re no longer just a shepherd – you’re now the head of all the shepherds. In other words, under the old order, the farm manager. Fifteen sheep pens, two herds of horses, and three herds of cattle will be under your responsibility. Accordingly, your salary will be doubled...

- Yo‘q, sen endi oddiy cho‘pon emas, cho‘ponlarning boshlig‘isan. Ya’ni, eski tartib bo‘yicha ferma boshlig‘i. O‘n besh qo‘ra qo‘y, ikkita qo‘sh ot va uch podadagi sigir ham senga qaraydi. Shunga yarasha maoshing ikki baravar oshiriladi…

Sen artık sıradan bir çoban değilsin, çobanların başısın. Yani eski sistemdeki gibi, çiftlik şefi sayılırsın. On beş ağıl dolusu koyun, iki sürü at ve üç sürü sığır da sana bağlıkalacak. Buna göre maaşın da iki kat artırılacak...

رۇسچە: دېىقانچىلىق ۋە چارۋىچىلىق مەيدانى. — ياق، سەن ئەمدى ئاددىي <MS/>قويچى ئەمەس، <MS/>قويچىلارنىڭ باشلىغىسەن. يەنى، بۇرۇنقى تەرتىپ بويىچە، فېرما مۇدىرى. ئون بەش <MS/>قوتان قويمۇ، ئىككى قوش ئات بىلەن ئۈچ پادا سىيىرمۇ ساڭا قارايدۇ. شۇڭلاشقا، مائاشىڭ ئىككى ھەسسە ئاشۇرۇلىدۇ...

Sən artıq sıravi çoban deyilsən, çobanların başçısısan. Yəni əvvəlki sistemdəki kimi, təsərrüfat müdiri kimi sayılırsan. On beş ağıllıq qoyun, iki sürü at, üç sürü inək sürüsü sənə bağlı olacaq. Maaşın da ikiqat artırılacaq...

– Бар малды маған өткізгенде, өзің не бітіресің?

– If you hand over all the livestock to me, what will you do yourself?

- Barcha molni menga topshirganda, o‘zing nima qilasan?

Tüm hayvanları bana teslim ettiğinde, sen ne işle meşgul olacaksın?

— بارلىق <MS/>مالنى ماڭا تاپشۇرۇپ بولغىنىڭدا، ئۆزەڭ نېمە قىلىسەن؟

Bütün heyvanları mənə təhvil verəndə, bəs sən nə işlə məşğul olacaqsan?

– Мен мына Күлғайша екеуіңнің үстіңнен қараймын. Сол жетпей ме маған, – деп Нұрғанат сақылдай күлді. – Мен қожайын емеспін бе? Қожайын әр сиырдан қанша сүт сауылды, әр қойдан қанша жүн қырқылды деп бас қатырып жүре ме?!

– I’ll be supervising you and Külǵaisha. Isn’t that enough for me? – Nurǵanat laughed heartily. – Am I not the owner here? Does the owner worry about how much milk is milked from each cow or how much wool is shorn from each sheep?!

- Men mana Kulg‘aysha bilan ikovingizning ustingizdan qarayman. Menga shu yetmaydimi? - deb Nurg‘anat qah-qah urib kuldi. - Men xo‘jayin emasmanmi? Xo‘jayin har sigirdan qancha sut sog‘ildi, har qo‘ydan qancha jun qirqildi deb bosh qotirib yuradimi?!

Ben seninle şu Külğayşa’yı kontrol edeceğim. Bu da bana yeter sanırım, – dedi Nurğanat kahkaha atarak. Sonuçta ben patron değil miyim? Patron, her inekten kaç litre süt sağıldı, her koyundan kaç kilo yün alındı diye başını ağrıtır mı hiç?!

— مەن مونۇ كۈلغايشا ئىككىڭلارنىڭ ئۈستىدىن قارايمەن. شۇ يەتمەمدۇ ماڭا، – دەپ نۇرغانات قاقاقلاپ كۈلدى. — مەن <MS/>غوجايىن ئەمەسمىدىممۇ؟ <MS/>غوجايىن ھەر سىيىردىن قانچە <MS/>سۈت سېغىلدى، ھەر <MS/>قويدىن قانچە <MS/>يۇڭ قىرقىلدى<MS/> دەپ <FR/>باش قاتۇرۇپ يۈرەمدۇ؟!

Mən səninlə bu Külqayşanı nəzarətdə saxlayacağam. Bu da mənə bəs edər, – dedi Nurğanat gülərək. Axı mən patron deyiləmmi? Patron oturub hər inəkdən neçə litr süd sağılır, hər qoyundan neçə kilo yun çıxır deyə baş sındırarmı heç?!

– Ал, мен ше? Мен қайда қалам? – деді Күлғайша сөзге араласып. – Бұрын шопанның жә деген көмекшісі болатынмын. Енді ештемеге ілінбей қалғаным ба?

– And me? What about me? – Külǵaisha joined the conversation. – Before, I was at least the shepherd’s helper. Now does that mean I’m left with nothing?

- Unda men-chi? Men qayerda qolaman? - dedi Kulg‘aysha gapga aralashib. Avvallari cho‘ponning yordamchisi edim. Endi hech narsaga yaramay qolganimmi?

Peki ya ben? Ben ne olacağım? – dedi Külğayşa da lafa karışarak. – Eskiden çobanın yardımcısıydım. Şimdi hiçbir unvana layık görülmeden dışarda mı kalıyorum?

— ئەمدى، مەنچۇ؟ مەن قەيەردە قالىمەن؟ – دېدى كۈلغايشا سۆزگە ئارىلىشىپ. – بۇرۇن <MS/>قويچىنىڭ «ژە» دەيدىغان ياردىمچىسى بولاتتىم. ئەمدى ھېچ نېمىگە ئىلىنمەي قالغىنىممۇ؟

Bəs mən? Mən nə olacağam? – deyə Külqayşa da söhbətə qarışdı. – Əvvəllər çobanın yardımçısı idim. İndi heç bir ad-san verilmədən kənarda mı qalacam?

– Сені ме? Сені қайтсем екен, ә? – деп Нұрғанат ойланып қалды. – Осы сені өзіме секретарша етіп алсам қайтеді? Қазір бастықтар «сырт келбеті сұлу, әдеміше келген секретарша керек» деп хабарландыру беретін болыпты.

– You? Hmm, what should I do with you? – Nurǵanat pretended to think. – What if I make you my secretary? Nowadays bosses put out ads saying, “We need a secretary with a pretty face and graceful looks.”

- Seni mi? Seni nima qilsam ekan, a? - deb Nurg‘anat o‘ylanib qoldi. - Seni o‘zimga sekretar qilib olsam-chi? Hozir boshliqlar “tashqi ko‘rinishi chiroyli, kelishgan sekretar kerak” deb e’lon beradigan bo‘libdi.

Sen mi? Seni ne yapsam acaba, ha? – dedi Nurğanat düşünüp. – Şöyle seni kendime sekreter yapsam nasıl olur? Şimdi müdürler "güzel yüzlü, hoş görünümlü sekreter arıyorlar ya".

— سەنما؟ سېنى نېمە قىلسام ئىكەن، ئە؟ – دەپ نۇرغانات ئويلىنىپ قالدى. – موشۇ سېنى ئۆزەمگە секретарша قىلىپ ئالسام قانداق بولاركىن؟ ھازىر باشلىقلار، تاشقى كۆرۈنۈشى گۆزەل، چىرايلىق كەلگەن سېكرېتارشا كېرەك، دەپ ئېلان بېرىدىغان بولۇپتۇ.

Sən mi? Səni neyləyim baxım ha... – dedi Nurğanat fikirləşərək. – Elə səni özümə katibə eləsəm necə olar? İndi müdirlər “gözəl üzlü, xoş görkəmli katibə axtarılır” deyirlər ya...

– Саған әйелін сеніп тапсыратын ақымақты тапқан екенсің! – деді Қалқаман жорта ашуланып.

– You really think you’ll find a fool who’ll entrust his wife to you! – said Qalqaman, pretending to be angry.

- Senga xotinini ishonib topshiradigan ahmoqni topibsan-ku! — dedi Qalqamon ataylab jahldor bo‘lib.

Sana karısını güvenip emanet edecek aptalı bulmuşsun! – dedi Qalqaman, şaka yollu öfkeyle

— ساڭا ئايالىنى ئىشىنىپ تاپشۇرىدىغان ئاخماقنى تاپقان ئېكەنسەن! – دېدى قالقامان ئەتەيلەپ ئاچچىقلىنىپ.

Öz arvadını sənə etibar edən ağılsızı tapmısan deyəsən! – dedi Qalqaman zarafatyana qəzəblə.