Корпустан іздеу

Бірде кешкілікте, Бағила сиырын қайыруға барғанда есіктерінің алдында Мағиямен бетпе-бет кездесіп қалған. Ызбарын шашқан зәрлі көзқарастан ыңғайсызданған. Бағила жай амандасып қана өтіп кетпек еді, бірақ Мағия оны еріксіз тоқтатты.

One evening, when Bagila came to fetch her cow, she ran into Magiya at the doorway. Caught off guard by the hostile glare, she felt uneasy. Bagila wanted to simply greet her and pass by, but Magiya deliberately stopped her.

Bir kuni kechqurun Bag‘ila sigirini boqishga ketsa, eshigi oldida Magiya bilan yuzma-yuz kelib qoldi. U o'zini tashvishga solayotgan nigohidan noqulay edi. Bagila shunchaki salomlashib ketmoqchi edi, lekin Magiya uni to'xtatdi.

Günlerden bir gün, akşamın alacakaranlığında Bağila ineğini geri getirmeye gittiğinde, kapıda Mağiya’yla burun buruna geldi. Kadının gözlerinden yayılan soğukluk ve öfke karşısında irkildi. Yalnızca kısa bir selamla geçip gitmek istiyordu, ama Mağiya onun yolunu kesti.

بىر كۈنى كەچقۇرۇن، باغىلا كالىسىنى قايتۇرۇپ ئەكېلىدىغانغا بارغاندا ئىشىگىنىڭ ئالدىدا ماغىيا بىلەن ئۈزمۇ-ئۈز كۆرۈشۈپ قالدى. ئاچچىقىنى چاچقان كۆز قارىشىدىن قولايسىزلىق سېزىمدە بولۇپ، باغىلا ئاددىيلا سالاملىشىپ ئۆتۈپ كەتمەكچى ئىدى، بىراق ماغىيا ئۇنى ئەركسىز توختاتتى.

Günlərdən bir gün, axşamın alaqaranlığında Bağıla inəyini geri gətirməyə gedəndə, qapıda Mağiya ilə burun-buruna gəldi. Qadının gözlərindən yayılan soyuqluq və qəzəb qarşısında irkildi. Yalnızca qısa bir salamla keçib getmək istəyirdi, amma Mağiya onun yolunu kəsdi.

– Мынау қаңғып жүрген сиыр сіздікі ме еді? — деп сұрады председательдің әйелі біле тұрса да қасақана. – Қарасан келгір мал екен. Кешке дейін қуа-қуа ала өкпе болдым.

— Is that stray cow yours? — asked the chairman’s wife, though she already knew it was. — A cursed beast. I wore myself out chasing it away all day.

- Ana shu daydib yurgan sigir sizniki edimi? - deb so‘radi raisning xotini, bilib turgan bo‘lsa ham ataylab. - Qorasondan o‘lgur mol ekan. Kechgacha quvaverib, rosa holdan toyib ketdim.

“Şu başıboş dolaşan inek sizinki mi?” diye sordu başkanın eşi, bildiği hâlde bile bile. “Huysuz bir hayvanmış, akşama kadar kovalayıp durmaktan canım çıktı.”

—مونۇ تېنەپ يۈرگەن كالا سىزنىڭمۇ؟» — دەپ سورىدى رەئىسنىڭ ئايالى بىلىپ تۇرسىمۇ ەتتەيلەپ. — قاراسان كەلگۈر مال ئوخشايدۇ. كەچ كىرگىچە قوغلاپ ھېرىپ كەتتىم. خىجالەت بولغان باغىلا:

“Bu başıboş gəzən inək sizindir?” deyə soruşdu sədrin yoldaşı, bildiyi halda bilə-bilə. “Əsəbi bir heyvan imiş, axşama qədər qovub durmaqdan canım çıxdı.”

Қысылған Бағила: – Осы үйдегі ағай босатып жібер деген соң, – дей берген еді, Мағия оның сөзін бөліп тастады.

Embarrassed, Bagila replied: — It was the master of this house who told me to let it loose…

Ko‘ngli g‘ash bo‘lgan Bag‘ila: Bu uydagi amaki meni qo‘yib yuboringlar, dedi,- demoqchi bo‘ldi, Magiya gapini bo‘ldi.

Sıkıntıya düşen Bağila: “Bu evdeki bey, salıverin dedi de…” diye açıklamaya çalışmıştı ki, Mağiya sözünü yarıda kesti.

—مۇشۇ ئۆيدىكى ئاكە بوشىتىپ قويۇپ بەر دېگەندىن كېيىن، _ دەپ ئېيتۋىدى، ماغىيا ئۇنىڭ سۆزىنى بۆلۈپ تاشلىدى.

Çətinliyə düşən Bağıla: “Bu evdəki bəy, buraxın dedi də…” deyə izah etməyə çalışmışdı ki, Mağiya sözünü yarıda kəsdi.

– Осы үйдегі ағайың немене, – деді кекесін үнмен екілене сөйлеп, кім көрінгеннің малы үшін шөп түсірте ме. Жеті сайын екі шанадан түсірте беретін председательдің әкесінің шөбі ме екен? Колхоздың шөбі. Онсыз да өсекке шығып жүргенде.

But Magiya cut her short. — And what is your “master of this house” supposed to be? — she said mockingly, her voice sharp with spite. — Does he unload hay for every stray animal that comes along? Is it his father’s hay he’s giving away, week after week, two wagonloads at a time? It’s state farm's hay. People are already gossiping enough as it is.

- Bu uyda amaki nima? - dedi u duduqlangan ovozda ikkilanib. - Ko‘rganning moliga pichan o‘ragan kim? - Raisning otasining har hafta ikki chana kesadigan pichanmi? - Kolxozning pichanlari, allaqachon g‘iybat qilib yuribdi.

“Ne demek “bu evdeki bey”” dedi küçümseyen bir ses tonuyla, öfkesine hâkim olamayarak. “Her önüne gelenin ineği için şehirden saman mı getirmeli? Her hafta iki kızak dolusu saman… Ne o, babasının samanı mı çoktu? Bunlar kolhozundur. Zaten dedikodudan başımızı alamıyoruz!”

—مۇشۇ ئۆيدىكى ئاكا دېگىنىڭ نىمىسى، — دېدى ئۈنىنى قاتتىقىراق چىقىرىپ سۆزلەپ، كىم كۆرۈنگەننىڭ ماللىرى ئۈچۈن چۆپ چۈشىرەمدۇ. ھەر ھەپتىدە ئىككى چانىدىن چۆپ چۈشۈرىدىغان رەئىسنىڭ دادىسىنىڭ چۆپىمۇ بۇ؟ كولخوزنىڭ چۆپى. ئۇنىڭسىزمۇ غېيۋەت سۆزگە قېلىۋاتقاندا.

“Nə demək ‘bu evdəki bəy’?” dedi kiçimsəyən bir səs tonuyla, qəzəbinə hakim ola bilməyərək. “Hər qarşına çıxanın inəyi üçün şəhərdən saman gətirməli? Hər həftə iki xizək dolusu saman... Nədir, atasının samanı çox idi? Bunlar kolxozundur. Onsuz da qeybətdən başımızı ala bilmirik!”

Бағила ләм деп аузын ашпастан, сиырын айдап кете барды. Председательдің әйеліне деген реніші қатты еді. «Кім білсін,— деп ойлады үйіне келген соң, – күйеуіне шөп сұрап қайта-қайта барғыштай бергенімді ол жамандыққа жоритын болар». Осы ой келгенде, Бағила өзін қатты қорланғандай сезінді. Қоңыр сиырды күндіз-түні байлап, тағы да жібермей қойды. Аз ғана шөп аз күнде тағы да бітті. Қыс болса әлі көсіліп жатыр. Бағиланың енді шөп сұрап бірден кеңсеге баруға дәті жетпеді. Ал қоңыр сиырдың тұмсығын соза мөңірегені барған сайын жиілеп, жанына батты. Жан-жақтағы көрші-қолаңдарынан сұрап көрді. Бірақ бұл халмен де екі-үш күннен ары аса алмады. «Осы мен арым таза бола тұра неменеге қысыламын? – деді ол әбден амалы таусылғанда. – Егер председательдің әйелі шынымен жаман ойда болса, анықтап айтуым керек. Ал маған шөп түсіріп беруге колхоз міндетті». Ол осылайша өзіне өзі демеу беріп кеңсеге қарай жүрді.

Bagila said nothing and drove her cow away. But she carried a deep resentment toward the chairman’s wife. “Who knows,” she thought after returning home, “maybe she takes my frequent visits to her husband, asking for hay, as something dishonorable.” The thought stung her pride. She felt humiliated. She tied up the brown cow again, refusing to let it graze. In a few days the little hay she had left was gone. The winter still stretched ahead. Bagila no longer had the courage to go directly to the office to ask for more. Meanwhile, the brown cow’s mournful lowing grew more frequent, tearing at her heart. She tried asking neighbors for help, but that too lasted no more than two or three days. “At least my conscience is clear, why should I feel ashamed?” she finally said to herself in despair. “If the chairman’s wife truly harbors evil thoughts, I must confront it openly. As for giving me hay, the state farm is obliged to provide it.” Bolstered by this resolve, she set out toward the office.

Bagila indamadi, sigirni haydab yubordi. Raisning xotiniga nisbatan noroziligi kuchli edi. Kim biladi, – deb o‘yladi u uyga kelgach, – eriga yomonlik qilib qo‘yishi mumkin. Buni o‘ylab, Bag‘ila o‘zini qattiq haqorat qildi. Qo‘ng‘ir sigirni kechayu kunduz bog‘lab, boshqa qo‘yib yubormadi. Hatto o't kam bo'lgan kunlarda ham u yugurib chiqdi. Qish hali ham yaqinlashayotgan edi. Bag‘ilaning jur’ati yetmadi, darrov idoraga borib o‘t so‘raydi. Qo‘ng‘ir sigirning tumshug‘ini cho‘zib ma’rashi esa tobora tez-tez takrorlanib, uning yuragiga qattiq botardi. U qo'shnilaridan so'rashga harakat qildi. Ammo bu holatda ham u ikki-uch kundan ortiq davom eta olmadi. - Nega men pok bo‘lsam, bunchalik qaysar bo‘lishim kerak? - dedi u butunlay holdan toyganida. - Agar raisning xotini rostdan ham yomon niyatda bo‘lsa, aytishim kerak, kolxoz esa meni o‘t bilan ta’minlashga majbur. Shunday qilib, u o'zini qo'llab-quvvatladi va ofis tomon yurdi.

Bağila tek kelime etmeden, ineğini önüne katıp yürüyüp gitti. Başkanın karısına karşı içi kırgınlıkla doluydu. “Kimbilir,” diye düşündü eve gelince, “belki de kocasından saman istemek için tekrar tekrar gitmemi kötüye yormuştur.” Bu düşünceyle birlikte Bağila kendini derin bir şekilde aşağılanmış hissetti. Kahverengi ineği artık gece gündüz bağlı durdu, salınmadı. Kalan son saman da kısa sürede tükenmişti. Oysa kışın bitmesine daha çok vardı. Bağila’nın başkana gidip bir kez daha saman istemeye yüzü tutmadı. Ama açlıktan inleyen, burnunu uzata uzata möleyen ineğin hali içine dokunuyordu. Umutsuzca, çareyi komşu evlere başvurmakta aradı. Ama bu halde de en fazla iki-üç gün dayanabildi. “Benim alnım açık, yüzüm ak. Neden utanacakmışım ki?” dedi sonunda çaresizliğin eşiğinde. “Eğer başkanın karısı gerçekten kötü bir şey düşünüyorsa, açık açık konuşmam gerek. Zaten bana saman vermek kolhoznun görevi.” Kendi kendine böylece cesaret aşılayarak kolhoz binasına doğru yola koyuldu.

باغىلا لەم جىم قىلىپ ئاغزىنى ئاچماستىن، كالىسىنى ھايداپ كېتىپ باردى. رەئىسنىڭ ئايالىغا قاتتىق رەنجىدى. «<FR/>كىم بىلسۇن، — دەپ ئويلىدى ئۆيىگە كەلگەندىن كېيىن، — يولدىشىغا چۆپ سوراپ قايتا-قايتا بارغىنىمنى ئۇ يامانلىق دەپ ئويلاپ قالغان بولار». مۇشۇ ئوي كەلگەندە، باغىلا ئۆزىنى قاتتىق خورلانغاندەك ھىس قىلدى. قوڭۇر كالىنى كېچە-كۈندۈز باغلاپ، يەنە ئەۋەتمەي قويدى. ئازلا چۆپ ئاز كۈندىلىلا يەنە تۈگەپ قالدى. قىش بولسا تېخى ئاياقلىشار تۈرى يوق. باغىلانىڭ ئەندى چۆپ سوراپ بىردىن ئىشجانىغا بېرىشغا <FR/>جاسارىتى يەتمىدى. قوڭۇر كالىنىڭ تۇمشىغىنى سوزۇپ مەڭرەپ تۇرۇشى بارغانسىرى چاپسانلاپ، <FR/>جېنىغا پاتتى. ھەر تەرەپتىكى خولۇم-خوشنىلاردىن سوراپ كۆردى. بىراق بۇ تۈرى بىلەن ئىككى-ئۈچ كۈندىن نېرى ئاشۇرالمىدى. «مۇشۇ مەن نومۇسىم تازا تۇرۇپ نىمىشكە ئىزا تارتشىم كېرەك؟ — دېدى ئۇ بار ئامالى تۈگىگەندە. — ئەگەر رەئىسنىڭ ئايالى راستلا يامان ئويدا بولسا، ئېنىقلاپ ئېيتىشىم كېرەك. ئەندى ماڭا چۆپ چۈشۈرۈپ بېرىشكە كولخوز مىننەتلىك.» ئۇ مۇشۇنداق دەپ ئۆزىگە ئۆزى مەدەت بېرىپ ئىشجانىغا قاراپ ماڭدى.

Bağıla tək kəlmə etmədən, inəyini önünə qatıb yeriyib getdi. Sədrin arvadına qarşı içi qırğınlıqla doluydu. “Kim bilir,” deyə düşündü evə gəlincə, “bəlkə də ərindən saman istəmək üçün təkrar-təkrar getməyimi pisliyə yozmuşdur.” Bu düşüncə ilə birlikdə Bağıla özünü dərindən alçaldılmış hiss etdi. Qəhvəyi inək artıq gecə-gündüz bağlı durdu, çölə buraxılmadı. Qalan son saman da qısa müddətdə tükənmişdi. Halbuki, qışın bitməsinə hələ çox var idi. Bağılanın sədrin yanına gedib bir dəfə də saman istəməyə üzü gəlmədi. Amma aclıqdan inləyən, burnunu uzada-uzada böyürən inəyin halı ürəyinə toxunurdu. Ümidsizcə, çarəni qonşu evlərə müraciət etməkdə axtardı. Amma bu halda da ən çox iki-üç gün dözə bildi. “Mənim alnım açıq, üzüm ağdır. Nədən utanmalıyam ki?” dedi sonunda çarəsizliyin astanasında. “Əgər sədrin arvadı həqiqətən pis bir şey düşünürsə, açıq-açıq danışmalıyam. Onsuz da mənə saman vermək kolxozun vəzifəsidir.” Öz-özünə beləcə cəsarət aşılayaraq kolxoz binasına doğru yola çıxdı.

Бағиланың кеңсеге бара жатқанын Мағия есігінің алдында тұрып көрді. «Қайқаңдап жүрісін зәндемінің», деді өртенердей болып. Дереу істеп жүрген шаруасын тастай салып, үстіне пальтосын ілген қалпында, сүріне-қабына үйден бұл да шықты. Дәл осы кезде екі бұзауын ертіп, бас жібін сүйреткен қалпы, есігінің алдына кеп, кесе-көлденең тұра қалған қоңыр сиыр көзіне тікенектей қадалды.

Magiya, standing at her doorway, saw Bagila heading toward the office. — “Look at her strutting, damn her,” she muttered, burning with rage. She dropped whatever she was doing, threw on her coat as it was, and stumbled out of the house in haste. At that very moment, a brown cow, dragging its rope with two calves in tow, blocked her path right in front of the gate. Its eyes pricked her like thorns.

Magiya eshikdan idora tomon ketayotgan Bagilani ko‘rdi. - Nima qilyapsan, azizim? - dedi u go‘yo yig‘lab yubormoqchi bo‘lgandek. U shu zahoti qilayotgan ishini tashlab, paltosini osib, uydan hovliqib chiqdi. Shu payt eshigi oldida turgan qo‘ng‘ir sigir ikki buzoqini sudrab, ko‘ziga tikondek qaradi.

Bağila’nın idare binasına doğru yürüdüğünü Mağiya kapısının önünde dururken gördü. “Yürüyüşüne bak şu uğursuzun!” dedi içi yanarak. Elindeki işini bir kenara atıp, paltoyu üzerine alelacele geçirdiği gibi, sendeleyerek dışarı fırladı. Tam o sırada, iki buzağısını peşine takmış, yularını sürüyerek gelen kahverengi inek kapısının önüne gelerek karşısında duruyordu. Onun bu hali Mağiya’nın gözlerine diken gibi battı.

باغىلانىڭ ئىشجانىغا كېتىپ بېرىۋاتقىنىنى ماغىيا ئىشىگىنىڭ ئالدىدا تۇرۇپ كۆردى. «قارا بۇنىڭ مېڭىشىنى»، دېدى يانغىدەك بولۇپ. دەررۇ ئىشلىەپ يۈرگەن ئىشلىرىنى تاشلاپلا، ئۈستىگە پاەلتوسىنى ئېلىپ، ئالدىراپلا ئۆيدىن چىقتى. دەل مۇشۇ ۋاقىتتا ئىككى موزىيىنى بىللە ئېلىپ كېتىپ بېرىپ، ئىشىگىنىڭ ئالدىغا كېلىپ، توغرىسىغا تۇرۇپ ئالغان قوڭۇر كالا كۆزىگە تىكەندەك كۆرۈندى.

Bağılanın idarə binasına doğru yeridiyini Mağiya qapısının önündə durarkən gördü. “Yerişinə bax o uğursuzun!” dedi içi yanaraq. Əlindəki işini bir kənara atıb, paltosunu üstünə tələm-tələsik geydiyi kimi, səndələyərək çölə atıldı. Tam o vaxt, iki buzovunu ardına salmış, kəndirini sürüyərək gələn qəhvəyi inək qapısının önünə gələrək qarşısında dayandı. Onun bu halı Mağiyanın gözlərinə tikan kimi batdı.

– Ө-өк! О, әдіра қалғырдың малы, – деп бажылдай ұмтылды. Қапелімде қолына босаға жақта тұрған балта ілінген. Сиырға қарай сілтеп қалды. Өткір балта күнге шағылыса жалт етіп барып, жүзі сиырдың бөксесін орып өтті.

— “O-oh! Curse that beast of yours!” she shrieked, lunging forward. In the rush, her hand grabbed an axe that was leaning by the doorframe. She swung it at the cow. The sharp blade flashed in the sun and cut deep across the animal’s flank.

— Voy, adira qalg‘irning mollari, — dedi u shoshib qolgandek. Uning qo'lida ostonadan osilgan bolta bor edi. U uni sigirga qaratdi. O‘tkir bolta oftobda yaltirab, tig‘i sigirning dumbasini kesib o‘tdi.

“Höst! Kahrolası hayvan!” diye bağırarak öfkeyle atıldı. O anda, kapı eşiğinde duran baltaya eli değdi. Baltayı kahverengi ineğe doğru savurdu. Keskin metal güneşte bir an parladı, ardından ineğin karnını yararak geçti.

—ئو-ئوف! ئو، ئۇياتسىزنىڭ مالى»، — دەپ ئېتىلدى. كۆز ئالدىغا بوسۇغا تەرىپتە تۇرغان پالتا كۆرۈندى. كالىغا قارىتىپ بىر ئاتتى. ئۆتكۈر پالتا كۈنگە چېقىلىپ بېرىپ، كالىنىڭ بىقىنىنى كېسىپ ئۆتتى.

“Huş! Lənətə gəlmiş heyvan!” deyə bağıraraq qəzəblə atıldı. O anda, qapı astanasında duran baltaya əli dəydi. Baltanı qəhvəyi inəyə doğru fırlatdı. Kəskin metal günəşdə bir an parladı, ardından inəyin qarnını yararaq keçdi.

Мағия бөгелместен кеңсеге қарай алқына жүгірді. Көзі қанталап, почта бастығын бас салып жұлуға әзір еді.

Without pausing, Magiya dashed toward the office, panting, her eyes bloodshot, ready to tear into the postmaster.

Magiya to‘xtamay ishxona tomon yugurdi. Uning ko‘zlari qonga to‘lib, pochta boshlig‘ining boshiga musht tushirishga tayyor edi.

Mağiya hiç duraksamadan soluğu kolhoz binasında aldı. Gözleri kan çanağına dönmüştü, posta başkanını yakalayıp paramparça etmeye hazırdı.

ماغىيا توختىماستىن ئىشجانىغا قاراپ ئالدىراپ ماڭدى. كۆزى قانغا تولۇپ، پوچتا باشلىقىنىڭ بېشىنى يۇلۇپ ئېلىشقا تەييار ئىدى.

Mağiya heç durmadan bir nəfəsə kolxoz binasına çatdı. Gözləri qan çanağına dönmüşdü, poçt sədrini yaxalayıb paramparça etməyə hazır idi.

Кеңсеге кіре бере Бағиланың салмақты, қатаң даусын естіп ол тұрып қалды.

As she entered, Bagila’s steady, stern voice stopped her in her tracks.

Ishxonaga kirishi bilan Bag‘ilaning jiddiy, qattiq ovozini eshitib, to‘xtadi.

Ancak içeri girer girmez, Bağila’nın tok ve sert sesini duyunca birden durdu.

ئىشجانىغا كىرىپلا باغىلانىڭ سالماقلىق، قاتتىق ئۈنىنى ئاڭلاپ ئۇ تۇرۇپ قالدى.

Lakin içəri girən kimi, Bağılanın tok və sərt səsini eşidincə birdən dayandı.

Қалай десеңіз де, шөп түсіртіп бересіз. Ол сіздің міндетіңіз... – Япыр-ай көрші-ай, мен не істейін, не істе дейсіз маған? Колхоздың малына да шөп жетпей жатыр. Қинадыңыз-ау мені...– деді лажсызданған Дауылбай. Онан соң алдындағы тық-тық еткен стол сағатына қарап біраз отырды. – Жақсы, қазір анау біздің қораның төбесіндегі шөптің жартысын сізге түсіртіп беремін. – Жоқ, о не дегеніңіз, – деді Бағила шошынғандай. – Не істейін, басқа амалым жоқ. – Не деген адамсың өзің! – деді осы тұста Мағия есіктен кірген бойда Бағилаға тап бере шаңқылдап. – Саған адамша айтып тұр ғой. Жартысын емес, ал, анау шөптің бәрін!.. – Жә, сен килігетін жұмыс емес, – деп тыржиған Дауылбай оны бөліп тастамақ болған, бірақ Мағия бұрынғыдан да әрі өршелене түсіп: – Бәрін алсын, бәрін, – деп ызалана жылап жіберді. Дәл осы кезде сырттан шырқырап жылаған баланың даусы естілген. Бағила атып шықты. – Апа, біздің сиыр өлді... Іші жарылды... – деді өкси жылаған кіші баласы.

— “One way or another, you will unload that hay. It is your duty...” — “My dear neighbor, what am I to do, what do you expect of me?” Dauylbai replied helplessly. “Even the state farm cattle are short of hay. You put me in such a bind...” Then he glanced at the ticking clock on his desk and sat in silence for a while. — “Fine. I will have half of the hay stacked above our shed unloaded for you.” — “No, what are you saying?” Bagila exclaimed, startled. — “What else can I do? I have no other choice.” — “What kind of man are you!” Magiya burst in at that moment, rushing at Bagila with a shrill cry. — “He’s talking to you like a human being, and you—! Not half, take all that hay!” — “Enough, this is none of your concern,” Dauylbai snapped, frowning, but Magiya, growing even more furious, shouted through tears: — “Let her take it all, all of it!” Just then, from outside, came the piercing cry of a child. Bagila rushed out. — “Mother, our cow is dead... Its belly burst...” sobbed her youngest son.

Siz baribir pichan olasiz. Ishing shu... - Voy, qo‘shni, nima qilay, nima deysan? Kolxoz chorvasiga pichan yetishmayapti. Meni qiynayapsiz... – dedi Daulbay g‘azablanib. So‘ng bir muddat ro‘parasidagi taqillatgan soatga qarab o‘tirdi. - Xo'p, endi men sizga omborimiz tomidagi pichanning yarmini olib kelaman. – Yo‘q, nima demoqchisiz, - dedi Bag‘ila shokka tushgandek. - Nima qilay, boshqa ilojim yo'q. - Siz qanday odamsiz! – dedi Magiya eshikdan kirishi bilan va Bag‘ilaga yalt etib qaradi. - Menga odamdek gapiryapsan. Yarim emas, o‘sha pichanning hammasini ol!.. - Ha, bu sening ishing emas, - dedi Daulbay uni ajratmoqchi bo‘lib, Magiya avvalgidan ham jahli chiqdi: - Hammasini, hammasini ol, - jahl bilan yig‘ladi. Shu payt tashqaridan bolakayning qattiq yig‘layotgan ovozi eshitildi. Bagila yugurib chiqib ketdi. - Oyijon, sigirimiz o‘ldi...Qorni yorilib ketibdi... - dedi kenja farzandi achchiq-achchiq yig‘lab.

“Ne olursa olsun, o samanı bana getirtmek zorundasınız. Bu sizin göreviniz…” “Aman komşu, ben ne yapayım, bana ne diyorsunuz? Kolhozdaki hayvanlara bile saman yetmiyor şu günlerde. Zor durumda bırakıyorsunuz beni…” dedi Dawılbay çaresizce. Sonra önündeki tıkırdayan masa saatine bir süre baktı. “Peki öyleyse, şimdi ahırımızın çatısındaki samanın yarısını size indirttiririm.” “Hayır, bu da ne demek oluyor?” dedi Bağila, sanki korkmuş gibi. “Ne yapayım, başka çarem yok…” “Sen ne biçim insansın böyle!” diye bağırdı bu sırada Mağiya, kapıdan girer girmez Bağila’nın üzerine atılarak. “Adam sana insanca konuşuyor. Yarısı neymiş, al hepsini o samanın!” “Yeter artık, bu karışacağın bir iş değil,” diye homurdandı Dawılbay onu susturmak ister gibi. Ama Mağiya daha da öfkeyle devam etti: “Hepsini alsın, hepsini!” diye haykırdı Mağiya, öfke içinde ağlamaya başlayarak. Tam o sırada dışarıdan çığlıkla karışık bir çocuk ağlaması duyuldu. Bağila fırlayarak dışarı çıktı. “Anne!.. Bizim inek... öldü... Karnı yarılmış…” dedi küçük oğlu, hıçkırıklarla.

قانداقلا دېمەڭ، چۆپ چۈشەرگىزىپ بېرىسىز. بۇ سىزنىڭ ۋەزىپىڭىز... —ۋاي خوشنام، مەن نىمە قىلىي، نىمە قىل دەيسىز مېنى؟ كولخوزنىڭ ماللىرىغا ھەم چۆپ يەتمەيۋاتىدۇ. مەننى قىينىدىڭىزغۇ... — دېدى ئامالسىز داۋۇلباي. ئۇنىڭدىن كېيىن ئالدىدىكى تىك-تىك قىلغان ئۈستەل سائەتىگە قاراپ بىراز ئولتۇردى. —ماقۇل، ھازىر ئاۋۇ بىزنىڭ قورانىڭ تۆپىسىدىكى چۆپنىڭ يېرىمىنى سىزگە چۈشۈرگۈزۈپ بېرىمەن. —ياق، بۇ نىمە دېگىنىڭىز, — دېدى باغىلا چۆچۈپ. — نىمە قىل دەيسىز، باشقا ئامالىم يوق. — نىمە دېگەن ئادەم سەن! — دېدى مۇشۇ ۋاقىتتا ماغىيا ئىشىكتىن كىرگەن ھالدا باغىلىغا قاراپ ۋاقىراپ. —ساڭا چۈشەنچلىك ئېيتىۋاتىدۇغۇ. يېرىمىنى ئەمەس، ئال، ئاشۇ چۆپنىڭ ھەممىسىنى!... —ھەي، سەن ئارىلىشىدىغان ئىش ئەمەس، — دەپ تۇرۇپ داۋۇلباي ئۇنى بۆلۈپ تاشلىماق بولدى، بىراق ماغىيا بۇرۇنقىدىنمۇ تېخىمۇ ئۆرلەپ چىقتى: —بارلىقىنى ئالسۇن، بارلىقىنى، — دەپ ئاچچىقلىنىپ يىغلاپ كەتتى. دەل مۇشۇ چاغدا سىرتتىن چېقىراپ يىغلىغان بالىنىڭ ئۈنى ئاڭلاندى. باغىلا ئېتىلىپ چىقتى. —ئاپا، بىزنىڭ كالا ئۆلدى... <FR/>ئىچى يېرىلدى... — دېدى ئۆكسۈپ يىغلىغان كىچىك بالىسى.

“Nə olursa olsun, o samanı mənə gətirtmək məcburiyyətindəsiniz. Bu sizin vəzifəniz…” “Ay qonşu, mən nə edim, mənə nə deyirsiniz? Kolxozdakı heyvanlara belə saman çatmır bu günlərdə. Çətin vəziyyətdə qoyursunuz məni…” dedi Dauılbay çarəsizcə. Sonra önündəki tıkıldayan masa saatına bir müddət baxdı. “Yaxşı, elə isə, indi ağılımızın damındakı samanın yarısını sizə endirtdirərəm.” “Xeyr, bu da nə deməkdir?” dedi Bağıla, sanki qorxmuş kimi. “Nə edim, başqa çarəm yoxdur…” “Sən necə insansan belə!” deyə qışqırdı bu vaxt Mağiya, qapıdan girən kimi Bağılanın üzərinə atılaraq. “Adam sənə insanca danışır. Yarısı nədir, al o samanın hamısını!” “Yetər artıq, bu sənin qarışacağın bir iş deyil,” deyə homurdandı Dauılbay onu susdurmaq istər kimi. Amma Mağiya daha da qəzəblə davam etdi: “Hamısını alsın, hamısını!” deyə hayqırdı Mağiya, qəzəb içində ağlamağa başlayaraq. Tam o vaxt çöldən qışqırıqla qarışıq bir uşaq ağlaması eşidildi. Bağıla atılarak çölə çıxdı. “Ana!.. Bizim inək... öldü... Qarnı yırtılıb…” dedi kiçik oğlu, hıçqırıqlarla.

Бағила үйіне келгенде қоңыр сиыр есік алдында ішек-қарны сүйретілген күйі ауыр қиналып, ыңыранып жатыр екен. Екі бұзауы енелерінің бұл жатысына түсінбей иіскелеп жүр. Аққан қан қызғаныштың ізіндей председательдің үйінен бері қарай созылыпты.

When Bagila reached home, the brown cow lay groaning in agony at the gate, its entrails spilling out. The two calves sniffed their mother, unable to understand what had happened. A trail of blood stretched from the chairman’s house, like the mark of spite itself.

Bag‘ila uyga yetib borgach, ichi va qorni tortib, iztirobdan nola qilayotgan qo‘ng‘ir sigirni ko‘rdi. Ikki buzog‘i onasining ahvolini tushunmay, og‘ir hidlanib ketdi. Oqib chiqqan qon raisning uyidan rashk iziday cho‘zilib ketdi.

Bağila eve geldiğinde, kahverengi inek kapının önünde can çekişerek kıvranıyor, iç organları dışarıya sarkmış hâlde inliyordu. İki buzağısı, analarının bu hâline anlam veremeyip etrafında şaşkınlıkla dolaşıyordu. Akan kan, başkanın evinden buraya dek uzanan kıskançlığın kırmızı izi gibi yerde uzanıyordu.

باغىلا ئۆيىگە كەلگەندە قوڭۇر كالا ئىشىك ئالدىدا ئۈچەي-قېرىنلىرى سۆرە لگەن ھالدا ئېغىر قىينىلىپ، نالە قىلىپ يېتىپتۇ. ئىككى موزىيى ئانىسىنىڭ بۇ يېتىشىغا چۈشەنمەي سۈركىلىپ تۇرىدۇ. ئاققان قان قىزغىنىشنىڭ ئىزىدەك رەئىس ئۆيى تەرەپتىن قاراپ بېرى سوزۇلۇپتۇ.

Bağıla evə gələndə, qəhvəyi inək qapının önündə can çəkişərək qıvrılır, daxili orqanları çölə sallanmış halda inləyirdi. İki buzovu, analarının bu halına məna verə bilməyib ətrafında heyrətlə dolanırdı. Axan qan, sədrin evindən buraya qədər uzanan qısqanclığın qırmızı izi kimi yerdə uzanırdı.