Корпустан іздеу

Менің де көзіме жас үйіріле беретін болыпты. Тым сезімтал болып бара жатқан сияқтымын ба, қалай...

And me... I found my eyes welling up too. Am I becoming too emotional lately? Or is this just… human?

Mening ham ko‘zlarim yoshga to‘ldi. Juda ta’sirchan bo‘lib ketyapmanmi, ishqilib...

Benim de gözlerim artık hemen yaşarıveriyor. Sanırım fazla duygusal biri olmaya başladım... öyle mi acaba?..

مېنىڭمۇ كۆزۈمگە ھامان ياش تولۇپ تۇرىدىغان بولۇپتۇ. شۈنچە نازۇك بولۇپ كېتىۋاتقانغا ئوخشايمەنمۇ، قانداق...

Mənim də gözlərim tez yaşarır artıq. Görünür, getdikcə daha duyğusal biri olmağa başlamışam... Doğrudan da beləmi?..

Бүгін бір ерекше күн. Ауыл болып осы күнді асыға күтетінбіз. Қазақтың Жаңа жылы – Наурыз мейрамы. Ауыл халқы өте қонақжай, еңбекқор әрі ұйымшыл еді. Әкім ағамыз дәл осы той үшін арнайы қаражат та бөліп, тойдың тыныш өтуін Бекежан аға қадағалайтын. Мектебі бар ауылмен арамыз төрт-бес-ақ шақырым ғана жақын болғандықтан, екі ауыл мерекені бірге тойлайтын. Осы жылғы той көрші ауылда өтетін болды.

Today is a special day. Everyone in the village had been eagerly waiting for it — Nauryz, the Kazakh New Year. Our village is known for its hospitality, hard work, and unity. Our akim had even allocated special funds for the event, and Bekezhan-aga was in charge of making sure everything went smoothly. Since the school village is only four or five kilometers away, we always celebrated big holidays together. This year, the festivities were hosted in the neighboring village.

Bugun o‘ziga xos kun. Butun qishloq bo‘lib bu kunni intiqlik bilan kutardik. Qozoqlarning Yangi yili - Navro‘z bayrami. Qishloq aholisi juda mehmondo‘st, mehnatsevar va uyushqoq edi. Hokim akamiz aynan shu to‘y uchun maxsus mablag‘ ham ajratar, to‘yning tinch o‘tishini Bekejan aka nazorat qilardi. Maktab joylashgan qishloq bilan oramiz bor-yo‘g‘i to‘rt-besh chaqirim bo‘lgani uchun ikki qishloq bayramni birga nishonlardi. Bu yilgi to‘y qo‘shni qishloqda bo‘lib o‘tadi.

Bugün çok farklı bir gün. Tüm köy bu günü sabırsızlıkla beklerdik. Kazakların yılbaşı- Nevruz Bayramı. Köy ahalisi çok misafirperver, çalışkan hem dost canlıydı. Vali ağabeyimiz bu bayramın iyi geçmesi için harçlık ayırttırır, bayramın olaysız geçmesini Bekejan abi kontrol ederdi. Okulu olan köy ile aramızda dört beş kilometre mesafe olduğu için iki köy bayramı birlikte kutluyordu. Bu sene şenlik komşu köyde yapılacaktı.

بۈگۈن بىر ئالاھىدە كۈن. <MS/>يېزا بولۇپ مۇشۇ كۈننى ئالدىراشلىق بىلەن كۈتكەندۇق. <MS/>قازاق خەلقىنىڭ يېڭى يىلى – <MS/>نورۇز مەيرىمى! <MS/>يېزا خەلقى بەكلا <MS/>مېھماندوست، ئەمگەكچان ۋە ئۇيۇشقاق ئىدى. ئەكىم <MS/>ئاكىمىز تاق مۇشۇ <MS/>مەيرەم ئۈچۈن مەخسۇس مەبلەغمۇ ئايرىتىپ، <MS/>تەنتەنىنىڭ تىنچ ئۆتۈشىنى بېكېژان ئاگا قاراتتى. مەكتىپى بار <MS/>يېزا بىلەن ئارىمىز تۆت-بەش چاقرىملا بولغانلىقتىن، ئىككى <MS/>يېزا مەيرەمنى بىللە <MS/>مەيرەملەتتى. بۇ يىللىق <MS/>مەيرەم خۇشنا <MS/>يېزىدا ئۆتكۈزۈلىدىغان بولدى.

Bu gün tamam fərqli bir gündür. Bütün kənd bu günü səbirsizliklə gözləyirdi. Qazaxların yeni ili – Novruz Bayramı. Kənd camaatı çox qonaqpərvər, zəhmətkeş və mehriban idi. Böyük әmimiz olan vali, bayramın yaxşı keçməsi üçün vəsait ayırdırardı, bayramın sakit və qaydasında keçməsini isə Bekecan abi nəzarətdə saxlayardı. Məktəb olan kəndlə aramızda 4-5 kilometrlik məsafə olduğuna görə iki kənd bu bayramı birlikdə qeyd edirdi.

Осы өңірде туып-өскен соң, ауыл тұрмақ, ауданның итіне дейін білуші едік. Бүгін көрші ауылдағы әкімшіліктің кең залында концерт өткізіліп, ас беріліп, тойдың келесі бөлімі ат жарыспен далада жалғасады деп жоспарланды. Ең әуелгі концертке ауданның барша ығайлары мен сығайлары жиналды...

Growing up here, we didn’t just know every path, we probably knew every dog in the district by name. Today’s plan included a concert and feast in the large hall of the local administration, and then the festivities would move outside, with horse races and more. All the big names from the district gathered for the concert…

Bu hududda tug‘ilib o‘sganimiz uchun qishloq u yoqda tursin, tuman itlarigacha bilardik. Bugun qo‘shni qishloqdagi ma’muriyatning keng zalida konsert, dasturxon yozilib, to‘yning keyingi qismi dalada ot poygasi bilan davom etishi rejalashtirilgan. Dastlabki konsertga rayonning eng nufuzli kishilari to‘planishdi...

Bu diyarlarda doğup büyüdüğümüz için köy halkını bırak, ilçenin köpeğine kadar herkes bu bayramı biliyordu. Bugün komşu köydeki idarenin geniş salonunda konser verilip, yemek dağıtılıp, bayram diğer günü at yarışmasılıyla devam edeceği planlandı. En evvelki konsere ilçenin tüm ileri gelenleri toplandı...

مۇشۇ تەۋەدە تۇغۇپ ئۆسگەندىن كېيىن <MS/>يېزا تۇرماق، ناھىيەنىڭ ئىتىغىچە بىلىدىغان ئىدۇق. بۈگۈن خۇشنا <MS/>يېزىدىكى مەمۇرىيەتنىڭ كەڭ زالىدا كونسېرت ئۇيۇشتۇرۇلۇپ، <MS/>تائام بېرىلىپ، <MS/>مەيرەمنىڭ كېلەسى قىسمى ئات مۇسابىقىسى بىلەن <MS/>تالادا داۋاملىشىدۇ دەپ رېجىلەندى. تۇنجا كونسېرتقا ناھىيەدىكى بارلىق خوشامەتچى-ئەربابلىرى يىغىلدى...

Bu yerlərdə böyüdüyümüzə görə nəinki kənd əhli, hətta rayonun iti belə bu bayramı tanıyırdı. Bu gün qonşu kəndin idarə binasındakı geniş salonda konsert verilib, yemək paylanacaq və sabah isə at yarışı ilə bayram davam etdiriləcəkdi. Əvvəlcə rayonun bütün qabaqcıl adamları konsertə toplaşdı...

Қандай мерекенің де сәнін келтіретін мына біздер – оқушылар екенімізге ешкім қарсылық айта алмайды. Шарықтатып ән де салдық, мың бұралып би де биледік. Әзілден де құралақан қалғанымыз жоқ, жоғарғы сынып оқушыларының қойған әзілдеріне әкімдер де, ауданнан келген қонақтар да ішек-сілелері қатқанша күлді-ау. «Әу демейтін қазақ жоқ» деп, кейде менің де әуелетіп, әгугайлап, ән салатыным бар-тын. Аса артық қабілетім де жоқ, бірақ осындай айтулы мереке сайын бәрі менің дауысымды естуге құмар-ақ еді. Бұл мені біршама ұялтса да, «ән сал» дегенге өзім де кет-әрі емес едім. «Наурыз тойы» әнін орындадым, отырғандар орындарынан тұрып, шапалақ жаудырып, мәз болысып қалды. Бес минуттық ән үшін Бегім ағайыммен жарты ай дайындалған едім...

Let’s be honest, no celebration feels complete without us, the students. We sang our hearts out, danced with all our energy, and even threw in some comedy. The skits by the older students had the akims and district guests laughing so hard they were wiping tears from their eyes. As they say, “There’s no Kazakh who can’t sing.” I sometimes sing too, not that I have much talent, but during these special days, people always seemed to want to hear my voice. It embarrassed me a little, but I was never one to refuse. I performed the song Nauryz Toyy, and the crowd rose to their feet with applause and joy. I had trained for two weeks with my teacher, uncle Begim, just for those five minutes on stage...

Hech kim biz - o‘quvchilar har qanday bayramni bezatishimizga qarshilik qila olmaydi. Qo‘shiq kuyladik, raqsga tushdik. Hazildan ham quruq qolmadik, yuqori sinf o‘quvchilarining hazillariga hokimlar ham, tumandan kelgan mehmonlar ham qotib-qotib kulishdi. "Qo‘shiq aytmaydigan qozoq yo‘q," deganlaridek, ba’zan men ham balandparvoz qo‘shiqlar aytardim. Menda katta qobiliyat ham yo‘q edi, lekin bunday tantanali marosimlarda hamma mening ovozimni eshitishni orzu qilardi. Garchi bu meni biroz uyaltirgan bo‘lsa-da, men ham "qo‘shiq ayt" deyishdan qochmasdim. Men "Navro‘z bayrami" qo‘shig‘ini ijro etdim, o‘tirganlar o‘rinlaridan turib, qarsak chalib, xursand bo‘lishdi. Besh daqiqalik qo‘shiq uchun Begim akam bilan yarim oy tayyorgarlik ko‘rdim…

Hangi bayram olursa olsun, o bayramın şanına şan katan biz öğrenciler olduğumuzu kimse inkâr edemez. Coşkuyla şarkılar söyledik, kıvrıla kıvrıla dans ettik. Mizahda da eksik değildik elbet, büyük sınıf öğrencilerinin sahnelediği skeçlere belediye başkanı, ilçeden gelen misafirler de kahkaha atarak güldüler. “Şarkı söylemeyen Kazak yok” derler ya, bazen ben de içimden geldi mi şarkı söyleyiverirdim. Öyle özel bir yeteneğim olmasa da böyle günlerde herkes benim sesimi duymak için can atardı. Bu durum beni biraz utandırsa da, “haydi bir şarkı söyle” dendiğinde de geri durmazdım açıkçası. “Nevruz Toyı” (Nevruz Bayramı) şarkısını söyledim, dinleyiciler ayağa kalkarak alkış yağmuruna tuttular, hep birlikte sevindiler. Bu beş dakikalık türkü için Begim Hoca’mla yarım ay boyunca çalışmıştık...

ھەر قانداق مەيرەمنىڭ <FR/>كۆرۈنۈشىگە ھۆسۈن يارىتىدىغان مونۇ بىزلەر – ئوقۇغۇچىلار ئىكەنلىكىمىزگە ھېچكىم ئىنكار قىلالمايدۇ. <MS/>چاڭىلداپ ناخشىمۇ ئېيتتۇق، <MS/>مىڭ بۇرىلىپ ئۇسسۇلمۇ ئوينىدۇق<MS/>. ھەزىلدىنمۇ قۇرۇق قالغان يېرىمىز يوق، چوڭ سىنىپ ئوقۇغۇچىلىرىنىڭ تەييارلىغان ھەزىلىرىگە ئەكىملەرمۇ، ناھىيەدىن كەلگەن <MS/>مېھمانلارمۇ<FR/> <MS/>ئۈچەيلىرى ئۈزۈلگەنچە كۈلدى. «<MS/>ئەۋۇ دېمەيدىغان قازاق يوق<MS/>» دەپ، بەزىدە مېنىڭ ئاھاڭغا سېلىپ، <MS/>ئەگۇگايلاپ<MS/>، <MS/>ناخشا ئېيتىدىغىنىم بار تېخى<MS/>. ئانچە ئارتۇق قابىلىيىتىممۇ يوق، بىراق مۇشۇنداق مەيرەم ھارىپىسىدا ھەممە مېنىڭ ئاۋازىمنى ئاڭلاشقا خۇمار ئىدى. بۇ مېنى بىر پەس ئۇيادۇرسىمۇ، «<MS/>ناخشا ئېيت<MS/>» دەيدىغانلار بولسا، <MS/>رەت قىلالمايتتىم<MS/>. «<MS/>نورۇز مەيرىمى» ناخشىسىنى ئىجرا قىلدىم، تاماشىبىنلار ئورنىدىن تۇرۇپ، <FR/>ئالقىشلارنى ياغدۇرۇپ، خۇشاللىق ئىچىدە قالدى. بەش مىنۇتلۇق ناخشا ئۈچۈن بېگىم <MS/>ئاكا بىلەن يېرىم ئاي تەييارلانغان ئىدىم...

Hansı bayram olur-olsun, o bayramı daha da gözəlləşdirən biz – şagirdlərik, bunu heç kim inkar edə bilməz. Həvəslə mahnılar oxuduq, bükülə-bükülə rəqslər etdik. Yumoru da unutmadıq əlbəttə – yuxarı sinif şagirdlərinin səhnələşdirdiyi səhnəciklərə bələdiyyə başqanı və rayondan gələn qonaqlar ürəkdən gülüb, alqışladılar. Qazaxların içində mahnı oxumayan olmaz deyirlər, bəzən mənim də ürəyimdən oxumaq keçirdi. O qədər xüsusi istedadım olmasa da, bu kimi günlərdə hamı mənim səsimi eşitmək üçün can atardı. Bu, məni bir az utanqac hala salsaydı da, “hadi, bir mahnı oxu” deyəndə imtina etməzdim. Novruz Toyı” (Novruz Bayramı) mahnısını oxudum, dinləyənlər ayağa qalxıb gurultulu alqışlarla məni dəstəklədilər, hamı birlikdə sevinc içində idi. Bu cəmi beş dəqiqəlik mahnı üçün Begim müəllimə ilə yarım ay məşq etmişdik...

Бірінші бөлім де аяқталды. Тойдың келесі бөлімінде ат жарыстар, қыз қуу, көкпар сияқты бүгінде ұмытылып бара жатқан салт-дәстүріміз қайта жаңғырушы еді. Мен үшін Наурыз мерекесі жер әлемді дүрліктіретіндей көрінетін. Жасы кіші болса да, інімдікөкпар ойыншыларының қатарына алды. Күннің аздап салқын болғанына қарамастан, тойға қатысуға әркім-ақ құштар еді. Көкпардан соң ауыл тұрғындары мен қонақтар үшін интеллектуалдық ойын өткізілді. Ауыл іші мәре-сәре: ағайлар мен апайлар қойылған логикалық сұрақтарға жауап беріп, жауабын таба алмағандар қыран-топан күлкіге батты. Сұрақтар әр түрлі еді, соның ең қызығы мынау болды. Қайыржан ағайға «Өзенде қандай тас болмайды?» деген сұрақ келді. Бәріміз жауаптың «құрғақ тас» екенін біліп тұрмыз, отырғандар тіпті оған сыбырлап та жатыр, ал Қайыржан аға болса «жауап жоқ» дегеннен басқаны айтпады. Жаннат апай: «Қайыржан аға, өкінішке орай, жауапты таба алмадыңыз. Жауабы құрғақ тас болатын» дегенде: «Е, құрғақ тас екенін білемін ғой, құрғақтан басқа қандай тас болмайды дегенді сұрап тұр ма десем» деп салды. Отырғандардың күлкіден көздеріне жас та парлап кетті.

The first part of the celebration was over. The next would revive old traditions, horse races, kiz kuu, kokpar, rituals that were slowly fading from memory, but today felt alive again. For me, Nauryz always felt like an event worthy of shaking the whole world. Even though he was younger, my little brother was allowed to join the kokpar players. The weather was a bit chilly, but no one cared, everyone was eager to take part. After kokpar, they organized an intellectual game for the villagers and guests. The whole village was buzzing: uncles and aunties tried to answer riddles and logical questions and those who failed became the source of roaring laughter. One question, in particular, stole the show. It was given to Kayyrzhan-aga: “What kind of stone doesn’t exist in a river?” We all knew the answer: “a dry stone.” People were even whispering it to him. But Kayyrzhan-aga kept repeating: — There’s no answer. When Zhannat-apai finally said, — Unfortunately, you didn’t get it. The answer is ‘a dry stone’, he just shrugged: — Well, of course I knew that. I thought they were asking besides dry ones, what other stones don’t exist? Everyone laughed until their eyes watered.

Birinchi qism ham tugadi. To‘yning keyingi qismida ot poygasi, qiz quvish, ko‘pkari kabi bugungi kunda unutilib borayotgan urf-odatlarimiz qayta jonlanardi. Men uchun Navro‘z bayrami butun dunyoni larzaga solayotgandek tuyulardi. Yoshi kichik bo‘lsa-da, ukamni ko‘pkari o‘yinchilari safiga qo‘shishdi. Havo biroz salqin bo‘lishiga qaramay, har kim to‘yda qatnashishga ishtiyoqmand edi. Ko‘pkaridan so‘ng qishloq aholisi va mehmonlar uchun intellektual o‘yin o‘tkazildi. Qishloq ichida bayram kayfiyati: akalar va opalar qo‘yilgan mantiqiy savollarga javob berishar, javob topolmaganlar esa qah-qaha urib kulishardi. Savollar turli xil edi, eng qizig‘i mana bu bo‘ldi. Qayirjon akaga «Daryoda qanday toshlar bo‘lmaydi?» degan savol tushdi. Hammamiz javobning «quruq tosh» ekanini bilib turibmiz, o‘tirganlar hatto unga shivirlashmoqda, Qayirjon aka esa «javob yo‘q» deganidan boshqa hech narsa aytmadi. Jannat opa: «Qayirjon aka, afsuski, javobni topa olmadingiz. Javob quruq tosh edi» deganida: «E, men quruq tosh ekanligini bilaman, u quruq toshdan boshqa qanday toshlar bo‘lmasligini so‘rayaptimi, deb o‘yladim» deb javob berdi. O‘tirganlarning kulgidan ko‘zlariga yosh keldi.

Etkinliğimizin birinci bölümü de sona ermişti. Bayramın diğer bölümünde at yarışması, kız kovalama , kökpar gibi günümüzde unutulmak üzere olan adetlerimizi yankılandırıyorduk. Benim için Nevruz bayramı tüm dünyayı ayağa kaldıracak bayram gibiydi. Yaşı daha küçük olmasına rağmen erkek kardeşimi kökpar oyuncularının arasına aldılar. Havanın biraz soğuk olmasına rağmen bayrama katılmaya herkes hevesliydi. Kökpardan sonra köy halkı ile misafirler için entelektüel oyunlar düzenlendi. Köyün içi tam bir şenlik havasında: amcalar ve teyzeler sorulan mantık sorularına cevap vermeye çalışıyor, cevaplayamayanlar kahkahalara boğuluyordu. Soruların hepsi farklı farklıydı ama en ilginç olanı şöyleydi: Qayırjan Amca’ya “Nehirde hangi taş bulunmaz?” diye bir soru geldi. Hepimiz cevabın “kuru taş” olduğunu zaten biliyorduk, hatta oturanlar fısıltıyla ona ipucu da veriyordu. Ama Qayırjan Amca inatla “cevap yok” demekten başka bir şey söylemedi. Jannat Hoca: “Qayırjan Amca, maalesef cevabı bulamadınız. Cevap kuru taştı” dediğinde, Qayırjan Amca şöyle deyiverdi: “E canım, kuru taş olduğunu ben de biliyorum. ‘Kuru taş dışında başka hangi taş olmaz?’ diye soruyorsunuz sandım.” O sırada oradakiler öyle bir gülmeye başladı ki, gözlerinden yaş geldi.

بىرىنچى بۆلۈممۇ ئاخىرلاشتى. <MS/>مەيرەمنىڭ كېلەسى بۆلۈمىدە ئات چاپتۇرۇش، <MS/>قىز قوغلاش ،<MS/>كۆكپار ئوخشاش بۈگۈنكى كۈندە ئۇنتۇلۇپ كېتىۋاتقان <MS/>ئۇرپى-ئادەتلىرىمىز قايتا جانلىناتتى. مېنىڭ ئۈچۈن <MS/>نورۇز مەيرىمى يەر جاھاننى ئويغىتىۋېتىدىغاندەك كۈرۈنەتتى. يېشى كىچىك بولسىمۇ، ئىنىمنى كۆكپار ئويۇنچىلىرىنىڭ قاتارىغا ئالدى. كۈننىڭ بىر ئاز سالقىن بولغىنىغا قارىماستىن، <MS/>مەيرەمگە قاتنىشىشقا ھەر كىم خۇشتار يوق ئىدى. <MS/>كۆكپاردىن كېيىن يېزا تۇرغۇنلىرى بىلەن مېھمانلار ئۈچۈن زېھىن سىناش مۇسابىقىسى ئۇيۇشتۇرۇلدى. يېزا ئىچىدە <FR/>خوشال-خورام: يىگىتلەر بىلەن ئاياللار بېرىلگەن مەنتىقىي سوئاللارغا جاۋاپ بېرىپ، جاۋابىنى تاپالمىغانلار <FR/>قاتتىق كۈلكىگە پاتتى. سوئاللار ھەرخىل ئىدى، ئۇلارنىڭ ئەڭ قىزىقى مونۇ بولدى. قايىرجان <MS/>ئاكىغا «دەرىيادا قانداق تاش بولمايدۇ؟» دېگەن سوئال بېرىلدى. ھەممىمىز جاۋابنىڭ «قۇرۇق تاش» ئىكەنلىكىنى بىلىپ تۇرىمىز، ئولتۇرغانلار ئۇنىڭغا پىچىرلاپمۇ بەردى، لېكىن <MS/>قايىرجان ئاكا «جاۋاپ يوق» دېگەندىن باشقىنى ئېيتمىدى. جاننات <MS/>ئوقۇتقۇچى: «قايىرجان ئاكا، ئەپسۇس، جاۋاپنى تاپالمىدىڭىز. جاۋابى – قۇرۇق تاش ئىدى» دېگەندە، «ھە-ئە، قۇرۇق تاش ئىكەنلىكىنى بىلىمەنغۇ، قۇرۇقتىن باشقا قانداق تاش بولمايدۇ دېگەننى سوراپ تۇرامدۇ دېسەم» دەپ قويدى. ئولتۇرغانلارنىڭ كۈلكىدىن <FR/>كۆزلىرىگە ياشمۇ تولۇپ كەتتى.

Bayram proqramımızın birinci hissəsi bu şəkildə başa çatmışdı. Bayramın ikinci hissəsində at yarışı, qız qovalama , kökpar kimi bu gün unudulmağa üz tutmuş adətlərimizi yenidən canlandırdıq. Mənim üçün Novruz bayramı, sanki bütün dünyanı oyandıracaq gücdə bir bayram idi. Yaşı az olmasına baxmayaraq, kiçik qardaşımı da kökpar oynayanların arasına götürmüşdülər. Havanın bir az soyuq olmasına baxmayaraq, hər kəs bayrama canla-başla qatılırdı.

Бұдан да басқа талай қызық болды. Осындай жиындардың маған ең ұнайтыны, бір-біріне өкпе-назы барлар бірін-бірі кешіріп, ескі дерттерден айығып, жаңаша көзқараспен өмірдің жаңа бастамалары ашылатыны еді. Адамдардың тағы да бір рет бір-бірлері үшін қаншалықты маңызды екеніне, анасы баласын, немересіәжесі мен атасын, ұстаздар оқушыларын қаншалықты жақсы көретіндеріне көздері жететін.

There were so many joyful moments that day. But what I loved most about these gatherings was that people forgave each other, let go of old grudges, and found a new beginning, a new way to look at life. They remembered how important they were to one another, a mother and her child, a grandchild and grandparents, teachers and students.

Bundan ham qiziqarli narsalar ko‘p edi. Bunday yig‘ilishlarning menga eng yoqadigani, bir-biriga arazlaganlar bir-birini kechirishi, eski kasalliklardan xalos bo‘lishi va yangicha dunyoqarash bilan hayotning yangi boshlari ochilishi edi. Odamlar bir-birlari uchun qanchalik muhim ekanliklariga, onalar bolalarini, nabiralar buvi va buvalarini, o‘qituvchilar o‘quvchilarini qanchalik yaxshi ko‘rishlariga yana bir bor ishonch hosil qilishdi.

Bunun dışında da nice ilginç anılar oldu. Böyle etkinliklerin benim hoşuma giden yanı küs olanlar birbirini affedip, eski dertler iyileşip yeni bakışla hayatın basamakları yenileniyordu. İnsanların daha da birbirleri için ne kadar önemli olduğunu, annesi çocuğunu, torunu ninesi ile dedesini, öğretmenler öğrencilerini ne kadar sevdiğini bir kez daha kanıtlamış oluyorlardı.

بۇنىڭدىن باشقا يەنى نەچچە خىل قىزىق بولدى. مۇنداق يىغىلىشلارنىڭ ماڭا ئەڭ ياققان يېرى، بىرى-بىرىگە <FR/>رەنجىشى بارلار بىرى-بىرىنى كەچۈرۈپ، بۇرۇنقى رەنجىشلەردىن خالاس بولۇپ، يېڭىچە كۆز قاراش بىلەن ئۆمۈرنىڭ يېڭى باشلانمىلىرى باشلىنىشى ئىدى. ئادەملەرنىڭ يەنىمۇ بىر قېتىم بىرى-بىرى ئۈچۈن قانچىلىكتە ئەھمىيەتكە ئىگە ئىكەنلىكىگە، <MS/>ئانىسى پەرزەنتىنى، <MS/>نەۋرىسى <MS/>مومايسى بىلەن <MS/>بوۋىسىنى، ئوستازلار ئوقۇغۇچىلىرىنى قانچىلىقتە ياخشى كۆرىدىغىنىغا <FR/>ئىشەنچلىك بولىدىغان.

Kökpardən sonra kənd camaatı və qonaqlar üçün zehni oyunlar təşkil olundu. Kəndin içi tamam bir şənlik havasına bürünmüşdü: əmilər və xalalar verilən məntiq suallarına cavab verməyə çalışır, cavab tapa bilməyənlər isə gülməkdən qırılırdılar. Suallar çox müxtəlif idi, amma ən maraqlısı belə oldu: Qayırjan əmiyə “Çayda hansı daş olmaz?” deyə bir sual verdilər. Hamımız cavabın “quru daş” olduğunu bilirdik, hətta oturanlar pıçıltı ilə ona ipucu da verirdilər. amma Qayırjan əmi inatla “cavab yoxdur” deməkdən başqa bir şey demədi. Cənnət müəllimə dedi: – Qayırjan əmi, təəssüf ki, cavabı tapa bilmədiniz. Cavab “quru daş” idi. Qayırjan əmi isə belə cavab verdi: – Ay canım, mən də bilirdim quru daş olduğunu. Elə bildim deyirsiniz ki, “quru daşdan başqa hansı daş olmaz?” O an oradakılar elə gülməyə başladılar ki, gözlərindən yaş gəldi... Bunun xaricində də nə qədər maraqlı xatirələr oldu. Belə tədbirlərin mənim üçün sevimli tərəfi isə küsülü olanların barışması, keçmiş incikliklərin unudulub, həyata yeni baxışlarla davam edilməsi idi. İnsanlar bir-biri üçün nə qədər dəyərli olduqlarını, ananın övladını, nəvənin nənə-babasını, müəllimlərin isə şagirdlərini necə çox sevdiklərini bir daha sübut etmiş olurdular.

Тойдың екі бөлімі де аяқталған соң, барлығы қонаққа шақырып, бар дәмін дастарқанына қойып, мәре-сәре күй кешті. Бірақ біз үйге қайтпақ болдық.

After both parts of the celebration were over, everyone began inviting guests, laying out lavish spreads, buzzing with warmth and happiness. But we decided to head back home.

To‘yning ikkala qismi tugagandan so‘ng, hamma mehmonlarni chaqirib, barcha taomlarni dasturxonga qo‘yib, xursandchilik qilishdi. Lekin biz uyga qaytmoqchi edik.

Bayramın iki bölümü de sona erince herkes bizi evine misafirliğe davet etti. Fakat bizim eve dönmemiz gerekiyordu.

<MS/>مەيرەمنىڭ ئىككى قىسمىمۇ ئاخىرلاشقاندىن كېيىن، بارلىقىنى <MS/>مېھمانغا تەكلىپ قىلىپ، <FR/>بارلىق تاماقلىرىنى <MS/>دەستىخانغا قويۇپ ،<FR/>خوشال-خوراملىقتا نىشانلدى. لېكىن بىز ئۆيگە قايتماق بولدۇق.

Bayramın hər iki hissəsi başa çatandan sonra hamı bizi evlərinə qonaq çağırdı. amma bizim artıq evə qayıtmağımız lazım idi.

Менің үйге кеткім келмеді. Алма мені анамнанауылда қалуға сұрап алды. Алманың үй іші қонаққа кеткен еді, содан «ел не демейді, ешкі не жемейді, Алманың ойына не келмейді» демекші, (мен оны осылай мазақтайтынмын) Алма бастаңғы жасамақ болды. Барлық ауыл жастары Мәдениет үйінің қасында жиналып, одан соң Алманың үйіне барып, кейін ayыл ішінде қыдырдық. Дәл осы күн менің алғашқы балалық сезімімнің оты тұтанған кез болды.

Truth is that I didn’t want to leave. Alma persuaded my mother to let me stay the night. Her family had gone visiting too, and, as I liked to tease her — “Say what you will, Alma will do what she pleases” — she decided to throw a bastangy. All the youth gathered by the Cultural Center, then at Alma’s house, then wandered around the village under the stars. It was on this very night that something quietly sparked inside me. A flicker of something soft, something innocent, the first touch of childhood feeling.

Men uyga ketishni xohlamadim. Olma meni onamdan qishloqda qolishimni so‘radi. Olmaning oilasi mehmonga ketgan edi, shuning uchun "odamlar nima deyishmaydi, echki nima yemaydi, Olmaning xayoliga nima kelmaydi" deganlaridek (men uni shunday masxara qilardim), Olma bostang‘i (qizlar bazmi) uyushtirmoqchi boʻldi.. Barcha qishloq yoshlari Madaniyat uyi yonida to‘planishdi, keyin Olmaning uyiga bordik, keyin qishloq bo‘ylab sayr qildik. Xuddi shu kuni mening birinchi bolalik tuyg‘ularimning alangasi yondi.

Ben eve dönmek istemiyordum. Alma beni annemden onun evinde kalmam için izin isteyip ikna etti. Alma’nın evindekiler başka bir eve misafirliğe gitmişti. Sonra “elalem ne demez, keçi ne yemez, Alma’nın aklına ne gelmez” dediğim gibi (ben ona öyle şaka yapardım) Alma küçük bir parti düzenlemek istedi. Tüm köy gençleri kültür merkezinin etrafına toplanıp, oradan Alma’nın evine geçtik. Sonra köy içinde biraz gezdik. Tam da o gün benim çocukluk duygumun ilk kıvılcımı uyandı.

مېنىڭ ئۆيگە قايتقىم كەلمىدى. ئالما مېنى ئانامدىن <MS/>يېزىدا<MS/> قېلىشقا سوراۋالدى. ئالمنىڭ ئۆيدىكىلىرى <MS/>مېھمانغا<MS/> كەتكەن ئىدى، شۇغا «<MS/>ئەل نېمە دېمەيدۇ، ئۆشكە نېمە يېمەيدۇ، ئالمنىڭ ئويىغا نېمە كەلمەيدۇ» دېمەكچى، (مەن ئۇنى مۇشۇنداق زاڭلىق قىلەتتىم) ئالما <MS/>ئولتۇرۇش ئۇيۇشتۇرماقچى بولدى. بارلىق <MS/>يېزا ياشلىرى مەدەنىيەت ئۆيىنىڭ يېنىدا يىغىلىپ، ئاندىن ئالمنىڭ ئۆيىگە بېرىپ، كېيىن <MS/>يېزا ئىچىدە ئايلاندۇق. دەل مۇشۇ كۈن مېنىڭ دەسلەپكى بالىلىق <FR/>ھېسسىياتنىڭ ئوتى يانغان مەزگىل بولدى.

"Mən isə evə dönmək istəmirdim. Alma anamdan icazə alıb, məni öz evlərində qalmağa razı saldı. Almaların evindəki böyüklər başqa bir evə qonaq getmişdi. Sonra “el-aləm nə deməz, keçi nə yeməz, Almanın ağlına nə gəlməz” – dediyim kimi (mən ona həmişə belə zarafat edərdim), Alma kiçik bir şənlik təşkil etmək istədi. Bütün kəndin gəncləri mədəniyyət mərkəzinin ətrafında toplaşdılar və ordan Alma gilə keçdik. Sonra kəndin içində bir az gəzişdik. Məhz o gün uşaqlıq duyğularımın ilk qığılcımı oyandı.

Бұл ұғымды біз үлке-е-е-н бір мұхитқа «Ғашық болу» деген сөзді аузымызға алуға тілімізде жақсы көру, ұнату деп қана қоятынбыз. Бұл ауылда мақтанғаным емес, мені ұнатып жүрген талай жігіттің бар екенін ішім сезетін. Олардың тіпті кім екенін де білетінмін. Себебі, біз бір-біріміздің тілімізді айтпай түсінетін дәрежеге жеттік. Ешкім ауылының бірінсіз-бірі өмір сүре алмайтындарынан жалтармайтын. Алғашқы сезімнің ұшқыны маған да ұялаған-ды. Сыртқа білдірмесем де, көкейімде бір ұшқынның бары талай түндерді ұйқысыз өткеруіме себепші болған. Ата-анамның, әжем мен атамның тәрбиесін көріп өскен, басқаларға үлгі болып жүрген өнегелі қыз деп санайтын мені бәрі. Осының бәрі менің сезімімді сыртқа шығарып жариялауға кедергі болды. Мені тек бір нәрсе мазалады – ұятым. Әйтпесе, менің, жасыратыны жоқ, турашылдықты, нақтылықты жақсы көретін қасиетім бар еді. Алдымда тұрған адамның беті бар, жүзі бар демей, ойымды ашық жеткізе алатынмын.

This feeling... We used to call it simply liking, caring, being fond of. But deep down, we knew it was something much bigger — like a vast ocean. Adults had a word for it: love. I don’t say this to brag, but I knew there were boys in the village who liked me. And truth be told, I even knew who they were. We had reached that point where words were no longer needed — we could understand each other in silence. In a place like this, everyone knew: no one truly lived alone. Yes that first flicker of emotion had sparked inside me too. I never showed it outwardly, but that little flame was enough to steal away many of my nights. I was raised by my parents, my grandmother, and my grandfather, people saw me as a role model, the kind of girl others were told to look up to. That’s what kept me from ever speaking about my feelings. What held me back most... was shame. And yet, I’ve always been someone who values honesty. I’ve never been afraid to speak my mind, to say what I thought, no matter who stood before me.

Bu tushunchani biz katta okeanga «Sevish» degan so‘zni og‘zimizga olishga tilda shunchaki yoqtirish, yaxshi ko‘rish deb ataganmiz. Bu qishloqda maqtanayotganim yo‘q, meni yoqtiradigan ko‘plab yigitlar borligini ich-ichimdan sezardim. Ularning kimligini ham bilardim. Chunki biz bir-birimizning tilimizni aytmasdan tushunadigan darajaga yetgandik. Hech kim qishloqning bir-birisiz yashay olmasligidan qochmasdi. Dastlabki his-tuyg‘ularning uchquni menda ham paydo bo‘lgandi. Tashqariga bildirmasam-da, qalbimda bir uchqun borligi ko‘p tunlarni uyqusiz o‘tkazishimga sabab bo‘lgan. Ota-onam, buvim va bobomning tarbiyasini ko‘rib o‘sgan, boshqalarga o‘rnak bo‘lib yurgan ibratli qiz deb hisoblashardi meni. Bularning barchasi mening his-tuyg‘ularimni oshkor qilishimga to‘sqinlik qildi. Meni faqat bir narsa bezovta qilardi - uyatim. Aks holda, yashirmayman, menda to‘g‘rilikni va aniqlikni yaxshi ko‘radigan xususiyat bor edi. Oldimda turgan odamning yuzi bor-yo‘qligiga qaramay, fikrimni ochiq ayta o

Bu kavramı biz büyüüüük bir okyanusa “Aşk olmak” denen sözü söyleyemeyip sadece sevmek, hoş görmek diyorduk. Bu övünmek değil, ama burada benden hoşlananların olduğunu hissediyordum. Hatta onların kimler olduğundan da haberim vardı. Çünkü bizler birbirimizi konuşmadan anlayacak duruma gelmiştik artık. Havadaki aşk kıvılcımı bende de uyanmıştı. Dışarıya belli etmesem de, gövdemdeki bu duygu benim sayısız geceleri uykusuz geçirmeme neden olmuştu. Anne babamın, ninem ile dedemin eğitimini alan beni başkalara örnek ettiklerini de biliyordum. İşte bunların hepsi benim duygularımı açık ifade etmeme engel oldu. Beni rahatsız eden tek şey – utanmamdı. Onun dışında, saklamaya gerek yok, doğruluğu ve netliği seven bir özelliğim vardı. Karşımda duran kişinin yüzüne bakmadan, açıkça düşüncemi ifade edebilen biriydim.

بۇ چۈشەنچىنى بىز يوقا-ا-ا-ن بىر دېڭىزغا، «ئاشىق بولۇش» دېگەن سۆزنى <FR/>ئېغىزىمىزغا ئېلىشقا تىلىمىزدا ياخشى كۆرۈش، ياقتۇرۇش دەپ كۆنەتتۇق. بۇ <MS/>يېزىدا ماختانغىنىم ئەمەس، ماڭا كۆڭۈل بېرىپ يۈرگەن تالاي يىگىتلەرنىڭ بار ئىكەنلىكىنى كۆڭلۈم سېزەتتى. ھەتتا ئۇلارنىڭ كىم ئىكەنلىكىنىمۇ بىلەتتىم. سەۋەبى، بىز بىر-بىرىمىزنىڭ <FR/>تىلىمىزنى سۆزسىزلا چۈشىنىدىغان دەرىجىگە يەتتۇق. ھېچكىم <MS/>يېزىنىڭ بىر-بىرىسىز ياشالمايدىغانلىقىنى ئىنكار قىلماتتۇق. دەسلەپكى ھىس-تۇيغۇلارنىڭ <MS/>ئۇچقۇنى ماڭىمۇ سىڭگەن ئىدى. سىرتقا بىلدۈرمىسەممۇ، كۆڭلۈمدە بىر ئۇچقۇننىڭ بارى ئىكەنلىكى بىر تالاي كېچىلەرنى ئۇيقىسىز ئۆتكۈزۈشۈمگە سەۋەپچى بولغان. ئاتا-ئانامنىڭ، <MS/>مومام بىلەن<MS/>بوۋامنىڭ تەربىيىسىنى كۆرۈپ ئۆسكەن، باشقىلارغا ئۈلگە بولۇپ يۈرگەن ئىبرەتلىك قىز دەپ ئويلاتتى مېنى ھەممىسى. مۇشۇنىڭ ھەممىسى، مېنىڭ سېزىمىمنى ئاشكارە قىلىشقا توسالغۇ بولدى. مېنى پەقەت بىر نەرسە ئويلىندۇراتتى — ئۇيۇتۇم. بولمىسا، مېنىڭ يوشۇرىدىغىنىم يوق، مەن تۇراقلىقنى، راستچىلىقنى ياخشى كۆرىدىغان خۇسۇسىيىتىم بار ئىدى. ئالدىمدە تۇرغان ئادەمنىڭ <MS/>ئۈزى بار، نومۇسى بار دىمەي، ئويۇمنى ئوچۇق ئېيتىپ بېرىلەتتىم.

Bu hissi biz böyük bir okeanda "eşq olmaq" deyilən sözü işlətməyə utanıb, sadəcə sevmək, xoş görmək kimi ifadə edirdik. Bu öyünmək deyil, amma mənə qarşı maraq göstərənlərin olduğunu hiss edirdim. Hətta kimlərin olduğunu da bilirdim. Çünki artıq bir-birimizi danışmadan başa düşəcək vəziyyətə gəlmişdik. Havadakı sevgi qığılcımı məndə də alovlanmışdı. Çöldən bir şey hiss etdirməsəm də, içimdəki bu duyğu saysız-hesabsız gecələrimi yuxusuz keçirməyə səbəb olmuşdu. Ata-anamın, nənəm ilə babamın verdiyi tərbiyə sayəsində mən başqalarına nümunə göstərilirdim. Bax, məhz bu səbəblər mənim hisslərimi açıq şəkildə ifadə etməyimə əngəl olurdu. Məni narahat edən tək şey – utancaqlığım idi. Yoxsa, gizlətməyə ehtiyac yox idi, mən doğruluğu və dürüstlüyü sevən biriyəm. Qarşımda dayanan adamın üzünə baxmadan, açıq şəkildə fikrimi deyə bilən biriyəm.

Бұл – 10-сынып оқып жүрген кезім болатын. Біршама есейіп қалған кезім ғой, мен де өзгелердей арқа сүйер «досымның» болғанын қалап ем. Иә, оған үміткерді де сайлап қойып едім-ау, мені тұсаған анамныңбір ауыз сөзі болды. «Күләштің қызы аудандағы Бақытбектің ұлымен әмпей-жәмпей екен. Ай, Алла-ай, осы жастарға не жоқ? Өзін бір тәрбиелі, тәртіпті қыз деп ойлаушы ем, жоқ, сондайдың қажеті не? Әлгі біздің Сәлима екеуінің клубтық алдында құшақтасып тұрғанын көріпті. «Іштен шыққан шұбар жылан» деген осы болса керек. Бейшара Күләшті бүкіл әйел өсектеп жүр енді». Ертеңгі күні ауылдағылар мен жайлы осылай десе, әке-шешем үшін масқара емес пе? Иә, өз ұятыма, ата-анама деген шексіз адалдық мектеп қабырғасында тұтанған, алаулаған отты өз қолыммен өшіруіме итермеледі. Бірақ, мен болашағымның зор екеніне сенетінмін, бұл үшін еш өкінген емеспін. Баяғы өзімнің «Өмір қандай керемет!» деген ұраныммен тек алға қараушы ем...

I was in 10th grade then. Old enough to understand things. Like everyone, I wanted to have someone I could lean on, someone I could call mine. I had someone in mind. But one thing stopped me. A single sentence from my mother: — Did you hear? Kulyash’s daughter is getting too close to that boy from the district — Bakytbek’s son. Oh, Allah… what’s gotten into these kids? I thought she was such a well-behaved, respectful girl. But no — what's the point of all that now? Salima even said she saw them hugging near the club. “A snake raised in your own home,” they say… Now all the women in the village are gossiping about poor Kulyash. And I thought, what if, one day, they say the same about me? Wouldn’t that bring shame to my parents? So yes… I put that little fire out. With my own hands. Out of modesty. Out of love and loyalty to my family. But I never regretted it. I always believed I had a bright future ahead. And I kept walking forward, holding onto my old motto: “Life is beautiful!”

Bu 10-sinfda o‘qiyotgan paytim edi. Men ancha ulg‘ayib qolgan edim va boshqalar kabi tayanadigan «do‘stim» bo‘lishini xohlardim. Ha, men unga nomzodni ham tanlab qo‘ygan edim, onamning bir og‘iz gapi meni bog‘lab qo‘ydi. «Kulashning qizi tumandagi Baxitbekning o‘g‘li bilan apoq-chapoq ekan. Ey, Olloh, bu yoshlarga nima yetishmayapti? Men uni tarbiyali, odobli qiz deb o‘ylardim, yo‘q, nima keragi bor? U bizning Salima bilan klub oldida quchoqlashib turganini ko‘rgan. «Ichkaridan chiqqan chipor ilon» deganlari shu bo‘lsa kerak. Endi bechora Kulashni hamma xotinlar g‘iybat qilyapti.» Ertaga qishloqdagilar men haqimda shunday deyishsa, ota-onam uchun sharmandalik emasmi? Ha, o‘zimning vijdonimga, ota-onamga bo‘lgan cheksiz sadoqatim meni maktab devorlarida yonib turgan olovni o‘z qo‘lim bilan o‘chirishga undadi. Ammo men kelajagimning porloqligiga ishonardim va bundan hech qachon afsuslanmadim. O‘zimning «Hayot naqadar ajoyib!» degan shiorim bilan faqat oldinga qarardim...

Bu, lise 10. sınıfta okuduğum zamanlardı. Artık biraz olgunlaşmıştım ve diğerleri gibi benim de sırtımı dayayabileceğim bir “dostum” olsun istedim. Evet, aklımda aday bile vardı, ama beni durduran annemin tek bir sözü oldu. “Küleş’in kızı, ilçedeki Baktıbek’in oğluyla samimiymiş. Aman Allah’ım, bu gençlere ne oluyor böyle? Kendini terbiyeli, düzgün bir kız sanıyordum, ama yok, böyle bir şeyin ne faydası var? Bizim Salima, ikisini kulübün önünde sarmaş dolaş görmüş. ‘İçinden çıkan alacalı yılan ’dedikleri bu olsa gerek. Zavallı Küleş’i bütün kadınlar şimdi dedikodularına konu edindiler.” Yarın bir gün köydeki insanlar benim hakkımda da böyle deseler, bu anne babam için büyük bir utanç olmaz mı? Evet, kendi utanma duygum ve anne babama olan sınırsız sadakatim, okul sıralarında parlayan, alev alev yanan o ateşi kendi ellerimle söndürmeme neden oldu. Ama ben geleceğimin parlak olduğuna inanıyordum, bu yüzden asla pişmanlık duymadım. Eskiden beri benimsediğim “Hayat ne kadar güzel!” sloganımla hep ileriye bakmaya devam ettim…

بۇ — 10-سىنىپتا ئوقۇپ يۈرگەن چاغلىرىم ئىدى. بىر چاما چوڭىيىپ قالغان پەيتلىرىمغۇ، مەنمۇ باشقىلارغا ئوخشاش تايانچى بولالايدىغان «دوستۇمنىڭ» بولۇشنى ئارزۇ قىلىتىم. ھە، ئۇنىڭغا ئۈمىتكارنىمۇ سايلاپ قويغان ئىدىمغۇ، مېنى چاتاشتۇرغان ئانامنىڭ <FR/>بىرلا سۆزى بولدى. «كۈلەشنىڭ قىزى ناھىيەدىكى بەقىتبېكنىڭ ئوغلى بىلەن بەكلە يېقىن ئىكەن. ئەي، <MS/>ئاللا-يەي، بۇ ياشلارغا نېمە يەتمەيدۇ؟ ئۆزىنى بىر ئەدەپلىك، تەرتىپلىك قىز دەپ ئويلاتتىم، يوق، شۇنداقنىڭ ھاجىتى نېمە؟ ھېلىقى بىزنىڭ سەلىما ئىككىسىنىڭ كۇلۇبنىڭ ئالدىدا قۇچاقلىشىپ تۇرغىنىنى كۆرۈپتۇ. «<MS/>باغرىدىن چىققان دۈشمەن» دېگەن مۇشۇ بولسا كېرەك. بېچارە كۈلەشنى پۈتكۈل ئاياللار غېۋەت قىلىپ يۈرىدۇ ئەندى». ئەتىسى <MS/>يېزىدىكىلەر مەن توغرىلىق مۇشۇنداق دەيىدىغان بولسا، <MS/>ئاتا-ئانام ئۈچۈن شەرمەندىلىك ئەمەسمۇ؟ ھە، ئۆز نومۇسۇمغا ۋە ئاتا-ئانامغا بولغان چەكسىز سادىقلىقىم مەكتەپ دەۋرىدە پەيدا بولغان، يالقۇنلىغان <FR/>ئوتنى ئۆز قولۇم بىلەن ئۆچۈرۈشۈمگە سەۋەپ بولدى. بىراق، مەن كېلەچىگىمنىڭ زور ئىكەنلىكىگە ئىشىنەتتىم، بۇ ئۈچۈن ھېچ پۇشايمان قىلمىدىم. بايىقى ئۆزەمنىڭ «ھايات قانداق گۈزەل!» دېگەن شىئارىم بىلەن پەقەت ئالغا قاراتتىم...

Bu, mənim 10-cu sinifdə oxuduğum vaxtlar idi. Artıq bir az yetkinləşmişdim və digərləri kimi mənim də arxalana biləcəyim bir “dostum” olsun istəyirdim. Bəli, ağlımda bir namizəd də var idi, amma məni saxlayan anamın tək bir sözü oldu: “Küləşin qızı, rayon mərkəzindəki Baxtıbekin oğlu ilə yaxın imiş. Aman Allah, bu gənclərə nə olub belə? Mən onu tərbiyəli, düz-əməlli bir qız sanırdım, amma yox e, belə şeyin nə xeyri var? Bizim Salima, ikisini klubun qabağında bir-birinə sarılmış vəziyyətdə görüb. ‘İçindən çıxan alacalı ilan’ deyirlər ha, bax, bu elə odur. Yazıq Küləşi indi bütün qadınlar qeybətə salıb.” Sabah bir gün kənddə camaat mənim haqqımda da belə desə, bu mənim ata-anam üçün böyük bir rüsvayçılıq olmazmı? Bəli, öz utanma hissim və valideynlərimə olan sonsuz sədaqətim, məktəb partasında parlayan, alov-alov yanan o eşq atəşini öz əllərimlə söndürməyimə səbəb oldu. amma mən gələcəyimin parlaq olduğuna inanırdım və buna görə heç vaxt peşman olmadım. Hər zaman özümə şüar etdiyim “Həyat nə qədər gözəldir!” kəlamı ilə həmişə irəliyə baxmağa davam etdim...

Мына қызықты қараңызшы, дәл біз мектеп бітіретін жылы ауылымызға мектеп салынатын болды-ау ақырында... Мен бұған мүлде өкінбеймін. Әйтеуір мен көрмеген қызықты менен кейінгі ауылдастарым мен іні-қарындастарым көрсе, маған сол да жетеді. Ең бастысы, енді інім үш жыл ауылдағы мектепте оқитын болды. Құрылысты мен мектеп бітіретін жылы қыркүйекте бастады. Бір жыл ішінде құрылысы бітеді деп уәде беріп отыр. Бұл ауылымыз үшін үлкен қуаныш, тойлауға тұрарлық айтулы жаңалық еді.

Funny how things work out, the very year we were graduating, a new school was finally being built in our village. But I didn’t feel even a hint of regret. If I wouldn’t experience it myself, but the ones who came after me would — my younger siblings, my fellow villagers — that was more than enough. The most important thing was that my little brother would now study here, at home, in our own village, for at least the next three years. Construction began in September, the year we graduated. They promised it would be completed within a year. It was a huge joy for our village, something worth celebrating.

Ajablanarlisi shundaki, aynan biz maktabni bitiradigan yili qishlog‘imizda maktab quriladigan bo‘ldi... Men bundan mutlaqo afsuslanmayman. Har holda mendan keyingi qishloqdoshlarim va ukalarim men ko‘rmagan qiziqarli narsalarni ko‘rishsa, shuning o‘zi ham menga yetadi. Eng muhimi, endi ukam uch yil qishloq maktabida o‘qiydigan bo‘ldi. U qurilishni men maktabni tugatgan yil sentyabr oyida boshladi. Qurilish bir yil ichida yakunlanishini va’da qilmoqda. Bu qishlog‘imiz uchun katta quvonch, nishonlashga arziydigan yangilik edi.

Şu tesadüfe bakar mısınız, tam bizim mezun olduğumuz sene bizim köyümüzde okul açılmaya karar alındı nihayet... Ben bu duruma hiç üzülmüyorum. En azından bizim görmediklerimizi bizden sonraki köydeki kardeşlerimiz, küçüklerimiz görürse bu bize yeter. Mühim olan şey erkek kardeşim son üç yılını kendi köyümüzde okuyacak. İnşaati ben son sınıftayken Eylül’de başladılar. Bir sene de biteceğine söz verdiler. Bu köyümüz için büyük bir sevinç, kutlamaya değer haberdi.

مونۇ قىزىقنى قاراڭا، دەل بىز مەكتەپنى پۈتتۈرىدىغان يىلى <MS/>يېزىمىزغا مەكتەپ سېلىنىدىغان بولدىدە ئاخىرى... مەن بۇنىڭغا ھېچ ئۆكۈنمەيمەن. ئەيتەۋۇر مەن كۆرمىگەن قىزىقنى، مېنىڭدىن كېيىنكى <MS/>يېزىدىكى يىگىت–قىزلار، <MS/>ئىنىم–سىڭىللىرىم كۆرسە، ماڭا شۇمۇ يېتەرلىك. ئەڭ مۇھىمى، ئەمدى ئىنىم ئۈچ يىل بويى <MS/>يېزىدىكى مەكتەپتە ئوقۇيدىغان بولدى. قۇرۇلۇشنى مەن مەكتەپ پۈتتۈرىدىغان يىلى سېنتەبىر دا باشلىدى. بىر يىل ئىچىدە قۇرۇلۇشى تۈگەيدۇ دەپ، ۋەدە بېرىۋاتىدۇ. بۇ <MS/>يېزىمىز ئۈچۈن چوڭ شاتلىق، <MS/>تويلاشقا ئارزۇ قىلغىدەك زور خەۋەر ئىدى.

Bu nə qəribə təsadüfdür ki, məhz bizim məzun olduğumuz il bizim kəndimizdə məktəb açılması ilə bağlı qərar verildi... Mən bu duruma heç də üzülmürəm. Ən azından bizim görə bilmədiklərimizi bizdən sonra gələn kəndimizdəki balaca bacı-qardaşlarımız görəcəksə, bu bizim üçün yetərlidir. Əsas məsələ – kiçik qardaşım son üç ilini öz kəndimizdə oxuyacaq. Tikintiyə mən son sinifdə oxuyarkən, sentyabr ayında başladılar. Bir ilə bitəcəyinə də söz verdilər. Bu, bizim kənd üçün böyük sevinc, təbrikə layiq bir xəbər idi.

Мектеп бітіру кешім – менің өмірімнің ең бір жарқын сәттерінің бірі болды. Бастысы, қасымда ата-анам, інім және Алма бар. Мектептегі концерттік бағдарламадан кейін Жаңабайдың үйінде (мектеп директоры) барлық мектеп бітірушілер мен олардың туыстары үшін мерекелі дастарқан жайылды. Оның себебі, Жаңабайдың қызы да бізбен бірге мектеп бітіріп жатқан. Астан кейін анам мен әкем үйге қайтып кетті, ал біз, он бір жыл бойы сыныптас емес, бауыр болып кеткендер, түні бойы би кешіне барып, таңертең күннің шығуын тамашаладық. Сол кездегі сезімімізді сөзбен айтып жеткізу мүмкін емес, тіпті әлемдегі ең мықты жазушың да бүл сезімді сипаттап бере алмас еді. Мектеппен, достармен, ұстаздармен қоштасып, жаңа, үлкен әлемге аяқ басамыз. Енді әрбіріміздің жолымыз әр жаққа айырылады. Бірақ бәріміз де бір күндері жолдарымыздың қайта түйісетініне сенген болатынбыз. Бүл – шексіз бақыт еді.

My graduation night became one of the brightest moments of my life. The most important thing: my parents, my brother, and Alma were there with me. After the school’s concert program, we gathered at Zhanabay’s house — he was our school director and had prepared a festive table for all the graduates and their families. His daughter, after all, was graduating with us. After dinner, our parents returned home, but we no longer just classmates, but like family after eleven years together, danced all night and watched the sunrise together. There’s simply no way to put those feelings into words. Even the greatest writer in the world couldn’t describe what we felt in that moment. We were saying goodbye to school, to our friends, to our teachers… and stepping into a new, vast world. Now each of us would walk our own path. But we truly believed that one day, our paths would cross again. That was happiness, pure and real.

Maktabni tugatish kechasi hayotimning eng yorqin lahzalaridan biri bo‘ldi. Eng muhimi, ota-onam, ukam va Alma yonimda. Maktabdagi konsert dasturidan so‘ng Janabayning uyida (maktab direktori) barcha maktab bitiruvchilari va ularning qarindoshlari uchun bayram dasturxoni yozildi. Sababi, Janabayning qizi ham biz bilan maktabni tugatayotgan edi. Ovqatdan so‘ng onam va otam uyga qaytishdi, biz esa, o‘n bir yil davomida sinfdosh emas, aka-uka bo‘lib qolganlar, tun bo‘yi raqs kechasiga bordik va ertalab quyosh chiqishini tomosha qildik. O‘sha paytdagi his-tuyg‘ularimizni so‘z bilan ifodalab bo‘lmaydi, hatto dunyodagi eng zo‘r yozuvchi ham bu tuyg‘uni tasvirlab bera olmaydi. Maktab, do‘stlar, o‘qituvchilar bilan xayrlashib, yangi, katta dunyoga qadam qo‘yamiz. Endi har birimizning yo‘limiz boshqa-boshqa bo‘ladi. Ammo biz hammamiz bir kun kelib yo‘llarimiz qayta tutashishiga ishonardik. Bu cheksiz baxt edi.

Mezuniyet gecem hayatımın en parlak anılarından biriydi. Önemlisi anne babam, erkek kardeşim ve Alma yanımdalar. Okuldaki etkinlikten sonra Janabay’ın (okul müdürü) evinde kutlama partisi düzenlendi. Böyle olma sebebi Janabay’ın kızı da bizimle beraber mezun oluyordu. Yemekten sonra annem ile babam eve döndüler, biz on bir yıl boyunca aynı sınıfta okuyan arkadaşlar değil artık kardeşliğe dönüşünler gece boyunca dans edip eğlenerek sabahın doğuşunu birlikte izledik. O andaki duygularımızı sözle ifade etmek imkansız, hatta dünyadaki en iyi dediğin yazar bile bu hisleri tasvir edemezdi. Okulla, arkadaşlarla, öğretmenlerle vedalaşıp, yeni daha da kocaman dünyaya adım atacağız. Artık her birimizin yollarımız ayrı. Ama hepimiz bir gün yollarımızın tekrar kavuşacağına inanmıştık. Bu sonsuz mutluluk idi.

مەكتەپ پۈتۈرۈش كېچىم — مېنىڭ ھاياتىمنىڭ ئەڭ بىر يارقىن مەزگىللىرىنىڭ بىرى بولدى. ئەڭ مۇھىمى، يېنىمدا ئاتا-ئانام، ئىنىم ۋە ئالما بار. مەكتەپتىكى كونسېرتلىق پروگرام تۈگىگەندىن كېيىن ژاناباينىڭ ئۆيىدە (مەكتەپ مۇدىرى) بارلىق مەكتەپ پۈتەرگۈچىلەر ۋە ئۇلارنىڭ <MS/>تۇقانلىرى ئۈچۈن <MS/>مەيرەملىك دەستىخان يېيىلدى. بۇنىڭ سەۋەبى، ژاناباينىڭ قىزىما بىز بىلەن بىللە مەكتەپنى پۈتتۈرۈۋاتقان ئىدى. تاماقتىن كېيىن ئانام بىلەن دادام ئۆيگە قايتىپ كەتتى، بىز بولساق، ئون بىر يىل بويى سىنىپداش ئەمەس، <MS/>قېرىنداش بولۇپ كەتكەنلەر، تۈنى بويى ئۇسسۇل كېچىگە بېرىپ، تاڭدا كۈننىڭ چىقىشىنى تاماشا قىلدۇق. شۇ پەيتتىكى ھىس-تۇيغۇمىزنى <FR/>سۆز بىلەن ئېيتىپ يەتكۈزۈش مۇمكىن ئەمەس، ھەتتاكى دۇنيادىكى ئەڭ ئۇلۇغ يازغۇچىمۇ بۇ سېزىمنى ئىسپاتلاپ بېرەلمەس ئىدى. مەكتەپ بىلەن، دوستلار بىلەن، ئوستازلار بىلەن خوشلىشىپ، يېڭى، چوڭ دۇنياغا <FR/>قەدەم تاشلايمىز. ئەمدى، ھەر بىرىمىزنىڭ <FR/>يولىمىز ھەر تەرەپكە ئايرىلىپ كېتىدۇ. لېكىن، ھەممىمىزمۇ بىر كۈنلىرى <FR/>يوللىرىمىزنىڭ قايتىدىن قىيىلىشىدىغانلىقىغا ئىشەنگەن ئىدۇق. بۇ – چەكسىز بەخىت ئىدى.

Məzuniyyət gecəm həyatımın ən parlaq xatirələrindən biri oldu. Ən önəmlisi – yanımda ata-anam, kiçik qardaşım və Alma var idi. Məktəbdəki tədbirdən sonra Canabay müəllimin (məktəb direktoru) evində bayram ziyafəti təşkil olundu. Səbəbi isə – Canabay müəllimin qızı da bizimlə birlikdə məzun olurdu. Yeməkdən sonra anamla atam evə döndülər, biz isə on bir il boyunca eyni sinifdə oxuyub artıq bacı-qardaşa çevrilmiş dostlarla gecə boyu rəqs edib, əylənərək sübhü bir yerdə qarşıladıq. O an yaşadığımız hissləri sözlə ifadə etmək mümkün deyildi. Hətta dünyanın ən güclü yazarı belə bu duyğuları təsvir edə bilməzdi. Məktəbdən, dostlardan, müəllimlərdən ayrılıb daha böyük bir həyata qədəm qoyurduq. Artıq hər birimizin yolu fərqli idi. amma biz hamımız inanırdıq ki, bir gün yollarımız yenidən kəsişəcək. Bu, əbədi bir xoşbəxtlik idi.

Қоштасу кешінен кейін киім-кешегімді, заттарымның барлығын жинап, ауылға қайтуға ыңғайландым. Бойымды белгісіз бір күй билеп тұрған еді: шаршаған сияқтымын, бірақ бойым әлі сергек. Бар ойым – алтын ұямыздан ұшқанымыз, достарым, Батырхан, Ермек ағайлар, Шәрбану, Күлпан, Жанат апайларым, Алма... Осы ойлар мені алысқа жетелей берді. Ендігі өмірімде бұл адамдарды жиі көрмеймін, бірақ тек солар үшін өмір сүретіндей күй кештім. Ойым сан саққа самғайды.

After the farewell, I packed up my things, my clothes, and prepared to return to the village. There was a strange feeling inside me: a kind of tiredness, but my body still felt full of energy. My mind kept circling around one thought, we had left our nest. I kept thinking about my friends, Batyrkhan, Yermek-agay, Sharban, Kulpan, Zhanat-apai, Alma... My thoughts drifted further and further. I knew I wouldn’t see them as often anymore, but somehow, it felt like I would live my life… for them. My thoughts scattered in all directions.

Xayrlashuv kechasidan so‘ng kiyim-kechagimni, barcha buyumlarimni yig‘ishtirib, qishloqqa qaytishga tayyorlandim. Qandaydir g‘alati bir kayfiyatda edim: charchaganga o‘xshayman-u, lekin hali tetikman. Butun xayolim oltin uyamizdan uchganimizda, do‘stlarim, Botirxon, Ermak akalar, Sharbonu, Kulpan, Zhanat opalarim, Olma... Bu fikrlar meni uzoqlarga yetakladi. Endi men bu odamlarni tez-tez ko‘rmayman, lekin men faqat ular uchun yashaydigandek his qildim. Fikrlarim har tomonga uchadi.

Vedalaşma partisinden sonra eşyalarımı toplayıp köye dönmeye hazırlanıyordum. Kendimi farklı hissediyordum. Yorgun gibiyim ama aynı zamanda dincim. Bütün aklım altın yuvamız okulumuzdan gidecek olmamız, arkadaşları, Batırhan, Yermek Hocalarım, Şarbanu, Külpan, Janat Öğretmenlerim, Alma... Bu düşünceler beni uzaklara götürüyordu. İleride bu insanları çok göremeyeceğim, ama sadece onlar için yaşayacakmışım gibi geliyordu. Düşüncem dağılıyordu.

خۇشلىشىش كېچىدىن كېيىن كىيىم-كېچەكلىرمنى، بۇيۇملىرىمنىڭ بارلىقىنى يىغىپ، <MS/>يېزىغا قايتىشقا تەييارلاندىم. تېنىمدە بەلگۈسىز <MS/>بىر تۇيغۇ ئويناپ تۇرغان ئىدى: ھېرىپ كەتكەنگە ئوخشايمەن، بىراق تېنىم تېخى سەرگەك. پۈتكۈل ئويۇم <MS/>ئۇگىمىزدىن ئۇچقىنىمىز، دوستلىرىم، باتىرخان، ئېرمېك <MS/>ئاكىلار، شەربانو، كۈلپان، جانات <MS/>ئوقۇتقۇچىلىرىم، ئالما... مۇشۇ ئويلار مېنى <FR/>يىراققا باشلاپ كېتەتتى. كېيىنكى ھاياتىمدا بۇ ئادەملەرنى كۈندە ئۇچرىتالمايمەن، بىراق پەقەت شۇلار ئۈچۈن ئۆمۈر سۈرىدىغاندەك تۇيغۇدا بولدۇم. ئويۇم <FR/>ھەر تەرەپكە چېچىلدى.

Vida gecəsindən sonra əşyalarımı yığıb kəndə dönməyə hazırlaşırdım. Özümü qəribə hiss edirdim. Yorğun idim, amma eyni zamanda içim rahat idi. Fikrim yalnız və yalnız bizim qızıl yuva məktəbimizdən ayrılmağımıza yönəlmişdi. Dostlar, Batırxan, Ermek müəllimlərim, Şarbanu, Külpan, Canat müəllimələrim, Alma... Bu düşüncələr məni uzaqlara aparırdı. Gələcəkdə bu insanları bəlkə də tez-tez görə bilməyəcəyəm, amma elə bil yalnız onlar üçün yaşayacaqmışam kimi hiss edirdim. Fikirlərim dağılırdı...

Алдымда үлкен жол бар. Мен сол жолдың негізгі кейіпкері болмақпын... Бұл айтқандарымның бәрі ойларым. Мен үнемі үздіксіз ой үстінде жүретін болып кеттім. Осылайша жолға дайындалып, шыққалы жатқанымда жүрегім аузыма тығылды! Мектептің ұзын дәлізінен шығып, далаға беттеп келе жатқам. Түн тас қараңғы, мектеп ауласында бірең-сараң тұр. Солардың сөйлескен күбірлерінен басқа дыбыс жоқ. Енді далаға шыға бергенімде алдымнан бір қара көрінді. Шошып кеттім!

There’s a long road ahead. And I’ll be the main character in it. All of this is just thoughts in my mind. Lately, I seem to always be thinking. And just as I was preparing to set off on this journey, my heart leapt into my throat! I was walking down the long school corridor, heading outside. The night was pitch-black. A few people lingered in the schoolyard. The only sounds were their murmurs. Then, just as I stepped into the open, a shadow appeared in front of me. I jumped.

Oldinda katta yo‘l bor. Men bu yo‘lning asosiy qahramoni bo‘laman… Bu aytganlarimning barchasi mening fikrlarim. Men doimo tinimsiz o‘ylaydigan bo‘lib qoldim. Shunday qilib, yo‘lga tayyorgarlik ko‘rayotganimda, yuragim og‘zimga tiqildi! Maktabning uzun yo‘lagidan chiqib, tashqariga yo‘l oldim. Tun zim-ziyo, maktab hovlisida yakkam-dukkam turibdi. Ularning shivirlashidan boshqa tovush yo‘q edi. Endi tashqariga chiqmoqchi bo‘lganimda, oldimda bir qora odam paydo bo‘ldi. Men qo‘rqib ketdim!

Önümde koskocaman yol var. Ben o yolun en önemli yolcusuyum... Bu dediklerimin hepsi benim düşüncelerim. Ben sürekli durmadan düşünen birine dönüşüyordum. Böylece hazırlanıp çıkmak üzereyken kalbim sıkışmaya başladı. Okulun uzunca koridoruyla dışarıya doğru ilerliyordum. Gece zifiri karanlık, okul avlusundan birilerinin sesi geliyor. Tam dışarı çıkarken biri belirdi. Korktum!

ئالدىمدا چوڭ يول بار. مەن شۇ يولنىڭ ئاساسىي قەھرىمانى بولماقچىمەن... بۇ سۆزلىرىمنىڭ ھەممىسى ئويلىرىم. مەن دايىم داۋاملىق ئوي ئىچىدە يۈرۈدىغان بولۇپ كەتتىم. مۇشۇنداقلا يولغا تەييارلىنىپ، ماڭغىلى تۇرغاندا <FR/>يۈرىكىم ئاغزىمغا تىقىلدى! مەكتەپنىڭ ئۇزۇن ھويلىسىدىن چىقىپ، <MS/>تالاغا قاراپ مېڭىۋاتاتتىم. تۈن <FR/>قاپ-قاراڭغۇ، مەكتەپ ھويلىسىدا بىر-ئىككى كىشى تۇرغان. ئۇلارنىڭ مۇڭدىشىۋاتقان سۆزلىرىدىن باشقا باشقا ھېچقانداق ئاۋاز يوق. ئەمدى <MS/>تالاغا چىقىشىمغا <FR/>ئالدىمدىن بىر قارا كۆرۈندى. چۆچۈپ كەتتىم!

Qarşımda çox böyük bir yol var. O yolun ən önəmli yolçusu isə mənəm... Bütün bu dediklərim yalnız mənim düşüncələrim idi. Mən artıq dayanmadan düşünən birinə çevrilmişdim. Beləcə hazırlaşıb çıxmağa yaxınlaşanda ürəyim sıxılmağa başladı. Məktəbin uzun dəhlizi ilə çölə doğru irəliləyirdim. Gecə qaranlıq idi, məktəbin həyətindən kimlərinsə səsləri eşidilirdi. Tam bayıra çıxanda qarşıma biri çıxdı. Qorxdum!

Уф... Бұл Мейіржан екен. Менің ең жақын достарымның бірі еді ол да. Өте жақсы бала: өзі жүрген ортасында сыйлы, еңбекқор, адамгершілігі жоғары. Қанша ер бала десеңде, заттары өте ұқыпты еді. Үсті-басы мұнтаздай, сөйлеген ісі мен іс-әрекеті үйлесім таба білетін. Бастысы, сабырлылығын айтсаңшы. Қандай жағдайға тап болса да, аспай-саспай бір шешімін табатын. Өз күшіне сенетін, себебі спортқа ебі бар еді. Ер да, қыз да үйіріліп жанынан шықпайтынбыз, бірақ Мейіржан артық сөзге жоқ еді, өзің сұрақ қоймасаң бір ауыз тіл қатып сөйлемейтін. Бірақ өз айтқанынан қайтпайтын, тым қайсар да қырсық еді. Сонысына қарамастан біз оны жақсы көретінбіз. Неге екенін қайдам, ол мені өзіне жақын тартатын. Сол үшін сыныбымыздың талай қыздары оны менен қызғанатын да. Бірақ мен үшін оның білімді кейіппен сөйлегені қызық еді. Математикадан бір нәрсені түсінбегенімде сұрай қойсам, түсіндіріп беретін. Оның айтқанын өте жеңіл қабылдайтыным сонша, тақырыпты бірден игеріп алатынмын. Міне, осындай еді біздің Мейіржан!

Phew... It was Meirzhan. One of my closest friends. He was a good guy — respected wherever he went, hard-working, and full of integrity. Despite being a boy, he was incredibly tidy. Neat clothes, well-kept things, and a calm, thoughtful manner. His patience is unmatched. No matter what happened, he never panicked, always found a way. He believed in himself, he was athletic, too. Both guys and girls loved being around him, though Meirzhan never talked unless spoken to. But when he did speak, he never backed down. He was headstrong, stubborn even. And maybe because of that, we all loved him. For some reason, he was drawn to me, which made many girls in our class quietly jealous. I liked how he spoke, especially when explaining math. He made it so simple, I understood instantly.

Uf... Bu Meirjan edi. U ham mening eng yaqin do‘stlarimdan biri edi. U juda yaxshi bola: oʻzi yashagan muhitda hurmatli, mehnatkash, yuqori insoniylikka ega. Qanchalik o‘g‘il bola bo‘lmasin, ularning buyumlari juda tartibli edi. U ozoda kiyingan, so‘zlari va xatti-harakatlari bir-biriga mos edi. Eng muhimi, uning sabr-toqatini aytmaysizmi? Har qanday vaziyatga duch kelganda, u shoshilmasdan yechim topardi. U o‘z kuchiga ishonardi, chunki u sportga mohir edi. Erkaklar ham, qizlar ham uning yonidan ketmasdik, lekin Meirjan ortiqcha gapirmasdi, agar o‘zingiz savol bermasangiz, bir og‘iz ham gapirmasdi. Ammo u o‘z so‘zidan qaytmas, juda qat’iyatli va qaysar edi. Shunga qaramay, biz uni yaxshi ko‘rardik. Negaligini bilmayman, u meni oʻziga yaqinlashtirardi. Shuning uchun sinfimizdagi ko‘plab qizlar uni mendan rashk qilishardi. Lekin men uchun uning bilimdonlik bilan gapirishi qiziqarli edi. Matematikadan biror narsani tushunmasam, so‘rasam, tushuntirib berardi. Uning aytganlarini shunchalik oson qabul qilardimki, mavzuni darhol o‘zlashtirardim. Mana, bizning Meyirjonimiz qanday edi!

Off... Bu Meyirjanmış. Benim en iyi arkadaşlarımın birilerindendi. Çok iyi bir çocuk: kendi ortamında çok saygılı, çalışkan, insaniyeti çok yüksek biri. Ne kadar erkek çocuksa da eşyaları hep derli toplu. Üstü başı tertemiz, söyledikleriyle yaptığı birbirine uyan sabırlı biriydi. Hangi duruma düşse de bir çözümünü bulurdu. Kendine, kendi gücüne güvenirdi: çünkü spora yatkınlığı vardı. Erkekler de kızlar da yanından ayrılmazdık, ama Meyirjan fazla konuşmazdı, kendin soru sormazsan kendiliğinden konuşmaz. Ama kendi dediğinden geri durmayan inatçılığı da vardı. O huyuna rağmen bizler onu severdik. Nedenini bilmem ama o beni kendine çekiyordu. Bu yüzden sınıfımızdaki birçok kız onu kıskanırdı. Ama beni en çok etkileyen, onun bilgili bir tavırla konuşmasıydı. Matematikten bir konuyu anlayamadığımda hemen sorardım, o da açıklayarak anlatırdı. Öyle güzel anlatırdı ki, konuyu hemen kavrardım. İşte bizim Meyirjan böyleydi!

ئۇف... بۇ مېيىرجان ئىكەن. مېنىڭ ئەڭ يېقىن دوستلىرىمنىڭ بىرى ئىدى ئۇمۇ. ئىنتايىن ياخشى بالا: ئۆزى يۈرگەن مۇھىتىدا ھۆرمەتلىك، تىرىشچان، ئادەمگەرچىلىكى يۇقىرى. قانچىلىك ئەر بالا دېسەڭمۇ، نەرسىلىرى بەك رەتىلىك ئىدى. ئۈستى-بېشى تاپ-تازا، سۆزلىگەن سۆزى بىلەن ئىش-ھەرىكىتى ئۇيغۇنلىشىپ تۇراتتى. ئاساسى، سەۋىرلىكىنى ئېيتقىنە. قانداقلا ئەھۋالغاغا دۇچار بولسىمۇ، ھودۇقماي بىر يولىنى تاپاتتى. ئۆز كۈچىگە ئىشىنىدىغان، چۈنكى تەن ھەرىكەتكە ئەپى بار ئىدى. ئوغۇللارمۇ، قىزلارمۇ يىغىلىۋېلىپ ئەتراپىدىن چىقماتتۇق، بىراق مېيىرجاننىڭ ئارتۇق سۆزى يوق ئىدى، ئۆزەڭ سوئال قويمىساڭ، بىر ئېغىز تىل قېتىپ سۆزلىمەيتتى. بىراق ئۆز ئېيتقىنىدىن چېكىنمەيدىغان، بەك قەيسەر ۋە قىرسىق ئىدى. شۇنىڭغا قارىماستىن بىز ئۇنى ياخشى كۆرەتتۇق. نېمىشكىدۇ بىلمەيمەن، ئۇ مېنى ئۆزىگە يېقىن تارتاتتى. شۇ سەۋەبتىن سىنىپىمىزنىڭ تالاي قىزلىرى ئۇنى مېنىڭدىن قىزغىناتتى. بىراق مەن ئۈچۈن ئۇنىڭ بىلىملىك تەككەپۇر سۆزلگىنى قىزىق ئىدى. ماتېماتىكىدىن بىر نەرسىنى چۈشەنمىگىنىمدە، سوراپ قويسام، چۈشەندۈرۈپ بېرىدىغان. ئۇنىڭ ئېيتقىنى شۇنچە ئاسان قوبۇل قىلىدىغىنىم شۇنچىلىككى، ماۋزۇنى دەرھال ئۆزلەشتۈرۋالاتتىم. مانا، شۇنداق ئىدى بىزنىڭ مېيىرجان!

Off... bu Meyircandı. Mənim ən yaxın dostlarımdan biri idi. Çox yaxşı uşaq idi: öz mühitində çox hörmətli, çalışqan, insanlığı yüksək biriydi. Hər nə qədər oğlan olsa da, əşyaları həmişə səliqəli idi. Üst-başı təmiz, dediyi ilə etdiyi uyğun gələn, səbirlə hərəkət edən birisi idi. Hansı vəziyyətdə olsa da çıxış yolu tapardı. Özünə və gücünə inanırdı – çünki idmana həvəsi vardı. Oğlanlar da, qızlar da onun yanından ayrılmazdı. amma Meyircan çox danışan biri deyildi, sən sual verməsən, özü danışmazdı. amma dediyindən dönməyən inadkarlığı da var idi. Bu xasiyyətinə baxmayaraq, biz onu çox sevirdik. Niyə bilmirəm, amma o, məni özünə çəkirdi. Elə buna görə də sinifdəki bir çox qız onu qısqanardı. amma məni ən çox təsirləndirən onun bilgili tərzdə danışması idi. Riyaziyyatda nəyisə anlamayanda dərhal ona müraciət edirdim, o isə izah edirdi. Elə gözəl başa salırdı ki, dərhal anlayırdım. Bax, bizim Meyircan belə biri idi!

Міне, сол керемет Мейіржаның бүгін қарсы алдымда тұр. Мен жымиып күліп жібердім:

And now… there he was, standing right in front of me. I smiled and said playfully:

Mana, bugun o‘sha ajoyib Meyirjaning qarshimda turibdi. Men kulib yubordim:

Şu an o mükemmel Meyirjan karşımda duruyordu. Gülümsedim:

مانا، شۇ ئالامەت مېيىرجاننىڭ بۈگۈن قارىسى ئالدىمدا تۇرىدۇ. مەن كۈلۈمسىرەپ قويدۇم:

İndi isə bu mükəmməl Meyircan qarşımda dayanmışdı. Gülümsədim:

– Мейіржан, шошыттың ғой, – дедім еркелей сөйлеп.

— Meirzhan, you scared me!

- Meyirjon, qo‘rqitib yubording, - dedim erkalanib.

Meyirjan, korkuttun beni, – dedim şımarık bir ses tonuyla.

– مېيىرجان، قورقىتىپ قويدۇڭغۇ، – دېدىم نازلىنىپ سۆزلىپ.

Meyircan, qorxdum səndən, – dedim nazla.

– Мен сені шығарып салайын, – деді ол менің сөзімді елемегендей.

— Let me walk you home, — he said, ignoring my teasing.

- Men seni kuzatib qo‘yaman, - dedi u, go‘yo mening gapimga e’tibor bermagandek.

Seni evine bırakayım, – dedi, sözümü pek umursamadan.

– مەن سېنى <FR/>ئۇزۇتۇپ قوياي، – دېدى ئۇ مېنىڭ سۆزۈمنى پەرۋا قىلمىغاندەك.

Səni evinə aparım, – dedi, dediyimi vecinə almadan.

– Хех, – дедім мен терең күрсініп. – Мен көрші ауылдың қызымын, сен осы ауылдың серісінің баласысың, маған айтып тұрғаның мынау, – дедім оны мазақтай сөйлеп. «Серінің баласы» деп оны мен ғана мазақтайтынмын. Әкесі Қайыржан аға – ауылдың сыйлы азаматы еді. Ән-күйге жақын, домбыра шерткенді ұнататын. Сонысы үшін де оны ауылдастарыҚайыржан cepi дейтін. Ал мен Мейіржанды «серінің баласы» деймін, бірақ ол бұлай айтқанды жақтырмайтын.

— Hah… — I sighed dramatically. — I’m from the next village, and you — son of the village seri, and that’s how you talk to a lady? I was the only one who called him “son of the seri.” His father, Kayyrzhan-aga, was a respected man, loved music, played the dombra. That’s why the villagers called him Kayyrzhan-seri. So I’d tease Meirzhan with it. He didn’t like it much.

- Xex, - dedim chuqur xo‘rsinib. - Men qo‘shni qishloqning qiziman, sen esa shu qishloq serisinin o‘g‘lisan, menga aytyapsan, - dedim men uni mazax qilib. Faqat men uni «serining o‘g‘li» deb masxara qilardim. Otasi</MS< Qayirjon aka qishloqning hurmatli kishisi edi. U qo‘shiq va kuyga yaqin bo‘lib, do‘mbira chalishni yaxshi ko‘rardi. Shuning uchun ham qishloqdoshlari uni Qayirjan seri deb atashgan. Men esa Meirjanni «serining o‘g‘li» deb atayman, lekin u bunday deyishni yoqtirmasdi.

Ah, – dedim derin bir iç çekerek. – Ben komşu köyün kızıyım, sen bu köyde “seri” oğlusun, bana söylediğine bak, – dedim onu alaya alarak. Sadece ben ona “seri oğlu” derdim. Babası Qayırjan amca köyün saygın insanıydı. Müziğe ilgisi vardı, sık sık dombıra çalardı. Bu yüzden köylüler ona “Qayırjan seri” derlerdi. Ben de Meyirjan’a “serinin oğlu” diyordum, ama o bu lakaptan pek hoşlanmazdı.

–ئېھ، – دېدىم مەن چوڭقۇر ھەسرەتلىنىپ. – مەن خوشنا <MS/>يېزىنىڭ قىزىمەن، سەن بۇ <MS/>يېزنىڭ سەرىسىنىڭ بالىسىسەن، ماڭا ئېيتىپ تۇرغىنىڭ مونۇ، – دېدىم ئۇنى زاڭلىق قىلىپ سۆزلەپ، «<MS/>سەرىنىڭ بالىسى» دەپ ئۇنى پەقەت مەنلا ئۈستىدىن كۈلەتتىم. دادىسى قايىرجان ئاكا – <MS/>يېزىنىڭ ھۆرمەتلىك كىشىسى ئىدى. <MS/>نەغمە-سازغا يېقىن، <MS/>دومبىرا چىلىشنى ياقتۇراتتى. شۇ سەۋەبتىنمۇ ئۇنى يېزىدىكىلەر <MS/>قايىرجان سەرى دەيدىغان. ئەنە شۇ سەۋەبتىن مەن مېيىرجاننى «سەرىنىڭ بالىسى» دەيمەن، بىراق ئۇ مۇنداق دېگەننى ياقتۇرمايتتى.

Ahh, – dedim dərindən nəfəs alaraq, – Mən qonşu kəndin qızıyam, sən bu kəndin "sersəri" oğlusan, bir də bax buna nə deyir, – dedim onu zarafatla ələ salaraq. Mən yalnız ona "sersəri oğlu" deyirdim. Atası Qayırjan əmi kəndin hörmətli adamlarından idi. Musiqiyə marağı vardı, tez-tez dombıra çalardı. Ona görə də kənd camaatı ona "Qayırjan seri" deyərdi. Mən də Meyircan’a "serinin oğlu" deyirdim. amma o bu ləqəbi heç sevməzdi.

– Қойшы, сен де. Қараңғы түсті, үйіңе қалай жетесің? Мен шығарып саламын, – деді кесе сөйлеп.

— Stop that, — he said firmly. — It’s dark. How are you getting home? I’ll walk you.

- Qo‘y, sen ham. Qorong‘i tushdi, uyingizga qanday borasiz? Men sizni kuzatib qo‘yaman, - dedi u keskin ohangda.

Hadi ama, sen de. Hava karardı, evine nasıl gideceksin? Seni bırakayım, – dedi kararlı bir şekilde.

– قويغىنە، سەنمۇ. قاراڭغۇ چۈشتى، ئۆيىڭگە قانداق يېتىسەن؟ مەن سېنى ئۇزۇتۇپ قوياي، – دېدى ئۇ <FR/>ئۈزۈپ سۆزلەپ.

Yaxşı da, nə olar? Hava qaralıb, evə necə gedəcəksən? Gəl, aparım səni, – dedi ciddi bir səslə.