KAZ Қазақ
«Ол мені жастайымнан оқытқан молда еді, өзі аса сиқыр адам еді, мені оқытып өзінің молдалық дәрежесіне жеткізіп, бірақ маған сиқыр оқуын оқытпады. Сиқыр кітабы бар еді, сол кітапты өзінен тастамайтын, ол әрбір айда бір Жеті ұйықтайтын еді, мен сол ұйықтағанда сиқыр кітабын алып оқи беретін болдым, айына Жеті күн сабақ оқимын, ол оянар алдында кітабын орнына қоямын, сонан қойшы, сиқыр кітапты түгел оқып бітуге жақындадым, бірақ жылан болу және қайта адам болу өнерін ғана тез үйрендім, басқасын тез үйрене алмадым. Менің оқуым бітуге жақындағанда молда айтты: «Оқуың бітуге жақындады, енді сен үйіңе қайтасың», – деді. Мен оқуды бітіргеннен кейін үйіме қайтпадым, сондағы ойым әлгі сиқыр кітаптың бәрін жатқа біліп алу еді, оқуым бітті, «үйіңе апарамын десе», әзір осы жерде тұрам деп көнбедім. Сөйтсем, мен білмеймін, мен қайтпаймын дегенге әлгі құзғын менде көңілі бар екен деп ойлапты, бір күні маған әйел бол дегендей сөз айтты. Мен ашуланып оны тышқан етіп жібердім сиқырмен, ол қап деп қапы қалды, ол менің неге қайтпай жүргенімді сонда бір-ақ білді де бармағын тістеп қала берді. Мен кітапты алып еліме қайттым. Өзімнің сүйген кісіме қосылдым. Сонан екі-үш бала туды, біз қартайдық. Кейін әлгі кітапты ақ матаға орап, теңге салып қойдым. Сөйтсем, әлгі құзғын молда соны бағып жүріпті де теңге тесіп кіріп, адам болатын қағазын жеп, адам қалпына түсіпті. Түн ортасы болғанда, үстіме біреу ыстық суды шашып жіберді, көзімді ашып алсам, әлгі молдашалыма пышақсалып өлтіріп, енді мені іздеп жүр екен, мен дереу жылан бола кеттім, сөйткенде әлгі от болып маған лап етті, мен атылып қаштым, ол мені қуды, сонан там болдым, сен оны өлтіріп , мені жауымнан құтқардың, ажалдан құтылған соң, мен саған қызымды бердім, Ақыры сен де қызымды тастадың, бүгін келмей қалғанда, мен сені шағып өлтіремін деп отыр едім, алдыңа келсе, атаңның құнын кеш деген, сондықтан сен маған қайта күйеу бола аласың», – деді.
ENG Ағылшын
– He was my teacher when I was young. A powerful sorcerer, he taught me all his wisdom, but he never allowed me to learn his magic spells. He had a magic book that he never let out of his sight. Once a month, he would fall into a deep sleep for seven days. While he slept, I would take his book and study it secretly. Every month for seven days, I read his lessons, always returning the book before he woke.
– Over time, I learned nearly everything in that book. But I mastered only two spells quickly, how to become a snake and how to return to human form. The rest came slowly. When I was almost done, he said to me: “Your studies are nearly complete. Now you will return home.”
– But I didn’t want to leave. My plan was to finish memorizing the book. I refused to go, saying I would stay a little longer. He misunderstood me, he thought I had fallen in love with him. One day he told me to become his wife. Furious, I turned him into a mouse with my magic. He was caught off guard and realized too late why I had stayed. He bit his finger in regret as I took the book and left for home.
– I married the man I loved, we had two or three children, and we grew old together. Later, I wrapped the book in white cloth and hid it inside a chest. But that raven-like sorcerer had been watching me all those years. He gnawed through the chest, found the book, and ate the page that would make him human again. That’s how he returned to human form.
– One night, while I slept, someone poured boiling water over me. I woke to see the sorcerer killing my husband with a knife. I immediately turned into a snake, but then he became a fire and rushed after me. I fled, turned into stone, and hid. You killed him and saved me from my enemy. When death passed me by, I gave you my daughter. But you abandoned her too. Had you not come today, I would have bitten and killed you. Still, as the saying goes, “When even your enemy stands before you, forgive him.” So you may become my son-in-law again.
OZB Өзбек
U meni yoshligimdan o'qitgan mulla edi, o'zi juda sehrgar odam edi. Meni o'qitib, o'z mullalik darajasiga yetkazdi-yu, lekin menga sehr ilmini o'rgatmadi. Uning sehr kitobi bor edi, o'sha kitobni yonidan tashlamasdi. U har oyda bir hafta uxlardi, u uxlaganida men sehr kitobini olib o'qiydigan bo'ldim. Oyiga yetti kun dars o'qiyman, u uyg'onishidan oldin kitobini joyiga qo'yaman. Shunday qilib, sehr kitobini to'liq o'qib bitirishga yaqinlashdim, lekin ilon bo'lish va qayta odam bo'lish san'atinigina tez o'rgandim, boshqasini tez o'zlashtira olmadim.
O'qishim bitishiga yaqin qolganda mulla aytdi: "O'qishing tugadi, endi uyingga qaytasan". Men o'qishni bitirgach uyimga qaytmadim, maqsadim - o'sha sehr kitobining hammasini yodlab olish edi. O'qishim bitdi, "uyingga olib boraman" desa ham, hozircha shu yerda turaman deb ko'nmadim. Ko'rsam, men bilmabman, mening qaytmasligimni ko'rib, haligi quzg'un (mulla) mening unda ko'nglim bor deb o'ylabdi. Bir kuni menga "xotinim bo'l" degan gap aytdi. Men g'azablanib, sehr bilan uni sichqonga aylantirib qo'ydim. U "attang" deb qolib ketdi, mening nega qaytmay yurganimni shundagina bildi va barmog'ini tishlaganicha qoldi. Men kitobni olib, elimga qaytdim. O'zim sevgan kishiga turmushga chiqdim. Ikki-uch farzand ko'rdik, qaridik. Keyin o'sha kitobni oq matoga o'rab, yuklar orasiga (tengga) solib qo'ydim. Ko'rsam, haligi quzg'un mulla o'shani poylab yurgan ekan, matoni teshib kirib, odam bo'ladigan qog'ozini yeb qo'yib, odam qiyofasiga kirib olibdi.
Tun yarmida ustimga kimdir issiq suv sepib yubordi. Ko'zimni ochsam, o'sha mulla cholimni pichoqlab o'ldirib, endi meni izlab yurgan ekan. Men darrov ilonga aylandim, shunda u olov bo'lib menga tashlandi. Men otilib qochdim, u meni quvladi. So'ng devor bo'ldim. Sen uni o'ldirib, meni dushmanimdan qutqarding. Ajaldan qutulganimdan so'ng, men senga qizimni berdim. Oxiri sen ham qizimni tashlab ketding. Agar bugun kelmaganingda, men seni chaqib o'ldirmoqchi bo'lib o'tirgan edim. "Oldingga kelsa, otangning xunidan kech" deganlar, shuning uchun sen menga qayta kuyov bo'la olasan», - dedi.
TUR Түрік
“O beni gençliğimden beri okutan mollaydı, kendisi çok sihirli bir insandı, beni okutarak kendi mollalık derecesine ulaştırdı, ama bana sihir ilmini öğretmedi. Sihir kitabı vardı, o kitabı yanından hiç ayırmazdı, o her ay bir hafta uyurdu, ben de o uyuduğunda sihir kitabını alıp okumaya başlardım, ayda yedi gün ders okurdum, o uyanmadan önce kitabını yerine koyardım, böylece çoban, sihir kitabının tamamını okumaya yaklaştım, ama yılan olma ve tekrar insan olma sanatını sadece hızlıca öğrendim, diğerlerini hızlıca öğrenemedim.
Benim okulum bitmek üzereyken molla: “Okulun bitmek üzere, şimdi sen evine döneceksin.” Ben okulu bitirdikten sonra evime dönmedim, o zamanki amacım o sihir kitabının hepsini ezberlemekti, okulum bitti, “evine götüreyim” dese, şimdilik burada kalırım diye razı olmadım. Meğer ben bilmiyormuşum, ben dönmem deyince o kuzgun (molla) bende gönlü varmış diye düşünmüş, bir gün bana karım ol der gibi söz söyledi. Ben sinirlenip onu sihirle fareye çevirdim, o da “kap!” diye şaşkınlıkla kaldı, o benim neden dönmediğimi o zaman anladı ve donakaldı. Ben kitabı alıp ülkeme döndüm. Kendi sevdiğim kişiyle bir araya geldim. Ondan sonra iki-üç çocuk doğdu, biz yaşlandık. Sonra o kitabı beyaz bir beze sarıp, para koydum. Meğer o kuzgun molla onu gözetliyormuş da parayı delip içeri girmiş, insan olacak kağıdını yiyip, insan haline dönmüş. Gecenin bir yarısı, üzerime biri sıcak su serpti, gözlerimi açtığımda, o molla kocamı bıçaklayıp öldürmüş, şimdi de beni arıyormuş, ben de hemen yılan oldum, o sırada o ateş olup bana doğru atıldı, ben fırlayıp kaçtım, o beni kovaladı, sonra da rahatladım, sen onu öldürüp, beni düşmanımdan kurtardın, ölümden kurtulduktan sonra, ben sana kızımı vermiştim, sonunda sen de kızımı terk ettin, bugün gelmeseydin, ben seni ısırıp öldürecektim, önüne geleni nasıl olsa bağışla demişler, bu yüzden sen bana tekrar koca olabilirsin,” demiş.
UIG Ұйғыр
«ئۇ مېنى ياشلىغىمدىن ئوقۇتقان موللا ئىدى، ئۆزى ئىنتايىن سېخىرچى ئادەم ئىدى، مېنى ئوقۇتۇپ ئۆزىنىڭ موللىلىق دەرىژىسىگە يەتكۈزۈپ، بىراق ماڭا سېخىر ئوقۇشنى ئوقۇتمىدى. سېخىر كىتاۋى بار ئىدى، شۇ كىتابنى ئۆزىدىن تاشلىماتتى، ئۇ ھەر بىر ئايدا بىر ھەپتە ئۇخلاتتى، مەن شۇ ئۇخلىغاندا سېخىر كىتاۋىنى ئېلىپ ئوقىۋېرىدىغان بولدۇم، ئېيىغا يەتتە كۈن دەرىس ئوقۇيمەن، ئۇ ئوخىنار ئالدىدا كىتاۋىنى ئورنىغا قويىمەن، شۇنىڭدىن قويچى، سېخىر كىتابنى تۈگەل ئوقۇپ پۈتۈرۈشكە يېقىنلاشتىم، بىراق يىلان بولۇش يەنە قايتىدىن ئادەم بولۇش ھۈنىرىنىلا چاققان ئۈگەندىم، باشقىسىنى چاققان ئۆگىنەلمىدىم. مېنىڭ ئوقۇشۇم پۈتۈشكە يېقىنلاشقاندا موللا ئېيتتى: «ئوقۇشۇڭ پۈتۈشكە يېقىنلاشتى، ئەمدى سەن ئۆيۈڭگە قايتىسەن»، – دېدى. مەن ئوقۇشنى پۈتەرگەندىن كېيىن ئۆيۈمگە قايتمىدىم، ئۇنىڭدىكى ئويۇم ھېلىقى سېخىر كىتابنىڭ ھەممىسىنى يادقا بىلىپ ئېلىش ئىدى، ئوقۇشۇم تۈگدى، «ئۆزەڭگە ئاپىرىمەن دېسە»، ھازىر مۇشۇ يەردە تۇرىمەن دەپ كۆنمىدىم. شۇنداق دېسەم، مەن بىلمەيمەن، مەن قايتمايمەن دېگەنگە ھېلىقى قىزغۇن مېنىڭدە <FR/>كۆڭلى بار ئىكەن دەپ ئويلاپتۇ، بىر كۈنى ماڭا ئايال بول دېگەندەك <FR/>سۆز ئېيتتى. مەن ئاچچىقلىنىپ ئۇنى چاشقانغا ئايلاندۇردىم سېخىرلىق بىلەن، ئۇ خەپ دەپ <FR/>خاپا بولدى، ئۇ مېنىڭ نېمىگە قايتماي يۈرگۈنىمنى شۇندا بىراق بىلدىدە بارمىغىنى چىشلەپ قالدى. مەن كىتابنى ئېلىپ ئېلىمگە قايتتىم. ئۆزەمنىڭ سۆيگەن كىشىمگە قوشۇلدۇم. شۇنىڭدىن ئىككى – ئۈچ بالا كۆردۈم، بىز قېرىدۇق. كېيىن ھېلىقى كىتابنى ئاق رەختكە ئوراپ، دۇرۇسلاپ سېلىپ قويدۇم. شۇنداق قىلسام، ھېلىقى قىزغۇن <MS/>موللا شۇنى بايقاپ يۈرۈپتۇدە تەنگە تېشىپ كىرىپ، ئادەم بولىدىغان قەغەزنى يەپ، ئادەم قېلىپىغا چۈشۈپتۇ. تۈن ئوتتۇرى بولغاندا، ئۈستۈمگە بىرى ئىسسىق سۇنى چېچىۋەتكەندەك، كۆزۈمنى ئاچسام، ھېلىقى <MS/>موللا بوۋىيىمغا <MS/>پىچاق سېلىپ ئۆلتۈرۈپ، ئەمدى مېنى ئىزدەپ يۈرۈپتۇ، مەن دەررۇ ئىلان بولۇپ كەتتىم، شۇنداق قىلغاندا ھېلىقى ئوت بولۇپ ماڭا <FR/>لاپ ئەتتى، مەن ئېتىلىپ قاچتىم، ئۇ مېنى قوغلىدى، شۇنىڭدىن تام بولدۇم، سەن ئۇنى ئۆلتۈرۈپ، مېنى دۈشمىنىمدىن قۇتقاردىڭ، ئە جەلدىن قۇتۇلغاندىن كېيىن، مەن ساڭا قىزىمنى بەردىم، ئاخىرى سەنما قىزىمنى تاشلىدىڭ، بۈگۈن كەلمەي قالغاندا، مەن سېنى چېقىپ ئۆلتىرىمەن دەپ ئولتۇرغان ئىدىم، ئالدىڭغا كەلسە، ئاتاڭنىڭ <MS/>ھەققىدىن كەچ دېگەن، شۇندىن سەن ماڭا قايتىدىن كۈيوغۇل بولالايسەن»، – دېدى.
AZE Әзербайжан
“O məni gəncliyimdən bəri oxudan molladır, özü çox sehrli bir insan idi, məni oxudaraq öz mollalıq dərəcəsinə çatdırdı, amma mənə sehr elmini öyrətmədi. Sehr kitabı vardı, o kitabı yanından heç ayırmazdı, o hər ay bir həftə yatırdı, mən də o yatanda sehr kitabını alıb oxumağa başlayardım, ayda yeddi gün dərs oxuyardım, o oyanmadan əvvəl kitabını yerinə qoyardım, beləcə çoban, sehr kitabının hamısını oxumağa yaxınlaşdım, amma ilan olmaq və təkrar insan olmaq sənətini sadəcə cəld öyrəndim, digərlərini cəld öyrənə bilmədim.
Mənim məktəbim bitmək üzrəykən molla: “Məktəbin bitmək üzrədir, indi sən evinə dönəcəksən.” Mən məktəbi bitirdikdən sonra evimə dönmədim, o zamankı məqsədim o sehr kitabının hamısını əzbərləmək idi, məktəbim bitdi, “evinə aparım” desə, indilik burada qalaram deyə razı olmadım. Məgər mən bilmirmişəm, mən dönmərəm deyəndə o quzğun (molla) məndə könlü varmış deyə düşünmüş, bir gün mənə arvadım ol deyə söz söylədi. Mən əsəbləşib onu sehir ilə siçana çevirdim, o da “tut!” deyə çaşqınlıqla qaldı, o mənim niyə dönmədiyimi o zaman anladı və donub qaldı. Mən kitabı alıb ölkəmə döndüm. Öz sevdiyim şəxslə bir araya gəldim. Ondan sonra iki-üç uşaq doğuldu, biz qocaldıq. Sonra o kitabı ağ bir bəzə sarıb, pul qoydum. Məgər o quzğun molla onu güdürmüş də pulu dəlib içəri girmiş, insan olacaq kağızını yeyib, insan halına dönmüş. Gecənin bir yarısı, üstümə biri qaynar su səpdi, gözlərimi açdığımda, o molla ərimi bıçaqlayıb öldürmüş, indi də məni axtarırmış, mən də dərhal ilan oldum, o vaxt o od olub mənə doğru atıldı, mən fırlanıb qaçdım, o məni qovaladı, sonra da rahatlaşdım, sən onu öldürüb, məni düşmənimdən qurtardın, ölümdən qurtulduqdan sonra, mən sənə qızımı vermişdim, sonunda sən də qızımı tərk etdin, bu gün gəlməsəydin, mən səni sancıb öldürəcəkdim, qarşısına çıxanı necə olsa bağışla demişlər, buna görə sən mənə təkrar ər ola bilərsən,” demiş.
